HMS Newcastle: Жеңіл крейсердің тарихы

Кіріспе

Қала класты крейсер

HMS Ньюкасл (HMS Newcastle) – Корольдік әскери-теңіз флотының Саутгемптон подклассының жеңіл крейсері болған.

Құрылыс

Бірінші екі кеме 1934 жылғы 1 маусымда «Викерс Армстронг» және «Джон Браун & Компания» фирмаларынан Корольдік теңіз флотының 1933 жылғы құрылыс бағдарламасы аясында тапсырыс берілді. «Викерс» фирмасы бастапқыда «Минотавр» деп аталатын кемесін 1934 жылғы 4 қазанда Тайн өзеніндегі «High Walker» кеме құрылыс алаңында суға түсірді. Кейін сол жылы кеме «Ньюкасл» деп аталды. «Ньюкасл» кемесі 1936 жылғы 23 қаңтарда Нортумберленд герцогинясының қатысуымен, король Георг V-нің үш күн бұрын қайтыс болуына байланысты салтанатты емес шарада қолданысқа енгізілді. Ауа райының нашар болуынан тоқтап қалған теңіз сынақтары 1936 жылғы 30 қарашада басталып, 11 желтоқсанға дейін жалғасты. Сегіз сағаттық толық қуат сынағы кезінде белгілі бір жылдамдыққа қол жеткізілді. «Ньюкасл» кемесі Корольдік теңіз флоты қабылдап, 1937 жылғы 5 наурызда құрамына енгізілді.

Соғыс аралық кезең

"Ньюкасл" кемесі пайдалануға берілгеннен кейін, "Үй флотының" құрамындағы 2-ші крейсерлік эскадрильяға қосылды. 1937 жылы Спитхедте өткен Коронация флотының парадына қатысты.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Ньюкасл екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда қайта жөндеуден өтіп, жаңадан құрылған 18-ші крейсерлік эскадрильяға қосылды. Міндеттерге Батыс жағалаудағы сауданы қорғау және Шотландия, Исландия және Гренландия арасындағы суларда Солтүстік патрульмен бірге жұмыс істеу, Германияға контрабанда әкелген деп күдіктенген сауда кемелерін ұстап, Германияның блокадасын сақтау кірді. 1939 жылдың 25-26 қыркүйегінде Ньюкасл кемесі 2-ші крейсерлік эскадрильяны, неміс суасты кемесіне шабуыл жасағаннан кейін, Ұлыбританияға қайтаруын қамтамасыз ету үшін, Неміс флотымен бірге теңізге шықты. Қорғау күштеріне неміс бомбалаушылары шабуыл жасады, соғыс кемесіне жарылмаған бомба тиді, ал 18-ші крейсерлік эскадрильяның крейсерлеріне қарсы әуе шабуылдары тиімсіз болды. 1939 жылдың 12 қарашасында Ньюкасл Дания бұғазында неміс блокадалық жүгірушісін тоқтатып, экипажы кемеден шығу алдында оған от қойды, ал Ньюкасл келесі күні оны оқпен батырды. 1939 жылдың 23 қарашасында неміс жауынгерлік кемелері Scharnhorst және Gneisenau Солтүстік Атлантикаға шығып, Солтүстік патрульдің британдық қарулы сауда крейсерін батырды. Британдық патрульдік желідегі батысқа ең жақын кеме – Ньюкасл, Равалпиндиден түскен хабарламаға жауап беріп, оған көмекке ұмтылды. Бірақ екі неміс жауынгерлік кемесі Ньюкаслды байқағаннан кейін, Равалпинди экипажын құтқару әрекеттерін тоқтатып, түтін жабыны артында жоғары жылдамдықпен қашып кетті. Ньюкасл, әлі радармен жабдықталмағандықтан, жаңбырлы ауа райында неміс кемелерін көрісінен шығарды. 1940 жылдың 23 наурызында Ньюкасл Tyne өзенінде қайта жөндеу жұмыстарын бастады, ол сол жылдың 3 маусымына дейін жалғасты, осылайша Норвегия науқанының көп бөлігін өткізіп алды. 1940 жылдың 13 қарашасында Ньюкасл 200 әскери қызметші мен Мальтаға ұшақтарға қажетті бөлшектерді тасып, 19 қарашада Мальтаға жетті. Ньюкаслдың келесі миссиясы Operation Collar болды, онда сауда кемелерінің конвойы Египеттегі Александриядан Мальтаға, ал тағы да сауда кемелері Гибралтардан Мальта мен Египетке бағытталды. Бұл мүмкіндікті пайдаланып, Ньюкасл сияқты әскери кемелер Жерорта теңізінен Солтүстік Атлантикаға көшірілді. 27 қарашада итальяндық флот британдық конвойді тоқтатуға тырысты, нәтижесінде Спартивенто мүйісіндегі шайқас болды, бірақ ол шешілмей қалды. Содан кейін Ньюкаслға Оңтүстік Атлантикаға бару бұйрығы берілді, ол сол айда неміс көмекші крейсері Thor-ды іздеуге қатысты. Ньюкасл 1940 жылдың 10 желтоқсанынан 1941 жылдың 21 сәуіріне дейін, барлығы 133 күн теңізде болды, соның ішінде 109 күні құрлық көрінбеді, бұл екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік теңіз күштерінің соғыс кемелері үшін рекорд, Оңтүстік Африканың Саймонстаун қаласында қысқаша жөндеуден өткенге дейін. 25 шілдеде Ньюкасл плата сағасының аузында неміс блокадалық жүгірушісін тоқтатып, экипажы оны батырды. 1942 жылдың ақпан айында Ньюкасл 4-ші крейсерлік эскадрильяның флагманы болып, Шығыс флотына қосылды. Торпеда Ньюкаслдың оң жағында тесік жасады. Крейсердің жылдамдығы уақытша төмендетілді, бірақ зақымды басқару сәтті аяқталды, және Ньюкасл жылдамдығын арттырып, конвоймен бірге жүре алды. 1942 жылдың қазан-қараша айларында Нью-Йорктегі Бруклин теңіз кеме жасаушылығында тұрақты жөндеу жұмыстары жүргізілді, содан кейін 1943 жылдың наурызына дейін Девонпортта одан әрі өзгерістер енгізілді. 1943 жылдың маусым айының соңында Ньюкасл крейсері мен эсминцтермен бірге Player операциясына жіберілді, бұл Үнді мұхитында жұмыс істеп жатқан деп саналатын U-кемелік жабдықтау кемесін іздеу болды, бірақ іздеу сәтсіз аяқталды және 30 маусымда тоқтатылды. Ньюкасл 1943 жылдың 26 тамызынан 17 қыркүйегіне дейін Саймонстаунда қайта жабдықталды, оның ұшаққа қарсы қару-жарағы күшейтілді. 1944 жылдың ақпан айында Ньюкасл, Relentless және Catalina ұшақтарымен бірге шифрланған радио хабарлардан алынған мәліметтерге сүйене отырып, U-кемелік жабдықтау кемесін іздестіруге жіберілді. Британдық кемелер Шарлотта Шлиманды 11-12 ақпан түнінде тапты, ал Relentless от ашқанда, жабдықтау кемесінің экипажы оны батырды. 1944 жылдың 12 наурызында Ньюкасл, эскорттаушы, крейсер, эсминецтер және , сигнал ақпаратына жауап ретінде, қайтадан Брейк кемесін тосқауылға жіберді. Брейктің ұшағы Бэтлэрден байқалды, ал Роубок танкерді тоқтатуға асықты, Брейктің экипажы танкерді батырды. 17 мамырда Ньюкасл "Трансом" операциясына қатысты, бұл "Иллюстриус" және "Саратога" жүргізген тағы бір авиациялық шабуыл, осы жолы Сурабаяға, Яваға. 1944 жылдың 17 желтоқсанында Ньюкасл Цейлонды Operation Robson эскорт күштерінің бөлігі ретінде тастап кетті, бұл "Иллюстриус" және Суматрадағы нысаналарға 20 желтоқсанда шабуыл жасаған авиациялық шабуыл, флот 22 желтоқсанда Цейлонға оралды. 1945 жылдың басынан бастап Ньюкасл британдық 14-ші армияның Бирмадағы науқандарына тікелей көмек көрсетуге қатысты. 1945 жылдың 2 қаңтарында Ньюкасл Акияб аралының солтүстік ұшына шабуыл жасауға қолдау көрсетті, бірақ шабуыл қарсылықсыз болды, өйткені жапондықтар Акиябты эвакуациялаған. 26 қаңтарда Ньюкасл, крейсерлер және эсминецтермен бірге Чедуба аралына британдық теңізшілерді таратты. Ол сондай-ақ Рамри аралы шайқасы кезінде жағалауға оқ ату міндеттерін орындады. Кеме 1947 жылдың соңында Жерорта теңізі флотына қосылу үшін қайта жабдықталды, міндеттеріне флагмандық кеме ретінде жұмыс істеу және Палестинаға заңсыз кіруге тырысатын еврей босқындарын ұстау кірді. Ньюкасл 1949 жылдың соңында Ұлыбританияға оралды және қызметтен шығарылды. Өзгерістерге жаңа мост, жаңартылған сенсорлар және өртті басқару жүйелері, сондай-ақ 18 40 мм Bofors зениттік қаруынан тұратын жаңа жақын арадағы қорғаныс жүйесі кірді. 1952 жылдың мамырында Ньюкасл британ суларынан Корея соғысында қызмет ету үшін шықты. Міндеттеріне патрульдеу, авиациялық эскорт және БҰҰ күштеріне артиллериялық қолдау көрсету кірді.

Newcastle was under refit on the outbreak of war of the Second World War, joining the newly established 18th Cruiser Squadron on the refit's completion. Duties included trade protection duties in the Western Approaches and operation with the Northern Patrol in the waters between Scotland, Iceland and Greenland, enforcing the blockade of Germany by intercepting merchant ships suspected of carrying contraband to Germany. On 25–26 September 1939, Newcastle sailed with the Home Fleet as it sortied to cover the 2nd Cruiser Squadron which was escorting the submarine , which had been damaged by German trawlers, back to Britain. The covering force came under attack by German bombers, with the battleship hit by a bomb that failed to explode, while air attack against the cruisers of the 18th Cruiser Squadron proving ineffective. On 12 November 1939, Newcastle intercepted the German blockade runner in the Denmark Strait. Paranas crew set the German merchant ship on fire before abandoning ship, and Newcastle scuttled Parana with gunfire the next day. On 23 November 1939, the German battleships German battleship Scharnhorst and German battleship Gneisenau, on a sortie into the North Atlantic, encountered and quickly sank the British armed merchant cruiser of the Northern Patrol. Newcastle, the next ship to the west in the British patrol line, responded to Rawalpindis contact report and attempted to come to Rawalpindis aid, but when Newcastle was spotted by the two German battleships, they broke off attempts to rescue Rawalpindis crew, and made off at high speed, behind a smoke screen, with Newcastle, not yet fitted with radar, soon losing sight of the German ships in a rain squall. On 23 March 1940, Newcastle began a refit on the Tyne which continued until 3 June that year, thus missing the majority of the Norwegian campaign. On 13 November 1940, Newcastle set out for the Mediterranean, carrying 200 RAF personnel and a cargo of aircraft spare parts for Malta, where she arrived on 19 November. Newcastles next mission was Operation Collar, in which a convoy of merchant ships would be escorted westwards from Alexandria in Egypt to Malta, while more merchant ships would be escorted eastwards from Gibraltar to Malta and Egypt, with the opportunity taken to transfer warships, including Newcastle from the Mediterranean to the North Atlantic. On 27 November, the Italian Fleet attempted to intercept the British convoy, resulting in the inconclusive Battle of Cape Spartivento. Newcastle was then ordered to the South Atlantic, taking part in an unsuccessful search for the German auxiliary cruiser Thor that month. Newcastle remained continually at sea from 10 December 1940 to 21 April 1941, a total of 133 days, with 109 days out of sight of land, a record for Royal Navy warships during the Second World War, before a brief refit at Simonstown, South Africa. On 25 July, Newcastle intercepted the German blockade runner off the mouth of the River Plate estuary, with Erlangen being scuttled by her crew. In February 1942, Newcastle left to join the Eastern Fleet, becoming the flagship of the 4th Cruiser Squadron. The torpedo blew a hole on the starboard side of Newcastles bow. While the cruiser's speed was temporarily reduced to , damage control was successful , and Newcastle soon was able to increase speed to , allowing her to keep up with the convoy, while she reached later that day when avoiding the torpedo attack that sank the destroyer Newcastles armament was undamaged, and she claimed a share in shooting down four enemy aircraft before the convoy returned to Alexandria on 16 June. Permanent repairs were carried out at Brooklyn Navy Yard, New York in October–November 1942, followed by further modifications at Devonport until March 1943. In late June 1943, Newcastle, together with the cruiser and the destroyers and , was deployed on Operation Player, a search for a U boat supply ship believed to be operating in the Indian Ocean, but the search proved unsuccessful and was called off on 30 June. Newcastle was refitted at Simonstown from 26 August to 17 September 1943, with her anti aircraft armament being strengthened. In February 1944, Newcastle, together with Relentless and Catalina flying boats, were deployed in a search for the U boat supply ship based on intelligence from decrypted radio messages. The British ships found Charlotte Schliemann on the night of 11/12 February, and when Relentless opened fire, the supply ship's crew scuttled her. On 12 March 1944, Newcastle together with the escort carrier, , the cruiser and the destroyers and , were sent to intercept the U boat supply ship Brake, again in response to signals intelligence. Brake was spotted by aircraft from Battler, and Roebuck rushed to intercept, with Brakes crew scuttling the tanker. and on 17 May, Newcastle took part in Operation Transom, another carrier strike by Illustrious and Saratoga, this time against Surabaya, Java. On 17 December 1944, Newcastle left Ceylon as part of the escort force for Operation Robson, a carrier strike by Illustrious and against targets in Sumatra on 20 December, with the fleet returning to Ceylon on 22 December. From early 1945, Newcastle began to be involved in direct support for the British Fourteenth Army in their campaigns in Burma. On 2 January 1945, Newcastle was deployed in support of landings on the north tip of Akyab Island, but the landings were unopposed as the Japanese had already evacuated Akyab. On 26 January, Newcastle, together with the cruisers and and the destroyers and , landed Royal Marines on Cheduba Island. She also carried out shore bombardment duties during the Battle of Ramree Island. The ship was recommissioned late in 1947 to join the Mediterranean Fleet, with duties including acting as flagship, and supporting the interception of ships carrying Jewish refugees attempting to enter Palestine illegally. Newcastle returned to Britain at the end of 1949 and was decommissioned. Changes included a new bridge, revised sensors and fire control systems, and a new close in anti aircraft outfit of 18 40mm Bofors guns. In May 1952, Newcastle left British waters to serve in the Korean War, Duties included patrols, carrier escort and providing naval gunfire support to UN forces.

Пайдаланудан шығару және жою

Ньюкасл 1959 жылы қызметтен шығарылып, металлға сатылды және кейіннен Фаслейнде демонтаждалды.