Жануш Жураковский: Польша, Ұлыбритания және Канада авиаторының өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Janusz Żurakowski (12 қыркүйек 1914 – 9 ақпан 2004) – ресейлік, поляк, британдық және канадалық истребитель ұшқышы және сынақшы. Өмірінде Польша, Ұлыбритания және Канадада тұрып жұмыс істеген.

Ерте өмір

Жураковский 1914 жылы поляк ата-анасының отбасында Уман қаласының жанындағы Рыжавкада дүниеге келді. Бұл ауыл 1793 жылдан бері Ресей империясының құрамында болған, ол Польшадан екінші бөліністе алынып тасталды. 1921 жылы Польша-Совет соғысынан кейін Рига шартымен Кеңес Ресейі мен Екінші Польша Республикасы арасындағы шекара белгіленді. Жаңа шекара Рыжавканы Кеңес аумағына қосты. Сондықтан Жураковскийлер үйлерін тастап, жаңа құрылған Польша Республикасына қашып кетті. Жураковский Люблиндегі гимназияда білім алды, онда ол жолсерпінді ұшуды үйренді. 1934 жылы ол Польша Әуе Күштеріне қосылып, Польша Әуе Күштері офицерлер мектебіне түсті. Ұшақтарда ұшуды үйренген соң, 1935 жылы кіші лейтенант шенімен бітірді. Львовтағы 161-ші истребитель эскадрильясында ұшқыш болып қызмет етті, ал 1939 жылы Демблинде ұшу нұсқаушысы болды. 1947 жылы RAF-тен эскадрилья басшысы ретінде зейнеткерлікке шыққан Жураковский Gloster Aircraft Company компаниясында бас тәжірибелік сынақ ұшқышы, Билл Уотертонның басшылығымен жұмыс істеді. Уотертон Канадада тапсырмада болған кезде, Жураковский бас сынақ ұшқышының міндетін уақытша атқарды. Жураковский Gloster Meteor, Javelin және Gloster E.1/44 истребительдерінің көптеген тәжірибелік нұсқаларын сынақтан өткізді. Ол халықаралық жылдамдық рекордын орнатты: Лондон – Копенгаген – Лондон, 1950 жылдың 4-5 сәуірінде. 1951 жылы Фарнборо әуешоуында Жураковский жаңа маневрді көрсетті – "Зурабатикалық арба дөңгелегі", онда ол ұшып жатқан Gloster Meteor G 7 1 прототипін тік арба дөңгелегінде бұрды. "Бұл реактивтік маневр 20 жыл ішіндегі алғашқы жаңа аэробатикалық тәсіл болды". Арба дөңгелегі Метеордың бір қозғалтқышын өшірген кездегі қауіпті асимметриялық мінез-құлқына негізделді. Ол 1219.20 метрге тік көтерілуден басталды, осы кезде ұшақ баяулап, бір қозғалтқыштың қуатын өшіру Метеордың айналуын қамтамасыз етті. Мұрыны төмен қарағанда, екінші қозғалтқыш та өшірілді. Ұшақ инерциямен тағы 360 градусқа айналып, тік жылдамдығының көбін жоғалтты. Арба дөңгелегін орындау және одан қалыпты режимге шығу үшін (Метеордан шыға алмайтын кері айналуға түспеу үшін) үлкен шеберлік қажет болды. 1952 жылдың сәуірінде Жураковский отбасымен бірге Канадаға көшіп кетті, онда ол A. V. Roe Canada компаниясының сынақ ұшқышы болды. Оның қабылдаған туған қаласы 2003 жылы Жураковский паркін салдырып, оның қоғамға және әлемге қосқан үлесін мойындады. Жануш Жураковскийдің екі монументалды мүсіні және оның сүйікті Avro Arrow ұшағы жебе пішіндес Жураковский паркін (Avro Arrow профилінің еске түсіретін созылған үшбұрыш) безендіреді. Ол Барри-Бейдегі (Онтарио) екі басты көшенің қиылысында орналасқан. Жураковский паркінде болашақта музей және келушілерге арналған ескерткіш орталық (беседка және көрме алаңынан тұрады) салынады. Бұрынғы Gloster Aircraft компаниясының Брокворттағы әуежайы Ұлыбританияның Глостер қаласындағы тұрғын үй ауданына айналды және Zura көшесі бар.

Żurakowski was born in 1914 to Polish parents in Ryżawka near Uman, which had been a village in the Russian Empire since 1793, when it was removed from Poland in the Second Partition. In 1921, following the Polish–Soviet War, the Treaty of Riga established the frontier between Soviet Russia and the Second Polish Republic. The new border placed Ryżawka in Soviet territory. So the Żurakowski family left their home and escaped into the newly established Polish Republic. Żurakowski was educated at a high school in Lublin, where he learned to fly gliders. In 1934, he joined the Polish Air Force and entered the Polish Air Force Officers' School. After learning to fly powered aircraft, he graduated in 1935 as a sub lieutenant. He went on to serve as a fighter pilot posted to 161 Fighter Squadron in Lwów, and in 1939 he served as a flying instructor at Dęblin. Retiring from the RAF as squadron leader in 1947, Żurakowski was employed as chief experimental test pilot for Gloster Aircraft Company under Chief Test Pilot Bill Waterton. When Waterton was in Canada on assignment, Żurakowski assumed the role of acting chief test pilot. Żurakowski tested the many experimental versions of the Gloster Meteor, Javelin, and Gloster E.1/44 fighters. He set an international speed record: London–Copenhagen–London, 4–5 April 1950. At the 1951 at Farnborough Airshow, Żurakowski demonstrated a new aerobatics manoeuvre, the "Zurabatic cartwheel", in which he suspended the Gloster Meteor G 7 1 prototype he was flying in a vertical cartwheel. "This jet manoeuvre was the first new aerobatic in 20 years." The cartwheel used the dangerously asymmetric behaviour the Meteor had with one engine throttled back. It started with a vertical climb to 1219.20 m, by which point the aircraft had slowed to only Cutting the power of one engine caused the Meteor to pivot. When the nose was pointing downwards, the second engine was throttled back. The aircraft continued to rotate through a further 360 degrees on momentum alone, having lost nearly all vertical velocity. Carrying out the cartwheel and recovering from it without entering an inverted spin (which the Meteor could not be brought out of) required great skill. In April 1952, Żurakowski and his family left for Canada, where he became a test pilot for A. V. Roe Canada,

His adopted hometown built Żurakowski Park in 2003, recognizing his contributions to the community and to the world. Two imposing statues of Janusz Żurakowski and his beloved Avro Arrow dominate the arrow shaped Żurakowski Park (an elongated triangle evocative of the Avro Arrow's profile). It is located at the crossroads of two main streets in Barry's Bay, Ontario. A future museum and visitor's commemorative centre consisting of a gazebo and display area will be located at Żurakowski Park. The former Gloster Aircraft company airfield site at Brockworth has become a residential area in Gloucester, UK and has a Zura Avenue.