Кіріспе
Англияның Кент графтығында орналасқан Гиллингем (Gillingham) қаласы. /ˈdʒ//ɪ//l//ɪ//ŋ//əm/ JILingəm) – Англияның Кент графтығындағы Медуэй біртұтас әкімшілік аймағындағы қала. Бұл қала көршілес Чатем, Рочестер, Строд және Рейнхэм қалаларымен бірігіп, қалалық агломерация құрайды. Сонымен қатар, Гиллингем Медуэй округінің ең ірі қаласы болып табылады. 2020 жылы қала халқы 108 785 адамды құрады.
Gillingham (/audio=En uk Gillingham(Kent). ogg/'/dʒ//ɪ//l//ɪ//ŋ//əm/ JILingəm) is a town in the unitary authority area of Medway, in the ceremonial county of Kent, England. The town forms a conurbation with neighbouring towns Chatham, Rochester, Strood and Rainham. It is also the largest town in the borough of Medway. In 2020 it had a population of 108,785.
Этимология
Гиллингэм атауы көне ағылшын тілінен шыққан және "Гилланың тайпасының шаруашылығы" деген мағынаны білдіреді. Дорсеттегі және Норфолктегі Гиллингхэм атауларының этимологиясы осыған сәйкес келеді.
Мәртебе
Гиллингэм 1894 жылғы Жергілікті басқару туралы заңға сәйкес қалалық ауданға айналды және 1903 жылы муниципалды қала мәртебесін алды. Джон Роберт Федерби Гиллингэм қаласының алғашқы мэрі болды. 1928 жылы Рейнхэм Гиллингэм қалалық ауданына қосылды. 1972 жылғы Жергілікті басқару туралы заңға сәйкес, ол Гиллингем, Хемпстед, Вигмор және Рейнхэмді қамтитын, метрополитен емес ауданға айналды. Бұл аудан 1998 жылы таратылды, содан кейін 1990-жылдардағы Ұлыбританияның жергілікті басқару реформасы шеңберінде, Медуэй ауданындағы Рочестер қаласымен бірге, басқа Медуэй қалаларымен бірігіп, біртұтас Медуэй әкімшілігінің құрамына кірді.
Қалалық әкімдік
Кентербери көшесіндегі муниципалдық ғимараттар Гиллингем қалалық кеңесінің кеңсесі ретінде салынған. Оларды Лондонның Лорд-мэрі сэр Джордж Броудбридж 1937 жылдың 25 қыркүйегінде ашты. Лорд-мэрді Гиллингем теміржол станциясында HMS Arethusa кемесінің тәрбиеленушілерінен құралған салтанатты эскорт күтіп алды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін муниципалдық ғимараттарға әуе шабуылы дабылы орнатылды, ал жергілікті Азаматтық қорғаныс бас штабы автотұрақ артындағы бір қабатты ғимаратта орналасқан еді. Шамамен 1953 жылы автотұрақтың бір бөлігінің астында Гиллингем қалалық басқару орталығы құрылды. Кейіннен 1998 жылы Гиллингем қалалық кеңесі Рочестер-на-Медвеймен бірігіп, бірыңғай Медвей округін құрғанда, ғимараттар бірнеше жыл бойы кеңес кеңселері ретінде және отырыстар өткізу үшін пайдаланыла берді. Соңынан Медвей округі Чатэм Ган Уорфтағы бұрынғы Lloyd's of London бас кеңсесіне көшіп, муниципалдық ғимараттар қажеттіліктерге артық деп танылды. Олар 2008 жылы келісімшарт бойынша сатылып, тұрғын үйге айналдырылды.
География
Қала Бромптоннан теміржол станциясына дейінгі үлкен бағыттар (әскери казармалар) бойында өсті. Сондықтан ол сызықтық дамуға ие болды. Жақын маңда жағалау бойымен өтетін жол орналасқан, ол The Strand және Гиллингем Грин кішкентай ауылын байланыстырады. Кейіннен қауымдастар Чатем мен Доверді байланыстыратын Ватлинг-стрит жоғарғы жолы бойында қалыптасты. Осы қауымдастардың бәрі бірігіп, бүгінгі Гиллингем деп аталатын қалаға айналды.
Климат
Гиллингхэмде мұхиттық климат (Кёппен климаттық жіктелімі Cfb) басым, бұл бүкіл Ұлыбританияға тән. Оңтүстікке орналасқан, қорғалған және Еуропа құрлығына жақын теңіздік жағдайының арқасында климаты Англияның ең жылы аймақтарының біріне жатады.
Тарих
Гиллингэм атауы 1086 жылғы "Домсдей кітабында" тіркелген. Ол Gyllingas есімімен аталып, бұл ежелгі ағылшын тіліндегі gyllan сөзінен шыққан, яғни "қайқайлау" дегенді білдіреді. Ол Кент тарихындағы көрнекті тұлға болды, өйткені жауынгерлерін шайқасқа айқайлап, шулатып бастап барды. Нормандық жаулау кезінде Гиллингэм Англияның I Вильгельмнің жартылай бауыры Одоға, Байо епископына берілді. Ол Гиллингэмдегі приход шіркеуін қайта жаңартып, Гранж жолымен шектесетін жерде архиепископ сарайын салдырды, оның қираған қалдықтары өткен ғасырға дейін көрініп тұрды. Сол кезде Гиллингэм шағын ауыл болды, шіркеудің төңірегінде салынған және ірі шаруашылықтармен қоршалған. Сент-Марк приході осы шаруашылықтардың біріне, яғни Бриттайн шаруашылығының бөлігіне кірді. Уильям Адамс өзінің жазбаларында Гиллингхемді атап өтіп: "Рочестерден екі ағылшын милі және Чатемнен бір миль қашықтықта, патшаның кемелері тұратын жерде" деді. Адамс 1564 жылдың 24 қыркүйегінде Гиллингэм приход шіркеуінде крещениеден өтті. Strand 1635 жылы Давенпорт отбасының меншігінде болды. Давенпорт отбасының құрамында Гиллингэм қаласының мэрі, торт жасаушылар және Гиллингэм кілттерінің иегерлері болды. 1920 жылы Давенпорттар өздерінің есімімен аталатын көшеге ие болды. Давенпорт естігі Кенттегі Эшфордта орналасқан. Естік шамамен 15000 акр жерді алып жатты және "Давенпорт" қонысы деп аталды. Давенпорттар 1889 жылы естікті жоғалтты. Давенпорт отбасы Чатем кемежайына инвестиция салғандардың қатарында болды. Орта ғасырларда Гиллингемнің Гранж деп аталатын бөлігі Бес портың бір бөлігі болды және аймақтың теңіздегі маңызы 1940 жылдардың соңына дейін сақталды. Шындығында, Чатем кемежайының көп бөлігі Гиллингем шегінде орналасқан, ал 1984 жылы жабылғанда, қазіргі заманғы кемежайдың үштен екі бөлігі Гиллингем аумағында болды. Кемежайды Елизавета I қазіргі қару-жарақ кемежайы орналасқан жерде құрды, ал 1622 жылы мекеме қазіргі орнына көшірілді. 1667 жылы голланд флоты Медуэй өзенімен жоғары көтеріліп, Шеппи аралындағы Куинбороға қонды, Ширнесс бекінісін қоршады және Медуэйге жасалған шабуыл деп танылған Гиллингемге басып кірді. Голландтықтар ақырында шегінді, бірақ бұл оқиға Корольдік теңіз флотына үлкен ұят келтірді. Жеті жылдық соғыс 1756 жылы басталды және үкімет дереу кемежайды қорғауға бұйрық берді. 1758 жылы Чатем қорғаныс желілері салынды. Бір мильден астам ұзындығы бар бұл желі кемежай жарты аралының мойнынан, кемежайдың оңтүстігіндегі Чатем Ричтен қарсы жақтағы Гиллингем Ричке дейін созылды. Желідегі редуттардың бірі Амхерстте орналасқан. Батареялар жағалаудан шабуылға қарсы тұру үшін кемежайдан қарама-қарсы бағытталған, ал өзендегі кемелер мен жағалаудағы қару-жарақтар сол жақтан қорғауға жеткілікті деп есептелді. Қорғаныс желілері қазір Ұлы желілер мұражай паркінің және Төменгі желілер паркінің (Мидкент колледжінің Гиллингем кампусының жанында) бөлігі болып табылады. 1778 жылы Франциямен соғыс қайта басталды және қорғанысты нығайту қажет болды. Форт Амхерст бірінші болып жаңартылды, содан кейін 1800 жылы Форт Питт (Чатем), сондай-ақ Форт Делс және Форт Кларенс (екеуі де Рочестерде) құрылысын бастауға кірісті. Кейін 19 ғасырда басқалары да қосылды, оның ішінде Гиллингемдегі Форт Дарланд. Бұл жұмыс, сондай-ақ кемежайдың кеңейтілуі жұмысшыларға көбірек үйлер қажет екенін білдірді. Желілердің орналасуы осы құрылыстың тек одан кейін ғана жүзеге асырылуы мүмкін екенін білдірді, сондықтан Нью-Бромптон пайда болды. 1851 жылы халық саны 9000 адамға жетті. Гиллингем әлі де шағын ауыл болып қалды, ақырында ол да жұтылып, елді мекеннің атауы Гиллингемге өзгерді. 1891 жылғы санақта оның халқы 27 809 адамды, ал 1901 жылы 42 530 адамды құрады. 1919 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлы желілерде ақ тас обелиск түрінде теңіз соғыс ескерткіші орнатылды. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқандарды еске алу үшін қосымша құрылыстар салынды. Портсмут және Плимут қалаларындағы кемежайларда да осындай ескерткіштер тұр.
Апат
Гиллингемде екі ауыр оқиға болды: 1929 жылғы 11 шілдеде Гиллингем өрт сөндіру бригадасының халыққа көрсетілімі трагедияға ұласып, 15 адам қаза тапты; ал 1951 жылғы Гиллингем автобусы апатында 10-13 жас аралығындағы 24 Корольдік теңіз жаяу әскерінің курсанттары жол апатынан көз жұмды.
Экономика
Жұмыспен қамтудың басты көзі Чатэм кемежайы болды, оның үштен екі бөлігі Гиллингхем шегінде орналасқан. 1984 жылы кемежай теңіз базасы ретінде тоқтатылғаннан кейін, маңызды жұмыссыздық пайда болды. Кемежай және оның қорғаныс құрылыстары үшін ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізуге өтініш берілді. 1980-ші жылдардан бері Гиллингхем экономикалық негізін жаңартты, ал Гиллингхем бизнес паркі қала орталығынан 3 миль (5 км) қашықтықта инвестицияларды тарту және экономикалық белсенділікті әртараптандыру мақсатында құрылды. Бизнес-парк пен мұз сарайы Grimshaw Architects компаниясының алғашқы жобаларының бірі болды. Гиллингхемде Гиллингхем маринасы орналасқан. Гиллингхем – Медуэйдің үлкен бөлігін қамтитын маңызды сауда орталығы. Қаланың Хай-стритте сенбі және дүйсенбі күндері үлкен көше базары бар, ол Медуэй аймағындағы ең жұмысты базар болып есептеледі.
Жолдар
Қазіргі Уотлинг көшесі деп аталатын римдік жол Гиллингхэм арқылы өтеді; 1960 жылдардың ортасында Медуэй қалаларының айналма жолы (M2 тас жолы) ашылғанға дейін, А2 тас жолымен Доверге баратын көлік те сол бағытты ұстанды. Бұл жол 1730 жылы Лондон – Кентербери бағытындағы пошта аттарының қатынайтын жолының бір бөлігі ретінде ақылы жолға айналдырылған. 1996 жылдың маусым айында Медуэй туннелі ашылып, Гиллингхэмге M2 және Стродқа қосымша байланыс жасалды.
Темір жолдар
Лондон, Чатем және Довер темір жолы 1858 жылдың 25 қаңтарында Чатем мен Фавершем арасындағы бағытын ашты, сондай-ақ осы жерде «Жаңа Бромптон» деп аталатын елді мекен станциясы салынды. Бұл станция Наполеон соғыстары кезінде пайда болған кеме жасаушылардың үйлеріне қызмет көрсету үшін ашылды. Станциядан кемежайға тармақ желісі салынған еді. Кейіннен бұл станция Гиллингем теміржол станциясына айналды. 1939 жылдың шілде айында Гиллингхэм Оңтүстік темір жолының электрлендірілген жүйесінің соңғы станциясы болғаннан кейін қызметтер едәуір жақсарды.
Трамвайлар
Гиллингхэм қаласында 1902 жылдан 1930 жылға дейін Чатем және округтік жеңіл теміржол компаниясы басқаратын электрлі трамвай жүйесі жұмыс істеді.
Кітапхана
Гиллингем қалалық кітапханасы Хай-стрит көшесінде орналасқан.
Спорт
Қалада «Гиллингэм ФК» футбол клубы орналасқан, олар «Пристфилд» стадионында ойнайды және 1920 жылы Футбол лигасының жаңадан құрылған үшінші дивизионының (оңтүстік) мүшелері ретінде алғаш рет сайланды. 1938 жылы клуб лигадан шығарылды, бірақ 1950 жылы лига кеңейген кезде қайта қабылданып ішке кірді. Келесі 50 жыл бойы клуб екі төменгі дивизион арасында көшіп-қонып жүрді, содан кейін 1999–2000 маусымда «Уэмблидегі» плей-офф финалында «Уиган Атлетик» клубын жеңіп, екінші деңгейге (сол кездегі Бірінші дивизион) жетті. Олар осы деңгейде бес жыл ойнады, содан кейін екі рет төмен дивизионға түсті. 2013 жылы «Гиллингэм» Бірінші лигада (үшінші деңгей) ойнады, оған 2012–13 маусымда менеджер Мартин Аллен басшылығымен елу жылдан бергі алғашқы чемпионатын жеңіп, жоғары көтерілді. 2022 жылы клуб EFL Екінші лигасына түсті. Аймақта үш жабық бассейн, спортзал, сквош корты және суға түсу, СКУБА-дайвингпен айналысуға арналған «Қара арыстан демалыс орталығы» (қазір «Медвей паркі») орналасқан. «Strand» аймағында ересектер мен балаларға арналған желкен және моторлы қайық курстары ұйымдастырылатын ашық ауадағы спорт орталығы бар. «Strand Leisure Park» Медвей өзенінің жағасында ашық аспандағы бассейнмен қатар, теннис корттары және тар темір жол сияқты басқа да демалыс мүмкіндіктерін ұсынады. «Гиллингэм мұз аренасы» Кенттің үздік мұз хоккей клубы «Invicta Dynamos» клубының үй аренасы болып табылады, бұл клуб бұрын «Medway Bears» деп аталған. Мұз аренасы 1984 жылы Ұлыбритания Королевасымен ресми түрде ашылды.
Туған қалалар
Ито және Йокосука (Жапония), екіншісі – Уильям Адамстың жерленген орны.