Кіріспе

NASA-ның Explorer бағдарламасының ультракөк сәулелі ғарыш телескопы, 2003-2013 жылдары жұмыс істеді.
Ультракөк сәулелі ғарыш телескопы.

Ғарыш кемесі

Ғарыш кемесі үш осьті тұрақтандырылған, қуаты төрт бекітілген күн панелінен түсті. Спутниктік платформа Orbital Sciences Corporation компаниясының OrbView 4 негізінде құрылған. Телескоп айналмалы гризмасы бар өзгертілген Ричи-Кретьен телескопы болды. GALEX ғарышқа ұшырылған алғашқы ультракөк сәуле дихроикалық сәуле бөлігішін пайдаланып, фотондарды Жақын ультракөк (175–280 нанометр) және Алшақ ультракөк (135–174 нанометр) микроканалдық пластиналық детекторына бағыттады. Әрбір екі детектордың да диаметрі бар. Мақсатты орбита шеңберлі және экваторға 29,00° бұрышпен көлбеу.

Іске қосу

2003 жылғы 28 сәуірде 11:59:57 UTC уақытында ұшырылған Pegasus ұшыру құралы, ғарыш аппаратын Жердің экваторына 29.00° орбиталық еңіспен, дерлік дөңгелек орбитаға шығарды.

Миссия

Галактика эволюциясын зерттеуші (GALEX) галактикалардың пайда болуы мен эволюциясын, жұлдыздар мен ауыр элементтердің пайда болуын 0 мен 2 арасындағы Z қызыл жылжу диапазонында зерттеді. GALEX толық аспан суретке түсіру, терең суретке түсіру және Сары Жол галактикасына ең жақын 200 галактиканы зерттеуді жүргізді. Сонымен қатар, GALEX 135–300 нанометрлік диапазонда үш спектроскопиялық зерттеу жүргізді. GALEX жоспарланған 29 айлық миссияға ие болды және ол Кіші зерттеуші (SMEX) бағдарламасының бір бөлігі еді. Алғашқы байқау Колумбия ғарыш кемесінің экипажына арналды, және 2003 жылдың 21 мамырында Геркулес шоқжұлдызында түсірілген суреттерден тұрды. Бұл аймақ таңдалды, өйткені ол соңғы рет Хьюстон қаласындағы NASA миссиялық басқару орталығымен байланыс жасаған кезде ғарыш кемесінің тікелей үстінде орналасқан болатын. 29 айлық негізгі миссиядан кейін байқау операциялары ұзартылды. 2009 жылы, алыс ультракөк сәулелерді бақылайтын детекторларының бірі істен шықты. NASA 2011 жылдың ақпан айының басында GALEX операцияларын қаржыландыруды тоқтатты, себебі ол шектеулі қаржыландыру іздеген басқа жобаларға қарағанда төмен бағаланды. Миссияның өмірлік циклының құны NASA үшін 150,6 миллион АҚШ долларын құрады. Калифорния технология институты (Caltech) Стивенсон-Уайдлер технологиялық инновациялар заңына сәйкес GALEX және оған байланысты жердегі басқару жабдықтарын басқару құқығын Калифорния технология институтына беру туралы келісімге келді. Осы заңға сәйкес, АҚШ үкіметіне тиесілі артық зерттеу жабдықтары білім беру мекемелері мен коммерциялық емес ұйымдарға берілуі мүмкін. 2012 жылдың 17 мамырында GALEX операциялары Caltech-ке берілді. 2013 жылдың 28 маусымында NASA GALEX-ті пайдаланудан шығарды. Ғарыш аппаратының атмосфераға қайта кірмес бұрын кем дегенде 2068 жылға дейін орбитада қалатыны күтілуде.

Ультрафиолетті телескоп

GALEX бір f/6.0, Ritchey–Chrétien телескопымен жабдықталған, оның негізгі және екінші айналары бар. Сәуле бөлігіштері Жақын ультракөк сәуле (NUV) және алыс ультракөк сәуле (FUV) компоненттерін диаметрі бар жеке фотоэлектрлік детекторларға бағыттайды. Әрқайсысында фотоэлектрондар микроканалдық пластина арқылы күшейтіліп, анодтық тормен анықталады. Тор, екі жақтағы әрбір импульстің уақыт кешігуі арқылы электронның соқтығысқан орнын дәл анықтауға мүмкіндік береді. Телескоптың көру бұрышы (FoV) 1,2°, ал ажыратымдылығы бес доға секундіне жетеді. Айналмалы дөңгелек арқылы, ішінде мөлдір терезесі мен гризм (дифракциялық тор мен призманың біріктірілген түрі) бар, бір жұлдыздың/галактиканың бейнесін түсіру немесе спектрлік құрамын анықтау мүмкін.