Кіріспе

H күштері – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі британдық теңіз күштерінің құрамасы. Ол 1940 жылдың маусым айының соңында, Францияның нацистік Германиямен жасаған келісімінен кейін Батыс Жерорта теңізіндегі француз теңіз күштерін алмастыру үшін құрылды. Бұл күш теңіз командалық тізбегінде ерекше орынға ие болды. Британдықтардың қалыпты тәжірибесі бойынша әлемде теңіз базалары мен флоттары болды, олардың командирлері Тұңғыш теңіз лордына флаг-офицер арқылы есеп берді. H күштері Гибралтарда орналасқан, бірақ базада Солтүстік Атлантикадағы бас офицер де болды. H күштерінің командирі осы флаг-офицерге емес, тікелей Тұңғыш теңіз лорды, флот адмиралы сэр Дадли Паундқа есеп берді.

" Катапульт " операциясы

"H" күшінің алғашқы операцияларының бірі оның құрылу себебімен байланысты болды. Франция теңіз күштері әлі де Жерорта теңізінде болды, ал британдық үкімет оны британдық мүдделерге қауіп ретінде қарады. Филипп Петеннің Виши үкіметі кемелерді Германияға тапсырады деп қорқынышты, олар ешқашан бұлай істемейміз деп уәде бергеніне қарамастан. Бұл Жерорта теңізіндегі күш тепе-теңдігін Британияның пайдасына шешулі түрде өзгертуі мүмкін еді. Сондықтан "H" күшіне "Катапульт" операциясын орындау бұйрығы берілді. Француз күштерінің ең қуаттысы Алжирдегі Мерс-эль-Кебир портында орналасқан еді. Ол француздық соғыс кемелері – "Страсбург" және "Дюнкерк", екі ескі соғыс кемесі және оларды сүйемелдеген кемелерден тұрды. "H" күші Алжир жағалауына жақындап, француз командиріне елші жіберді. Флотты бейтарап елде интернге алу, британдық күштерге қосылу немесе флотты өз орнында батыру сияқты түрлі шарттар ұсынылды. Алайда француз күштерінің командирі жоғары жағына тек батыру туралы нұсқаны ғана хабарлады, нәтижесінде британдықтармен күресуге бұйрық алды. Бұл жіберілген ақпараттың себептері көптеген талқылауларға түсті. Көптеген адамдар француз командирінің британдықтарға қарсы көзқарасы кінәлі деп санайды. Осы әрекеттің нәтижесінде француз флотының қалдықтары Францияның Жерорта теңізі жағалауындағы Тулон портына қашып кетті. Олар мұны ауыр құнмен істеді. Британдық артиллериясының оғынан француздық "Бретань" соғыс кемесі жарылып, 1000-нан астам француз теңізшісі қаза тапты. "Прованс" соғыс кемесі де қирады, ал "Страсбург" және "Дюнкерк" те зардап шекті, бірақ "Страсбург" төрт эсминецпен құтыла алды.

Конвой операциялары

Осы жағымсыз операциядан кейін "H" күштері өздерінің әдеттегі қызметіне қайта оралды. Бұл Жерорта теңізінің батыс бөлігіндегі жалпы теңізшілік міндеттерді қамтыды. Осы міндеттердің ең маңыздысы – Мальтаға конвойлерді жеткізуді қамтамасыз ету болды. Алғашқы конвойлер салыстырмалы түрде аз шығындармен өтті. Бірақ 1941 жылы немістер Сицилияға Люфтваффедің X флайеркорпсын жібергеннен кейін жағдай өзгерді; оның бомбалаушылары әскери кемелер мен азаматтық кемелерге ауыр зиян келтірді. Сонымен қатар, 1942 жылдан бастап Regia Aeronautica-ның (әсіресе оның SM.79 торпедолық бомбалаушыларының) және Regia Marina-ның су асты кемелерінің жауынгерлік қабілеті 1940 жылғы итальяндық қарсылыққа қарағанда осы конвойлерге әлдеқайда үлкен қауіп төндірді. 1940 жылдың қараша айында Мальтаға бағытталған конвойлерді сүйемелдеу кезінде "H" күштері MB8 операциясына, содан кейін Таранто портына жасалған "Judgement" операциясының сәтті аяқталуына маңызды үлес қосты.