Кіріспе

Ирландиялық журналист және жазушы (1920–1974) ирландиялық автор.

Корнелиус Райан (5 маусым 1920 – 23 қараша 1974) – негізінен танымал әскери тарих жазумен белгілі болған ирландиялық-американдық журналист және жазушы. Ол ең әйгілісі Екінші дүниежүзілік соғыс оқиғаларына арналған тарихтарымен: «Ең ұзақ күн: 6 маусым 1944, D күні» (1959), «Соңғы шайқас» (1966) және «Тым алыс көпір» (1974). Ирландияның Дублин қаласында туып өскен ол 1940 жылы Лондонда журналист ретінде жұмыс істеуді бастады. Ол Екінші дүниежүзілік соғысты жабуға қатысып, Еуропа бойынша әскерлермен бірге саяхаттады. Соғыстан кейін Израильдің құрылуын жариялады. 1947 жылы «Time» журналында жұмыс істеу үшін Америка Құрама Штаттарына көшті. 1951 жылы Райан АҚШ азаматы болып, өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды.

Ерте өмір және білім

Райан Дублинде дүниеге келді және Синг-стрит CBS, Портобелло, Дублин, Ирландияда білім алды. Ол Харрингтон көшесіндегі Сент Кевин шіркеуінде алтарь қызметшісі болды және Дублиндегі Ирландия музыка академиясында скрипканы оқыды. Ол Ирландия католик скауттарының 52-ші отрядында скаут болып, 1934 жылы «Ланкастрия» кемесімен Римге қажылық сапар жасады.

Мансап

Quote box|width=300px|align=right|quote=Мен жазғаным – соғыс емес, адамның батырлығы.|source=Корнелиус Райан

1949 жылы Нормандияға сапар жасаған Райан бұрынғыдан гөрі «Оверлорд» операциясының толыққанды тарихын айтуға қызығушылық танытты. Ол ақпарат жинауға кірісіп, одақтастар мен немістерден, сондай-ақ француз азаматтарынан 1000-нан астам сұхбат алып, әңгімелер жинады. Райанның 1957 жылғы «Бір минутқа дейін!» кітабы «Pan American Boeing 377 Stratocruiser» ұшағының мұхитқа сәтті қонуы туралы. 1956 жылғы 21 желтоқсанда «Collier's» журналында жарияланған қондыру туралы мақаладан кейін Райан оны кеңейтіп, кітап етіп шығарды. Оның келесі жұмысы – 1966 жылғы «Соңғы шайқас», ол Берлин шайқасы туралы. Кітапта азаматтық, американдық, британдық, советтік және неміс әскерилерінің барлық көзқарастарынан егжей-тегжейлі мәліметтер келтірілген. Ол 1945 жылдың көктеміндегі батыс одақтастары мен Совет Одағының Берлинді азат ету және Германияның қалдықтарын бөлу мүмкіндігі үшін күрескен қиын әскери және саяси жағдайды қамтиды. Райан бұл жұмысын 1974 жылғы «А Bridge Too Far» кітабымен жалғастырды, ол «Market Garden» операциясының тарихын баяндайды, яғни Нидерландыға қарсы одақтас әуеде қонған күштердің сәтсіз шабуылы, ол Арнем шайқасында аяқталды. Бұл шығарма да киноға бейімделді және 1977 жылы сол атпен ірі фильм ретінде шықты. 1970 жылы оған простата қатерлі ісігі диагнозы қойылды және ауру кезінде «A Bridge Too Far» романын аяқтау үшін күресті. Ол Манхэттенде қайтыс болды, Райанның әдеби агенті Пол Гитлин болды.

Мұрасы мен құрметтері

Райанға француз құрмет ордені табысталды. Ол Огайо университетінен құрметті әдебиет докторы дәрежесін алды. Оның қолжазбалары Вернон Р. Алден кітапханасында Корнелиус Райан жинағы ретінде сақтаулы тұр.