Кіріспе

Американдық тарихшы Гордон Уильям Пранж (/p//r//æ//ŋ/; 16 шілде 1910 – 15 мамыр 1980) – 1980 жылы қайтыс болғаннан кейін оның әріптестері жариялаған бірнеше Екінші дүниежүзілік соғыс тарихи қолжазбаларының авторы. Пранж 1937 жылдан 1980 жылға дейін Мэриленд университетінде тарих профессоры болды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде тоғыз жыл (1942–1951) қызмет еткендіктен, оқу үзіліске ұшырады. Соғыстан кейін Жапонияны әскери оккупациялау кезінде ол генерал Дуглас Макартурдың штабында Бас тарихшы болып жұмыс істеді. Осы кезеңде Пранж көптеген жапон әскери шенеуніктермен, сарбаздармен және азаматтармен материал жинап, сұхбаттастырды, ал бұл ақпарат кейіннен оның кітаптарын жазуда қолданылды. Оның бірнеше кітабы «Нью-Йорк Таймс» тізіміндегі бестселлерлерге айналды, соның ішінде «Біз ұйықтаған таңертең», «Перл-Харбордың айтылмаған тарихы» және «Мидуэйдегі керемет». Пранжтің 1963 жылғы «Тора! Тора! Тора!» атты мақаласы «Ридерз Дайджест» журналының қараша және желтоқсан нөмірлерінде жарияланып, кейіннен «Біз ұйықтаған таңертең» кітабына енгізілді. Бұл мақала Перл-Харборға жасалған шабуылды суреттеді және 1970 жылы түсірілген «Тора! Тора! Тора!» фильмінің сценарийіне негіз болды. Пранж фильм түсірілімі кезінде Мэриленд университетінен демалыс алып, техникалық кеңесші ретінде жұмыс істеді. Оның Перл-Харборға жасалған шабуыл туралы жан-жақты зерттеулері 2000 жылы «Public Broadcasting Service» телеарнасында «Пранж және Перл-Харбор: Тамаша құштарлық» атты телебағдарламаның тақырыбы болды. «The Washington Post» газеті бұл туындыны «оқиға туралы шешуші кітап» деп бағалады. Пранж Мэриленд университетінде өте танымал оқытушы болды. Университеттің жылнамасы «Террапин» журналында оның Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар тарихына қатысты сабақтары туралы былай делінген: «Студенттер оның сабағына құлшынып жиналады және ол ХХ ғасыр Еуропа тарихының беттерін өзінің әскери жүрісімен, «Сейг Хейл» сөздерімен, «Ахтунг» бұйрықтарымен, пулемет дауысымен және қарбалас қимылдарымен жандандырғанда, қызыға тыңдайды».

Жеке өмір

Гордон Уильям Пранж 1910 жылдың 16 шілдесінде Айова штатының Померой қаласында туған. Оның әкесі Ал, темірші, ал анасы Йоханна болған.