Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теңіз омыртқасыздары
Marine invertebrate
Португалиялық соғыс (Physalia physalis), соғыс адамы немесе көк бөтелке деп те аталады, Атлант мұхиты мен Үнді мұхитында кездесетін теңіз гидрозоасы. Ол Тынық мұхитында негізгі орынды алып жүретін Тынық мұхитының соғыс адамы немесе көк бөтелкесімен бір түрге жатады. Португалиялық соғыс – Physalia туысының жалғыз түрі, ал бұл туыс Physaliidae тұқымдасының жалғыз туысы болып табылады. Португалиялық соғыс – мұхит бетінде тіршілік ететін организмдер қауымдастығының (неустон) көзге түсетін мүшесі. Оның көптеген микроскопиялық уы бар, қыбыршалары бар, олар балықтарды, тіпті кейде адамдарды өлтіруге жеткілікті күшті, қатты қыстыруға түсіреді. Португалиялық соғыс сырттан қарағанда медузаға ұқсаса да, шындығында сифонофор болып табылады. Барлық сифонофорлар сияқты, ол зооидтар деп аталатын көптеген кішірек бөліктерден құралған колониялық организм. Сондай-ақ, жануардың толық желкенмен португалиялық қаравель кемесіне ұқсастығы бар.
The Portuguese war (Physalia physalis), also known as the man of war or bluebottle, is a marine hydrozoan found in the Atlantic Ocean and the Indian Ocean. It is considered to be the same species as the Pacific man o' war or bluebottle, which is found mainly in the Pacific Ocean. The Portuguese man o' war is the only species in the genus Physalia, which in turn is the only genus in the family Physaliidae. The Portuguese man o' war is a conspicuous member of the neuston, the community of organisms that live at the surface of the ocean. It has numerous microscopic venomous cnidocytes which deliver a painful sting powerful enough to kill fish, and even, in some cases, humans. Although it superficially resembles a jellyfish, the Portuguese man o' war is in fact a siphonophore. Like all siphonophores, it is a colonial organism, made up of many smaller units called zooids. and the animal's resemblance to the Portuguese version (the caravel) at full sail.
Таксономия
Көк шиша, Тынық мұхиты мен Үнді-Тынық мұхиты португалдық фрегаты, кішкентай газы және бір ұзын балық аулауға арналған сырғанағымен ерекшеленеді. Бұл түр бастапқыда сол туысқа (P. utriculus) жеке түр ретінде жатқызылған. 2007 жылы P. physalis атауымен біріктіріліп, қазір сол түрдің аймақтық нысаны саналады.
The bluebottle, Pacific man o' war or Indo Pacific Portuguese man o' war, distinguished by a smaller float and a single long fishing tentacle, was originally considered a separate species in the same genus (P. utriculus). The name was synonymized with P. physalis in 2007, and it is now considered a regional form of the same species.
Колониализм
Соғыс кемесі колониялық организм ретінде сипатталады, себебі колониядағы жеке зооидтар эволюциялық тұрғыдан полиптерден немесе медузалардан, яғни қызыл терілердің (cnidarians) екі негізгі дене құрылысынан пайда болған. Бұл екі дене құрылысы да колониялық емес қызыл терілерде толық организмдерді құрайды (мысалы, медуза – медуза, ал теңіз анасы – полип). Соғыс кемесіндегі барлық зооидтар бір ұрықтанған жұмыртқадан дамиды, сондықтан олар генетикалық тұрғыдан бірдей. Олар өмір бойы физиологиялық байланыста қалады және негізінен ортақ денедегі мүшелер ретінде жұмыс істейді. Сондықтан португалдық соғыс кемесі экологиялық тұрғыдан қарағанда бір организмді құрайды, бірақ эмбриологиялық тұрғыдан алғанда көптеген жеке тұлғалардан тұрады. Дегенмен, P. physalis – сифонофорлардың ең қолжетімді, көзге түсетін және берік түрі болып табылады, және осы түр туралы көптеген жазбалар бар. P. physalis-тің дамуы, морфологиясы және колониялық құрылымы басқа сифонофорлардан өте ерекшеленеді. Бұл зерттеулер осы түрдің морфологиясын, жасушалық анатомиясын және дамуын түсіну үшін маңызды негізді құрайды.
The man o' war is described as a colonial organism because the individual zooids in a colony are evolutionarily derived from either polyps or medusae, i. e. the two basic body plans of cnidarians. Both of these body plans comprise entire individuals in non colonial cnidarians (for example, a jellyfish is a medusa, while a sea anemone is a polyp). All zooids in a man o' war develop from the same single fertilized egg and are therefore genetically identical. They remain physiologically connected throughout life, and essentially function as organs in a shared body. Hence, a Portuguese man o' war constitutes a single organism from an ecological perspective, but is made up of many individuals from an embryological perspective. However, P. physalis is the most accessible, conspicuous, and robust of the siphonophores, and much has been written about this species. The development, morphology, and colony organization of P. physalis is very different from that of other siphonophores. These studies provide an important foundation for understanding the morphology, cellular anatomy, and development of this species.
Сипаттама
[[Файл:Physalia physalis колониясының анатомиясы.png|thumb|Зооидтардың әр түрінің функциясының сипаттамаларымен анатомия
[[File:Anatomy of a Physalia physalis colony. png|thumb|Anatomy, with descriptions of the function of each type of zooid
Португалиялық фрегаттың (Physalia physalis) анатомиясында жеті түрлі зооид сипатталған, олардың барлығы тіршілік үшін бір-біріне тәуелді және ас қорыту (гастрозооидтар), көбею (гонозооидтар) және аң аулау (дактилозооидтар) сияқты әр түрлі функцияларды атқарады. Төртінші зооид түрі – пневматофор. Зооидтардың үш түрі медузоидтық типке (гонофоралар, нектофоралар және қалдық нектофоралар) жатады, ал қалған төртеуі полипоидтық типке (еркін гастрозооидтар, сымбатты зооидтар, гонозооидтар және гонопальпондар) жатады. Егер жануарға беттен шабуыл жасалса, пневматофор құрғырылып, жануардың уақытша суға батуына мүмкіндік береді. Жаңа зооидтар колония өскен кезде бүршіклену арқылы қосылады. Ұзын сымбаттары судың астында тіреліп тұрады, жануарлар аң іздеп, умен шағып, жемді ас қорыту зооидтарына дейін сүйреп алады. Әр сымбаттың нематоцисттер деп аталатын ұсақ, спираль тәрізді, жіпшелік құрылымдары бар. Нематоцисттер жанасқанда уды іске қосып, уды енгізеді, молюскалар мен балықтарды шағып, салқындатып, өлтіреді. Португалиялық фрегаттардың үлкен топтары, кейде 1000-нан астам жекелеген организмдер, балық шаруашылығына зиян келтіруі мүмкін. Бұл организмнің жаратылыста аз жауы бар; мысалы, теңіз тасбақасы (loggerhead sea turtle) португалиялық фрегатты тамақ ретінде жиі жейді. Тасбақаның терісі, тілі мен жұтқыншағының терісі де тігуге төтеп бере алатындай қалың болады. Сондай-ақ, көк теңіз шырыны (blue sea slug) және қызғылт теңіз шырыны (violet sea snail) португалиялық фрегатты жеуге маманданған. Мұхит күнбағысының (ocean sunfish) тамағы бұрын негізінен медузалардан тұрады деп есептелген, бірақ қазір оның құрамына көптеген түрлер кіреді, соның ішінде португалиялық фрегат та бар.
Seven different types of zooids have been described in the man o' war, and all of these are interdependent on each other for survival and performing different functions, such as digestion (gastrozooids), reproduction (gonozooids) and hunting (dactylozooids). A fourth type of zooid is the pneumatophore. Three of these types of zooids are of the medusoid type (gonophores, nectophores, and vestigial nectophores), while the remaining four are of the polypoid type (free gastrozooids, tentacle bearing zooids, gonozooids and gonopalpons). In the event of a surface attack, the pneumatophore can be deflated, allowing the animal to temporarily submerge. New zooids are added by budding as the colony grows. Long tentacles hang below the float as the animal drifts, fishing for prey to sting and drag up to its digestive zooids. Each tentacle bears tiny, coiled, thread like structures called nematocysts. Nematocysts trigger and inject venom on contact, stinging, paralyzing, and killing molluscs and fishes. Large groups of Portuguese man o' war, sometimes over 1,000 individuals, may deplete fisheries. The organism has few predators; one example is the loggerhead sea turtle, which feeds on the Portuguese man o' war as a common part of its diet. The turtle's skin, including that of its tongue and throat, is too thick for the stings to penetrate. Also, the blue sea slug specializes in feeding on the Portuguese man o' war, as does the violet sea snail. The ocean sunfish's diet, once thought to consist mainly of jellyfish, has been found to include many species, including the Portuguese man o' war.
Тітіркенуді емдеу
Португалдық соғысшысының шағуы салдарынан қатты дерматит пайда болуы мүмкін, ол ұзын, жұқа, ашық жаралармен сипатталады, олар қамшының соққысынан қалған жараларды еске түсіреді. Бұл жаралар соққыдан немесе кесуден емес, шоғырлардағы тітіркендіретін, қышымалды тудыратын заттардың әсерінен пайда болады. Қазіргі емдеу – 45 градусқа дейін қыздырылған суға 20 минутқа батырып, ауырсынуды басу. Құс медузасында кездесетін книдоцитті португалдық соғысшысындағы нематоцистен ажырату маңызды. Книдоциттер сірке судың әсерінен тежеледі, ал нематоцистер сірке су қосылғанда көбірек у шығарады.
Stings from a Portuguese man o' war can result in severe dermatitis characterized by long, thin, open wounds that resemble those caused by a whip. These are not caused by any impact or cutting action, but by irritating urticariogenic substances in the tentacles. Current treatment is immersion in 45 degree celsius hot water for 20 minutes to treat the pain. It is important to distinguish the cnidocyte found in the Box Jellyfish, from the nematocyst in the Portuguese Man of War. Cnidocytes are inhibited by application of vinegar, but nematocysts actually can discharge more venom if you add vinegar.
Тарату
Бұл түр әлемнің барлық мұхиттарында, негізінен тропикалық және субтропикалық аймақтарда кездеседі, бірақ кейде қоңыржай аймақтарда да табылса мүмкін. Газбен толтырылған қап немесе пневматофор бетте қалады, ал қалған бөлігі су астында болады. Аталған жануардың өзіндік қозғалыс құралы жоқ, ол желдің, ағыстардың және толқындардың әсерімен пассивті түрде қозғалады. Жел оларды шығанақтарға немесе жағажайларға айдап салуы мүмкін. Көбінесе бір португалдық жауынгерді тапқаннан кейін, сол аймақта көптеген басқаларын кездестіруге болады. Португалдық жауынгерлердің улағыш тілшелерімен шағуы адамдарға қатты ауыр тиеді, сондықтан жағажайға демалуға баратындар олардан сақтануы керек.
The species is found throughout the world's oceans, mainly in tropical and subtropical regions, but occasionally also in temperate regions. The gas filled bladder, or pneumatophore, remains at the surface, while the remainder is submerged. The animal has no means of propulsion; it moves passively, driven by the winds, currents, and tides. Winds can drive them into bays or onto beaches. Often, finding a single Portuguese man o' war is followed by finding many others in the vicinity. The Portuguese man o' war is well known to beachgoers for the painful stings delivered by its tentacles.