Кіріспе

Cnidaria (зоология) типінде кездесетін екі нысанның бірі – кішкентай су жануары. Зоологияда полип – Cnidaria типінде кездесетін екі нысанның бірі, екіншісі – медуза. Полиптер цилиндр пішіндес және ваза тәрізді дене осы бойымен созылған. Жеке полиптерде ауызға қарама-қарсы (аборальдық) жағы педальдық диск деп аталатын диск тәрізді ұстағыш арқылы субстратқа бекітіледі, ал полиптердің колонияларында ол басқа полиптерге тікелей немесе жанама байланыста болады. Ауыз жағы ауызды қамтиды және оны еңселілер шеңбері қоршайды.

Сыныптар

Anthozoa класында, оның ішінде теңіз анемондары мен маржандар, жеке организм әрқашан полип болып табылады; Hydrozoa класында, алайда, жеке организм полип немесе медуза болуы мүмкін, көптеген түрлер полип және медуза сатыларынан өтетін өмірлік циклға ие. Scyphozoa класында медуза сатысы басым, ал полип сатысы отбасыға байланысты болуы немесе болмауы мүмкін. Полипке метаморфозға ұшыраған Scyphozoa-ның дернәсілі, сондай-ақ "сцифистома" деп аталатын полип, медузаларға ұқсас тақталар жиынтығына дейін өседі, олар бөлініп, жүзіп кетеді, бұл процеске стробиляция деп аталады. Стробиляция толыққаннан кейін полип өлуі немесе кейінірек процесті қайталау үшін жаңаруы мүмкін. Cubozoan-дарда дернәсіл планула қолайлы бетке қоныстансады және полипке айналады. Cubozoan полипі кейін тікелей медузаға айналады.

Анатомия

Полиптің денесін қабырғасы екі қабат клеткадан тұратын қапшықпен салыстыруға болады. Сыртқы қабаты эктодерма, ал ішкі қабаты эндодерма (немесе гастродерма) деп аталады. Эктодерма мен эндодерма арасында дене қабырғасының жасушалық қабаттарымен секрецияланатын, құрылымы жоқ, желатинді заттан тұратын мезоглея қабаты орналасқан. Эктодерма жасушаларынан түзілген бойлық бұлшық ет талшықтары тамақты ауызға жеткізгенде сымбаттардың жиырылуына мүмкіндік береді. Сол сияқты, эндодермадан түзілген шеңберлі бұлшық ет талшықтары сымбаттар жиырылғаннан кейін созылуына немесе сыртқа қарай итерілуіне мүмкіндік береді. Бұл бұлшық ет талшықтары екі жүйеге жатады, осылайша бүкіл дене сыртқа қарай созылуына немесе кері тартылуына мүмкіндік береді. Жұмыртқалар мен сперматозоидтар (гаметалар) пайда болғанда, олар "өзіндік" (негізгі клонда) немесе жақын туыстар арасындағы будандасудан алынған зиготаларды жасайды, содан кейін олар жүзуге қабілетті планула дернәсілдеріне айналады. Тас кораллдардың (Scleractinia) басым көпшілігі ересек колонияларында гермафродиттер болып табылады. Бұл түрлерде, әдетте, жұмыртқалар мен сперматозоидтар шашу кезінде суға бір мезгілде шығарылады. Кейбір түрлер әртүрлі деңгейде өздігінен ұрықтандыруға қабілетті болғанымен, жақын туыстар арасындағы будандасу жұптасудың басым түрі болып көрінеді. Бұл организмдердің пішіні сегіз аяқты жәндіктерге (октапусқа) ұқсас, олардың аузының айналасына жиырылған қолдары бар (бұл атау ежелгі грек тіліндегі "көп" деген мағына беретін "полы" және "аяқ" деген мағына беретін "поус" сөздерінен шыққан). Бұл салыстыру полиптерді құрайтын кораллдарға қолданылатын "коралл жәндіктері" деген жалпы атаумен қайшы келеді. Бұл жағдай теңіз өміріне қатты әсер етеді, себебі шамадан тыс балық аулау, құрылымды бұзушы балық аулау, жағалауды дамыту, ластану, жылулық стресс, мұхиттың қышқылдануы, тікенді жұлдыздар және жаңадан келген инвазивті түрлердің салдарынан туындайды. Соңғы онжылдықтарда кораллдар мен полиптердің жағдайы өзгеріп, әлемнің көптеген аймақтарында кораллдарда жаңа аурулар пайда болды, бұл бұрыннан қысымға ұшыраған жануарларға одан да үлкен қауіп төндіреді. Құрлықтағы ауыл шаруашылығынан туындаған ластағыштар су өміріне елеулі стресс туғызады. Атап айтқанда, инсектицид пропенофос және фунгицид MEMC полиптердің кері тартылуына және биомассаның азаюына маңызды рөл атқарды. Acropora tenuis жас полиптеріндегі жылулық стресс эндоплазмалық ретикулумдағы белоктың деңгейін жоғарылатады деген гипотезаны қолдайтын көптеген эксперименттер жүргізілді. Нәтижелер полиптің жасы, түрі және өсу сатысы сияқты ерекшеліктеріне байланысты өзгереді.