Кіріспе

HMS Devonshire, бортовой номер 39, был тяжелым крейсером подкласса «Лондон», построенным для Королевского флота в конце 1920-х годов. Большая часть довоенной карьеры корабля прошла в составе Средиземноморского флота, за исключением кратковременной службы в Китайской станции. Первые два месяца Второй мировой войны он провел в Средиземном море, после чего был переведен в Домашний флот и стал флагманом крейсерской эскадры. «Девоншир» участвовал в Норвежской кампании в середине 1940 года и в июне эвакуировал большую часть норвежского правительства. Через несколько месяцев он принял участие в битве за Дакар, неудачной попытке захватить колонию Виши Франции Сенегал в сентябре. После этого корабль оставался в Южной Атлантике и поддерживал усилия Свободной Франции по установлению контроля над Французской Экваториальной Африкой, а также осуществлял поиск немецких рейдеров. В начале 1941 года «Девоншир» вернулся домой и ненадолго вновь присоединился к Домашнему флоту, где сопровождал несколько авианосцев во время их атак на немецкие войска в Норвегии и Финляндии и обеспечивал сопровождение первого конвоя в Советский Союз. Вскоре после этого корабль был отправлен в Южную Атлантику, где потопил вспомогательный крейсер «Атлантис». Затем «Девоншир» был назначен в Восточный флот в Индийском океане и поддержал высадку союзников на Мадагаскаре в середине 1942 года. В течение следующего года он сопровождал конвои, прежде чем вернуться домой для длительного ремонта. После завершения ремонта в начале 1944 года корабль сопровождал различные авианосцы до конца войны, когда они атаковали цели в Норвегии. После капитуляции Германии в мае 1945 года он отправился в Норвегию и сопроводил два сдавшихся немецких крейсера из Дании в Великобританию. Затем «Девоншир» начал перевозить британские войска домой из Австралии до конца года. В 1947 году корабль был переоборудован в учебное судно для кадетов военно-морского флота и служил до тех пор, пока в 1954 году не был продан на металлолом.

Сипаттама

Девоншир стандартты жүктемеде және терең жүктемеде суға батты. Кеменің жалпы ұзындығы 632 фут (193 м), ені 66 фут (20 м) және сусымасы 20 фут (6 м) болды. Ол Parsons дөңгелекті бу турбиналарымен, төрт валды қозғалтатын, жалпы қуаты бар және максималды жылдамдығы бар қуатпен жабдықталған. Турбиналарға арналған бу сегіз Admiralty 3 барабанды қазандықтармен қамтамасыз етілді. Девоншир отын майының максималды мөлшерін, ауқымы бар майды тасымалдай алды. Кеменің экипажы 784 офицер мен теңізшіден тұрды. Кемеде алдыңғы жағынан артқа қарай "А", "Б", "Х" және "Y" деп белгіленген төрт қос мұнаралы 8 дюймдік (203 мм) зеңбірек орнатылған. Оның қосалқы қарулары төрт QF Mk V ұшаққа қарсы (AA) бірліктегі зеңбіректерден тұрды. Девоншир сонымен қатар төрт бірлік 2 фунт (40 мм) жеңіл AA зеңбірегі ("пом-пом") орнатты. Кемеде екі төрттік торпедалық құбыр, су үстінде орналасқан, торпедаларға арналған. Девоншир маңызды механизмдерді қорғау үшін бір дюймнен аспайтын жеңіл қорғаныспен жабдықталған. Оның артиллериялық қоймалары ерекше қорғалған және қару-жарақпен қамтылған. Бір ұшақ катапульті мен оның гидросамолеті үшін орын және салмақ резервтелген, бірақ олар кеме аяқталғаннан кейін ғана орнатылды.

Құрылыс және мансап

Девоншир, Корольдік теңіз күштерінде осы атпен қызмет еткен бесінші кеме, графтық атымен аталады. Кеме 1926 жылғы 16 наурызда Девонпорт кеме құрылыс орнында салына бастап, 1927 жылғы 22 қазанда суға жіберілді. 1929 жылғы 18 наурызда құрылысы аяқталып, ол Жерорта теңізі флотының 1-ші крейсерлік эскадрильясына (CS) үш бауырлас кемесімен бірге бекітілді. Девоншир соғыс аралық кезеңнің көп бөлігін сол жерде өткізді, тек 1932–1933 жылдары Қытай станциясымен бірге болды. Эгей теңізіндегі Скиатос аралынан өте жатқанда, 1929 жылғы 26 шілдеде оқ ату оқулары кезінде ауыр апатқа ұшырады. "X" мұнарасының сол жақ қаруында қате оқ атылды; оқпақ блогы ашылғанда, стволдың ішіндегі ұңғыл заряды жарылып, келесі оққа арналған зарядты тұтандырды. Соңынан болған жарылыстан 18 адам қаза тапты. Девоншир тамыз айында "мұнара бұрылып, қарулар қисайған" күйде жөндеуге Англияға оралды. 1929–1930 жылдары ол әуеге қарсы қаруларын бағыттауға арналған жоғары бұрышты басқару жүйесін және 1931–1932 жылдары катапульт алды. 1936–1937 жылдары тағы төрт бірліктің төрт дюймдік зениттік қарулары мен төрт есе Vickers .50 калибрлі (12,7 мм) Mark III пулеметтері қосылды. Испания азамат соғысы кезінде Девоншир 1939 жылғы 7 ақпанда Меноркаға ұлтшыл елшіні жеткізді. Келесі күні республикашылар аралды крейсердегі ұлтшылдарға тапсырды және 452 республикалық босқынмен бірге Францияның Марсель қаласына бағыт алды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Девоншир 1939 жылғы қыркүйекте соғыс басталғанда Жерорта теңізінде болды, бірақ бірнеше айдан кейін Отандық флотқа ауыстырылды. 23 қарашада неміс шайқас кемелері – Scharnhorst және Gneisenau қарулы сауда кемесін батырғаннан кейін, Девоншир және шайқас кемелері Клайдтан неміс кемелерін табуға жасалған сәтсіз әрекетке шықты. 1940 жылғы наурыз айында ол 1-ші КСР-нің флагманы болды және болашақ Бірінші теңіз лорды, вице-адмирал Джон Х. Д. Каннингхэмнің туын көтерді. Осы кезеңде эскадрилья Шотландия, Фарер аралдары және Исландияны қорғауға міндеттелді. Достас елдердің Норвегияның бір бөлігін басып алу және Нарвиктен Германияға темір кені тасымалын тоқтату жоспарларының (Уилфред операциясы және R 4 жоспары) аясында Девоншир және эскадрильяның қалған бөлігі британдық әскерлерді Розиттен Ставангерге және Бергенге жеткізуге, сондай-ақ 8 сәуірде таңертең теңізге шығуға дайын болуға тағайындалды, бірақ осы жоспарлар сол күні неміс шабуылымен ішінара бұзылды.

Норвегиялық науқан

Адмиралтейство 8-і күні кешке крейсерлерден әскерлерді, бірақ олардың жабдықтарын емес, түсіруді және крейсерлер теңізде жүрген неміс кемелерін дереу іздеуді бұйырды. Бұл кейіннен тоқтатылды және эскадрильяға Басты флоттың негізгі күштерімен кездесуге бұйрық берілді. Сол күні неміс бомбалаушылары британдық кемелерге шабуыл жасады, ал «Девоншир» жақын арадан шабуылдан құтылды. 11-і күні эскадрилья Тронхейм маңындағы аймақта неміс кемелерін іздеуге жіберілді және екі күннен кейін флотқа қайта қосылды. Содан кейін Каннингемнің кемелері Тромсёге жіберілді, онда ол жергілікті шенеуніктермен жанасу арқылы жанармай құю үшін келіссөздер жүргізді және Киркенестен норвегиялық әскерлерді батысқа әкелді. Эскадра 15-і күні түстен кейін жетіп, норвегиялық әскерлерді Тромсёге қайтарды. «Девоншир» мамыр айының басында Намсостан британдық және француз әскерлерін эвакуациялауды қамтамасыз етті және 3 мамырда эвакуациялық күштер неміс авиациясымен шабуылға ұшырағанда, олар қашып бара жатқанда жақын арадан шабуылдан құтылды. «Девоншир» 7 маусымда Тромсёдан король Хакон VII, тәж мұрагері Олав және Норвегия үкіметінің өкілдерін, соның ішінде премьер-министр Йохан Нигардсвольдты эвакуациялады. Кемеде 461 жолаушы болды. Кеме «Шарнхорст» пен «Гнейзенау» авианосец пен екі эсминецті бағындырған оқиға орнынан 50 миль (80 км) қашықтықта өтті. «Девоншир» жаудың табылғаны туралы хабар алғанмен, Каннингемнің бұйрығы Хакон VII-ні қауіпсіз жерге жеткізу болды, сондықтан крейсер жылдамдығын арттырып, бағытын жалғастырды.

Қауіп-қатер операциясы

Дакар, Сенегалға британдық теңіз шабуылына, еркін француз күштерінің жоспарланған қонуына дейін дайындық барысында, кеме 28 тамызда Артық Флоттан бөлініп, операцияның Корольдік теңіз күштерінің бөлімшесі Force M-ге бекітілді. Каннинггемнің әлі де флагмандық кемесі болған ол 31-ші күні Клайдтан шығып, Гибралтарға бет алған әскерлік конвойды сүйемелдеді, ол 3 қыркүйекте жетті. 14-ші күні Каннинггем 1-ші КС-ті, авианосецпен бірге, Дакарға бағыт алған Виши Франциясының крейсерлік эскадрильясын іздеуге және кері қайтаруға сәтсіз тырысты; осы кезде ол өзінің туын «Devonshire» линкор кемесінде көтеріп, оның австралиялық әріптес кемесі француз крейсерлері мен эсминецтерімен шайқастың екінші күні портода маневр жасағанда кездесті, нашар көріну жағдайында тиімді әсерге қол жеткізе алмады. «Barham» шайқас кезінде жеңіл зақымданғаннан кейін, Каннинггем келесі күнгі шайқас үшін «Devonshire»-ке қайта көшті, онда кеме негізгі қаруларынан 200 оқ атып, бірақ түтін пердесінің артында жасырылған француз кемелеріне есе бірін де тигізбеді. Шабуыл тоқтатылғаннан кейін, ол қазан айының басында британдық әскерлік конвойды француз Камерунының Дуала қаласына сүйемелдеді, содан кейін еркін француз күштерінің басып кіруі кезінде қараша айының басында Габон жағалауын блокадалады. 7 қарашада оның «Supermarine Walrus» дидропланы Габон жағалауында Виши Франциясының «Poncelet» суасты қайығын батыруға көмектесті.

1941 жыл

Девоншир Оңтүстік Атлантикада қалып, 1941 жылдың қаңтар айында неміс коммерциялық рейдкері, неміс көмекші крейсері «Корморанды» табысты болмаған іздеуге қатысты. Кейін кеме Отандық флотқа ауыстырылды және 19 ақпаннан 22 мамырға дейін Ливерпульде қайта жабдықталды. Осы жөндеу кезінде оның бір 2 фунттық зеңбірегі екі сегіздік зеңбірек орнатылымымен және 281 типті ерте ескерту радарымен алмастырылды. Шілде айының соңында ол Норвегия мен Финляндиядағы Киркенес және Петсамоға шабуыл жасаған британдық авиатасымалдаушыларын сүйреп өткізді. Келесі айда Девоншир Ресейге алғашқы конвойді, «Операция Дервишті» қашықтан қорғады, содан кейін Шығыс флотына ауыстырылды.

1942-1943 жылдар

1942 жылы 24 қаңтардан 7 наурызға дейін Вирджиния штатының Норфолк қаласында қайта жабдықталып, жөндеуден өтті. Онда ол 273 типті артиллериялық радары мен алты қосымша Oerlikon зениттік пулеметтерімен жарақтандырылды. 25 сәуірде кеме «Темір кемелер» операциясы аясында Оңтүстік Африканың Дурбан қаласынан Мадагаскарға конвойды сүйемелдеді. Бұл операция Жапонияның аралды басып алу мүмкіндігін болдырмау мақсатында жүзеге асырылды. Виши Франциясы жапондық әскерлеріне француз Индокитасындағы әуе базаларын пайдалануға рұқсат бергендіктен, «Repulse» және «Prince of Wales» капиталдық кемелерін батырған әуе шабуылдары осы базалардан жасалған. Сондықтан, жапондықтар сұраған жағдайда, олар Мадагаскардағы әскери нысандарға да рұқсат беруі мүмкін еді. 1942 жылдың соңында «Devonshire» кемесіндегі жалғыз 4 дюймдік зениттік пулеметтер, сол калибрлі Mark XVI пулеметтеріне арналған қос ұңғымалармен ауыстырылды. Кеме 1943 жылдың мамырына дейін Қиыр Шығыста болды, Суэцтен Австралияға дейінгі әскер конвойларын сүйемелдеді. Еуропадағы соғыс аяқталғаннан кейін «Devonshire», енді контр-адмирал Джеймс Ричидің флагманы, болашақ Норвегия Флаг-офицері, 12 мамырда Ослоға аттанды. Одан кейін ол келесі күні Копенгагенге барды, және 24-26 мамыр аралығында «Prinz Eugen» және «Nürnberg» неміс крейсерлерін Вильгельмшафен портына сүйемелдеді. Маусым айында «Devonshire» вице-адмирал Родерик Макгригор басқаратын 1-ші крейсерлік эскадрильяның флагманы болды, ол Норвегия Королі Хааконды Норвегияға қайтарды, 7 мамырда Ослоға жетті. Король өзі оның жартылай қарындасы болған кемеде сапар шекті. Сол айдың соңында кеме әскер тасымалдау кемесі ретінде қайта жабдықталды және жыл бойы Австралияға және одан адамдарды тасымалдау үшін пайдаланылды. 29 қыркүйекте «Devonshire» Мысырдың Порт-Саид қаласынан Грекияға бағыт алған, грек босқындарымен толтырылған, өртке шалысқан жүк кемесінің аман қалғандарын құтқаруға көмектесті.

Соғыстан кейінгі

1947 жылы кеме курсанттарды даярлау кемесі ретінде қайта жарақталды және 1954 жылға дейін осы рөлде қызмет етті. 1953 жылы ол Елизавета II-нің тәж киюіне арналған Әскери-теңіз парадына (Fleet Review) қатысты. "Дэвоншир" 1954 жылдың 16 маусымында металл тескісіне сатылды және 1954 жылдың 12 желтоқсанында Уэльстің Ньюпорт қаласына жеткізіліп, John Cashmore Ltd компаниясы тарапынан бөлшектелді.