Кіріспе

Фламанд қозғалысы (Vlaamse Beweging) – Бельгияның Фламанд аймағындағы және, сирек жағдайларда, Француз Фламанд аймағындағы түрлі саяси топтарды біріктіретін жалпы термин. Идеологиялық тұрғыдан алғанда, ол фламанд мәдениетін және голланд тілін насихаттауға ұмтылған топтарды, сондай-ақ Бельгияда Фландрияның үлкен саяси автономиясын қамтамасыз етуді көздеген топтарды қамтиды. Бұл қозғалыс Фландрияның Бельгиядан бөлінуін немесе Нидерландымен бірігуін жақтаған ұлтшылдарды да қамтыды. 19 ғасырда Фламанд қозғалысы фламандтық дәстүрлер мен тарихын құрметтейтін және голланд тілінің бельгиялық ұлттық мемлекетте тең мәртебеге ие болуын қалайтын мәдени патриотизмнің бір түрі ретінде пайда болды, көбінесе Католик шіркеуінің қолдауымен. Бастапқы мақсаттарына жеткенімен, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол күрт радикалданды. Авторитарлық және фашистік саясатқа еліктеп, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия басып алған Бельгиядағы жақтастары үшін көп сынға ұшырады. Алайда, ол соғыстан кейін Volksunie (1954–2002) аясында қайта жанданды және Фландриядағы басқа партияларға кеңінен сіңіп кетті. Фламанд қозғалысының оң қанатында Vlaams Belang, Voorpost, Ұлтшыл студенттер қауымдастығы (Nationalistische Studentenvereniging) және басқа да бірнеше оңшыл ұлтшыл ұйымдар басым. Сол қанатындағы ең радикалды топ – социалистік және фламанд тәуелсіздігін жақтаған Фламанд социалистік қозғалысы. Белсенді қанатында Жаңа Фламанд Альянсы (N-VA, Nieuw Vlaamse Alliantie) сияқты бірнеше орташа топтар мен парламенттік емес ұйымдар да бар, олардың көпшілігі Фламанд қауымдастықтарының консультациялық орталығында (OVV, Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen) өкілдік етіледі. Олардың ішіндегі ең ірісі – Фламанд халық қозғалысы (VVB, Vlaamse Volksbeweging). Соңғы жылдары Фламанд қозғалысы 2007–2011 жылдардағы бельгиялық саяси дағдарыс пен оның салдарынан күшейді. 2010 жылдан бері сепаратистік N-VA партиясы Фландрияда ең көп дауыс жинаған партия болып табылады, ал Vlaams Belang 2019 жылғы федералды және аймақтық сайлауда екінші орынға ие болды.

Ертедегі тамырлары

XVIII ғасырда испан, содан кейін австриялық Нидерландыда және Брабант революциясына дейін сауатты адамдардың тілі испан, содан кейін біртіндеп француз тілі болды, бірақ оған жергілікті тіл де ілесіп отырды. Сол кезде тіл мәселесі туындамады. 1788 жылы Оңтүстік Нидерландының заңгері және саясаткері Ян Баптист Хризостомус Верлой (1747–1797) «Нидерландыда ана тілін желдеп қарау туралы эссе» (Verhandeling op d'Onacht der moederlycke tael in de Nederlanden) атты эссе жазды. Бұл фламанд тіліне, сондай-ақ бостандық пен демократияға қолдау білдірген алғашқы қозғалыс деп есептеледі. Бельгия мемлекеті құрылмас бұрын, француз тілі ғасырлар бойы Еуропаның буржуазиясы мен ақсүйек элитасының тілі болып келді (соның ішінде кейін Бельгия аймағына айналатын жерлер де). Француз революциясы мен Наполеонның жаулауларының нәтижесінде, бүгінгі Бельгия 1795 жылы Францияға қосылды. Франция Бельгия аумағында өзінің ресми тілін енгізді, бұл қазіргі Валония мен Фландрияның жоғарғы топтарының француз тіліне ауысуын жеделдетті. Алайда, сол кезде халықтың көп бөлігі солтүстік және оңтүстікте герман тілдері мен диалектілерінде (фламанд, брабант, лимбург және люксембург) сөйледі, сондай-ақ аймақтың оңтүстігінде роман тілдері мен диалектілерінде (валондар, пикардтар, шампань және лоррен) сөйледі, бұл тілдер стандартталмаған және біріктірілмеген еді. Көптеген адамдар француз тілін түсінбеді немесе сөйлей алмады.

Француз Фландриясы

Бельгия Нидерландыдан тәуелсіз мемлекет болғаннан кейін голландтарға және олардың тіліне қарсы (әкімшілік) реакция болды. Жаңа мемлекеттен голланд тілін жоюға тырысып, бельгиялық шенеуніктер Бельгиядағы жалғыз ресми тіл – француз тілі деп жариялады. Әкімшілік, сот жүйесі және жоғары білім (Фландриядағы бастауыш мектептерден басқа) француз тілінде жүргізілді. Тіпті, халықтың 95%-дан астамы голланд тілінде сөйлейтін Брюссельде де ресми, мемлекеттік қолдау алған фламандтық жоғары оқу орны болған жоқ. Осының салдарынан үкімет пен сотпен байланыс француз тілінде жасалды. Бұл көптеген қате сот шешімдеріне әкелді, онда кінәсіз адамдар сотта өздерін қорғай алмағандықтан өлім жазасына кесілді. Француз тілінде сөйлейтін бельгиялық үкімет голланд тілін Фландрияның басқа кез келген аймағынан гөрі Брюссельдегі үкіметтің барлық деңгейінен тез жоюға қол жеткізді. Әкімшілік Брюсселде орналасқандықтан, француз тілді шенеуніктердің саны көбейіп, олар осы қалада тұруға баптады. Брюссельдегі білім беру тек француз тілінде болды, бұл біліктілігі және білімі жетілмеген көптеген фламанд еркектерінің артық болуына әкелді. Француз мектептерінде голланд тілі өте сирек оқытылды. Мысалы, француз мектептерінде голланд тілі 10 баллға, ал сурет салу 15 баллға бағаланды. Француз тілінде сөйлейтін буржуазия фламанд халқына аз құрмет көрсетті. Бельгияның негізін қалаушы Шарль Рожие 1832 жылы әділет министрі Жан Жозеф Райкемге былай деп жазды: «Жақсы әкімшіліктің негізгі қағидалары бір тілді пайдалануға негізделген, және бельгиялықтардың жалғыз тілі француз тілі болуы керек. Бұл нәтижеге жету үшін барлық азаматтық және әскери лауазымдар валлондықтар мен люксембургтіктерге берілуі керек; осылайша, фламандтар осы лауазымдармен байланысты мүмкіндіктерден уақытша айырылып, француз тілін үйренуге мәжбүр болады, соның салдарынан Бельгиядағы неміс элементі біртіндеп жойылады». Сол кезде Бельгияның экономикалық орталығы Фландрия болды. Алайда, өнеркәсіптік революцияның нәтижесінде Валония жақын арада көшбасшылыққа ие болады. Бельгиялық билік Фландрияға инвестиция салудың қажеті жоқ деп шешті және 1830 мен 1918 жылдар аралығында Бельгияның ЖІӨ-сінің 80%-дан астамы Валонияға бағытталды. Осының салдарынан Валонияда ірі көмір шахталары мен темір кен орындары пайда болды, ал Фландрия көбінесе ауыл шаруашылығы аймағы болып қала берді. Бельгия тәуелсіздік алғаннан кейін Фландрияның экономикасы ауыр соққыға ұшырады. Антверпенге кемемен жетуге болатын жол қиын болды (Шельда өзенін Нидерланды бұғаттады) және сыртқы сауда күрт төмендеді. Генттің гүлденген тоқыма өнеркәсібі Амстердамға нарығының үлкен бөлігін жоғалтты.

Өзгерістерді шақыру

Бельгия революциясынан кейін ондаған жылдар өткен соң Ян Франс Виллемс, Филип Бломмарт, Карел Лодевик Ледеганк, Фердинанд Аугустин Снеллаерт, Август Снидерс, Пруденс ван Дюйсе және Хендрик Конссенс сияқты фламанд зиялылары Бельгияда голланд тілі мен фламанд мәдениетін мойындауды талап ете бастады. Бұл қозғалыс Фламанд қозғалысы деп аталды, бірақ ол әлеуметтік емес, көбірек интеллектуалды сипатта болды. Оған ақындар Гвидо Гезель және Альбрехт Роденбах (екеуі де Розеляредегі Кіші семинариямен байланысты) сияқты тұлғалар қосылды. Голланд тілі мен фламанд мәдениетін насихаттау үшін Виллемсфонд (1851) және Давидсфонд (1875) сияқты мәдени ұйымдар құрылды. Бірінші Vlaemsch Verbond (Констант Лейренс, Гент) және Nederduitse Bond 1861 жылы құрылды. Либеральді Фламандтық Одақ 1867 жылы құрылды. Юлиус де Гейтер және Макс Рузес сияқты жазушылар Nederduitse Bond-тың белсенді мүшелері болды. 1866 жылдың 26 қыркүйегінде Юлиус де Гейтер Антверпенде Vlaamsche Bond-ты құрды. Юлиус Вюйлстеке құрған фламанд апталық журналы Het Volksbelang алғаш рет 1867 жылдың 12 қаңтарында жарық көрді. 1861 жылы Антверпенде радикалды либералдар, католиктер және фламандтар (Ян Теодор ван Рейсвейк, Й. Де Лет және Э. Кореманс) құрған алғашқы фламанд саяси партиясы Meetingpartij құрылды және ол 1914 жылға дейін өмір сүрді. 1888 жылы Юлиус Хосте аға Брюссельде Фламанд қозғалысын қолдау үшін фламанд газеті Het Laatste Nieuws-ті құрды. 1893 жылы фламанд дін қызметкері Адольф Дэнс Христиан халық партиясын құрды, бұл католик партиясының радикалдануына және демократиялануына себеп болды. Фламандтардың алғашқы саяси жетістігі 1898 жылы қабылданған Gelijkheidswet (Теңдік заңы) болды, ол алғаш рет голланд тілін сот мәселелерінде (құқықтық құжаттарда) француз тілімен тең деп мойындады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Либерал саясаткер Луи Франк, католик Франс Ван Коувелерт және социалист Камиль Гюйсманс (бірге оларды «үш айқай тауық» деп атады) Гент университетінде голланд тілін енгізу үшін бірлесіп жұмыс істеді. 1911 жылы Лодевик Де Раеттің осы мақсаттағы ұсынысы қабылданды, бірақ ол 1930 жылға дейін іске асырылмады. 20-шы ғасырдың басында Фламанд қозғалысы радикалданды, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде кейбір белсенділер оккупанттарды «азат етуші германдық бауырлар» деп қарсы алды. Жас Марник Гейсен және ақын Пол ван Остайен соғыс кезінде осы белсенді қозғалысқа қатысты. Немістер өздерінің «германдық бауырларына» голланд тілін жалғыз әкімшілік тіл ретінде белгілеп, Гентте голланд тіліндегі Вон Биссинг университетін құру арқылы көмектесті. Мұндай қадамдар Германияның өз мақсаттарына жету үшін Фламанд пен Валлон арасындағы араздықты пайдалану және оккупациялық биліктің беделін арттыру үшін жасалған неміс тактикасымен шақырылды, бұл «Фламенполитика» деп аталды. Германияның қолдауымен Фламанд белсенділері 1917 жылдың желтоқсанында Фламанд автономиясын жариялаған Raad van Vlaanderen (RVV) деп аталатын аймақтық үкімет құрды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бірнеше Фламанд сарбаздары Фламанд қозғалысына белсенді немесе бейтарап қатысқандары үшін жазаланды. Осы сарбаздардың он адамы 1918 жылы Нормандиядағы Орн қаласындағы Арнайы орманшы взводы деп аталатын жазалау әскери бөліміне жіберілді. Олар соғыс аяқталғаннан кейін бірнеше ай бойын ауыр жағдайда ағаш кесуге мәжбүр болды. Фламанд халқының көп бөлігі неміс басқыншыларымен ынтымақтасқандарды мақұлдамады. Немістер оккупациясы кезінде жүзеге асырылған тілдік реформалар Германия жеңілгеннен кейін өз күшіне енбеді. Фламанд қозғалысының кейбір басшыларының ынтымақтастығы және одан кейінгі қудалануы келісімге келуге қолайлы жағдай жасаған жоқ.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін

Фламанд қозғалысы Фронтбеугинг (Фронт қозғалысы) арқылы одан да әлеуметтік бағытталды. Фламанд сарбаздарының ұйымы әскерде және жалпы Бельгияда өз тілдеріне немқұрайлы қараушылық танылғанын айтып шағымданды, сонымен қатар бейбітшілік сезімдерін сақтады. Фронтбеугинг бейбітшілік, төзімділік және автономияға (Nooit Meer Oorlog, Godsvrede, Zelfbestuur) арналған саяси қозғалысқа айналды. Жыл сайын IJzertoren-ге саяхат жасау дәстүрі бүгінге дейін сақталып келеді. Ақын Антон ван Вильдероде осы оқиғаға арналған көптеген мәтіндер жазды. Бірінші дүниежүзілік соғыста фламанд сарбаздарына қатысты көптеген қаңқулар пайда болды, бірақ фламанд тарихшылары олардың көпшілігін жоққа шығарды. Мұндай қаңқулардың бірі – француз тілінде сөйлейтін офицерлер берген бұйрықтарды түсінбегендіктен көптеген голланд тілінде сөйлейтін сарбаздардың қаза болғаны туралы болды. Соғыста валлондықтармен салыстырғанда фламандтардың пропорционалды түрде көп қаза тапқан-таппағаны мәселесі бүгінге дейін даулы. Дегенмен, бельгиялық армияның де-факто ресми тілі тек француз тілі болғандығы анық. "Et pour les Flamands, la meme chose" фразасы осы ортада пайда болды, француз тілінде сөйлейтін офицерлер өз бұйрықтарын голланд тіліне «аударғанда» қолданған деген болжам бар. Бұл сөз тіркесінің мағынасы – «фламандтар үшін де солай», бұл француз тілін түсінбейтін фламанд сарбаздарына қосымша қорлық болды. Тағы бір мазасыздық тудырған мәселе – Бельгия королінің голланд тілін нашар білуі болды. Король Альберт I соғыстың басында Фландрияның екі тілді мәртебесін жақтағандықтан, белгілі бір дәрежеде танымал болды, тіпті Валония бір тілді француз тілінде болса да, ол патшаға адалдық сертін француз және голланд тілдерінде берді және соғыстың басында голланд тілінде сөйлеген сөзінде Алтын шпор шайқасына сілтеме жасады. Алайда, соғыстың соңғы жылдарында оның жалғыз ниеті – елін бейбіт ету болғаны, француз тілінде сөйлейтін билік фламандтарға бермей жатқан құқықтарды беру емес екені анық болды. 1920 жылдары алғашқы фламанд ұлтшыл партия сайланды. 1930 жылдары фламанд қозғалысы одан да күшейді және голланд тілі алғаш рет Фландрияның жалғыз тілі ретінде мойындалды. 1931 жылы Жоррис Ван Северен Фландриядағы фашистік қозғалыс Verbond van Dietse Nationaal Solidaristen Verdinaso-ны құрды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бельгия Германияның оккупациясы астына қайта түсті. Үшінші рейх Бельгиядағы голланд тілін қорғау және дамыту үшін заңдар қабылдады, сондай-ақ фламандтар мен франкофондар арасындағы керістік сезімдерді күшейтуге тырысты, мысалы, тек фламандтық соғыс тұтқындарын ғана босату арқылы (Flamenpolitik-ке қараңыз). Нацистер фламандтық тәуелсіз мемлекет құруға немесе Ұлы Нидерланд құруға мүдделі болған жоқ, олар Фландрияны ғана емес, барлық Төмен елдерді Ұлы германдық рейхтің "жасырағы германдық" құрамдас бөліктері ретінде толық аннексиялауды көздеді. Көптеген фламанд ұлтшылдары автономияны арттыру құралы ретінде ынтымақтастыққа баруға ұмтылды. Осы ынтымақтастықтың нәтижесінде соғыстан кейін фламанд қозғалысына қатысу жаумен байланыс жасаумен теңестірілді.

Соғыстан кейін

Vermeylenfonds 1945 жылы құрылғанмен, Фламанд қозғалысы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінге қарай шамамен 20 жыл бойы тоқырап қалды. 1960 жылдары Фламанд қозғалысы қайтадан күш алды және 1962 жылы Бельгияның тілдік шекаралары Брюссельді екі тілді қала деп белгілеп, соңғы нысанына келді. Сондай-ақ, 1967 жылы Бельгия Конституциясының ресми голланд тіліндегі нұсқасы қабылданды. 130 жылдан астам уақыт бойы Бельгия Конституциясының голланд тіліндегі нұсқасы заңдық күші жоқ аударма ретінде ғана саналды. 1960 жылдардың соңында Бельгияның ірі саяси партияларының барлығы Фламанд немесе Франкофондық қанаттарға бөлінді. Бұл кезеңде Фламандтардың алғашқы ірі ұлттық партиясы – Volksunie (Халық одағы) құрылды. 1977 жылы Volksunie партиясының радикалды оңшыл фракциялары бірігіп, бұрынғы оңшыл ұлтшыл топтармен бірлесіп Vlaams Blok құрды. Бұл партия ақырында Volksunie-ні басып озды, бірақ кейіннен дискриминациялық әрекеттерге қатысқандығы үшін атын Vlaams Belang деп өзгертуге мәжбүр болды. Ол Фламанд қозғалысының маңызды оңшыл партиясына айналды.

Тілдік шекара

Бельгияның құрылғаннан бері голланд тілінде сөйлейтін аймақтар француз тілінде сөйлейтін аймақтарға айналып келеді; мысалы, Москрон (Moeskroen), Комен (Komen) және әсіресе Брюссель (Брюссельдің француз тіліне өтуіне қараңыз). Үкімет әр он жыл сайын голланд және француз тілдерінде сөйлейтін адамдарды санап шығарды. Бұл санақтар әрдайым Бельгияның француз тілді бөлігіне тиімді болды. Осының салдарынан, осы аймақтарда (көбінесе Брюссель маңында) француз тілді адамдардың саны кеміген жоқ, тіпті ресми түрде бір тілді Фландрияда тұрса да, француз тілді бельгиялықтардың үлесі артып келеді. Францизация фламанд қозғалысы үшін көңіл көншітпейтін жағдай және бөліну туралы шақырудың себебі саналады. Бұл жағдай француз тілді мектептерде голланд тілі сабақтарының жетіспеушілігімен одан әрі ушықтырылады.

Трансферлер

1960 жылдан бері және қазірге дейін Фландрия Валониядан едәуір бай. 2007 жылғы халық саны және ЖІӨ деректеріне сәйкес, сол жылы жан басына шаққандағы ЖІӨ Фландрияда 28 286 евро (38 186 АҚШ доллары), ал Валонияда 20 191 евро (27 258 АҚШ доллары) құрады. Федеративтік мемлекеттерде бай және кедей аймақтар арасындағы теңестіру төлемдері кең таралған болса да, осы қаржылық трансферттердің көлемі, айқындығы және қолданылуы Фламанд қозғалысы үшін ерекше маңызды мәселе болып табылады. Лёвен университетінің зерттеуі бойынша, 2007 жылы Фландриядан Валония мен Брюссельге жасалған жылдық трансферттердің көлемі 5,7 миллиард евроны құрады. Егер ұлттық қарыз бойынша пайыздық төлемдердің әсері ескерілсе, бұл көрсеткіш 11,3 миллиард евроға дейін жетеді, яғни Фламанд ЖІӨ-нің 6 пайызынан астам. Фламандтардың сыны тек трансферттердің мөлшерімен ғана шектелмейді, сонымен қатар ашықтықтың жетіспеуіне және алушылардың ақшаны тиімді пайдалануға қабілетсіздігіне немесе ықылассыздағына, осылайша Фландриямен арадағы экономикалық алшақтықты қысқартуға бағытталғандығына қатысты. Бұл мәселе қазіргі экономикалық ахуалда бұрынғыдай маңызды болмаса да, тарихи факт – 19 ғасырда Фландрия өте кедей болған кезде Фландриядан Валонияға таза трансферт жүргені – бұл талқылауды одан әрі қыздырады. Бұл негізінен өнеркәсіптік салаға қарағанда ауыл шаруашылығына салынатын салықтың салыстырмалы түрде жоғары болуына байланысты болды. Салық жүйесі Валонияның өнеркәсіптік өркендеуін көрсету үшін ешқашан түзетілмеді, нәтижесінде салықтық түсімдердің теңгерімсіздігі туды, бұл Фландрияны (1832–1912 жылдар аралығындағы орташа көрсеткіш: халықтың 44%, жалпы салықтың 44%) Валониямен (халықтың 38%, салықтың 30%) салыстырғанда нашар жағдайға түсірді.

Бельгияның қазіргі саясаты

Ішкі қақтығыстардың күшейуі нәтижесінде Volksunie 2000 жылы екі жаңа партияға бөлініп, өмір сүруін тоқтатты: Рух және Н В А (Nieuwe Vlaamse Alliantie, Жаңа фламанд Альянсы). Екі партия да ірі партиямен одақтасып, сәттілікке қол жеткізуге тырысты, N VA CD&V христиан-демократтарымен, ал Spirit фламанд социалистері SP.a-мен бірікті. CD&V – N VA альянсы 2007 жылдың маусым айында өткен Бельгияның жалпы сайлауында мемлекетті кең ауқымды реформалауды уәде етіп, айқын жеңіске жетті. Алайда, кез келген реформаны қабылдамайтын француз тілді партиялармен коалициялық келіссөздер өте қиын болды. CD&V лидері Ив Летерме ақыры үкімет құра алғанмен, оның реформалық жоспарлары едәуір жұмсарылып, 2008 жылдың күзінде қаржы дағдарысы басталысымен толығымен тоқтатылды. Бұл N VA-ны 2008 жылдың қыркүйегінде альянсты таратуға және федералды үкіметке парламенттік қолдауын кері тартып алуға итермеледі (сол арқылы Фландрияда парламенттік көпшіліксіз жағдай туды, бұл конституцияға қайшы емес, бірақ саясаткерлер мен конституциялық сарапшылар тарапынан жағымсыз деп бағаланды). Бұрынғы Volksunie-нің солшыл бағытты ұстанған бөлігін ұсынып тұрған Spirit партиясының рөлі біртіндеп төмендеді. Партиядан бірнеше рет шығып кетулерден кейін, оның ықпалын кеңейтуге жасаған екі сәтсіз әрекеті (әр жолы атауын өзгертумен бірге) және 2009 жылғы Фламанд аймақтық сайлауында 5%-дық шектің төменінен қалуы нәтижесінде, партияның қалған бөлігі 2009 жылдың соңында Groen! (фламандтық жасыл партиясы) партиясымен бірікті. 2010 жылдың маусымында өткен Бельгияның жалпы сайлауында N VA Фландрияда және тіпті Бельгияның барлық аймақтарында жетекші партияға айналды, фламанд дауыстарының 28%-ын алып, бұрынғы альянсының ірі серігі CD&V-ді (ол барлық уақыттағы ең төмен көрсеткіш – 17,5%-ға дейін түсті) шаң қаптырды. N VA-ның үлкен өсуіне себеп – партияның болашақтағы Фламанд тәуелсіздігі мақсатын қолдамайтын, бірақ аймақтарға көбірек автономия берілген, жүйелі және кең ауқымды реформаларды қалайтын «орташа» фламанд сайлаушыларының көптеп келуі деп есептеледі, олар дәстүрлі партиялардың мұны іске асыра алатынына сенімсіздік танытады. N VA Фландрияға өкілеттіктерді біртіндеп беруді және Фландрияның тәуелсіз Еуропалық мемлекет ретінде жұмыс істеуінің соңғы мақсатына жету үшін Еуроодақпен бірлесіп жұмыс істеуді көздейді.

Конфедералистер

Либералды Дедекер тізімі, сондай-ақ орташа қанатқа жататын маңызды фламандтық партиялардың бірнеше өкілдері, ішінде Христиан-демократиялық және фламандтық (CD&V) партиясы, фламандтық либералды және демократиялық (VLD) партиясы және шамалы дәрежеде, Басқа социалистік партия (SP.A), Бельгия мемлекетінің қазіргі федеративтік ұйымнан гөрі конфедеративтік ұйымын қолдайды. Мұндай схема Фламанд үкіметін басқарудың дерлік барлық саласына жауапты етеді, ал қазіргі уақытта кейбір маңызды салалар Бельгияның федералды үкіметінің жауапкершілігінде болады. Бельгияның астанасы Брюссель қаласы голланд және француз тілдерінде сөйлейтін азаматтардың тең құқықтарын сақтайтын қала болып қалады. 2010 жылдан бастап, конфедералистік партиялар Фламанд Парламентінің жартысынан астам бөлігін құрайды, ал бұл сепаратистік партиялармен біріксе, Фламанд Парламентінің (және Бельгия Федералды Парламентінің фламандтық бөлігінің) шамамен 80% және одан да көп бөлігін қазіргіге қарағанда үлкен автономияны қамтамасыз етуді қалайтын партиялар құрайды.

Федералистер

Бірнеше SP.A өкілдері, сондай-ақ CD&V және VLD партиялары шамалы дәрежеде, Бельгия мемлекетінің конфедеративтік емес, жақсартылған федеративтік ұйымдастырылуын қалайды. Бұл пікірді Vermeylenfonds (Vermeylen Foundation) немесе Willemsfonds сияқты бірнеше әлеуметтік және мәдени ұйымдар, сондай-ақ кәсіподақтар мен өзара медициналық сақтандыру ұйымдары да бөліседі. Осы көзқарасты қолдаушылар Бельгия институттарын жақсарту арқылы олардың тиімді жұмыс істеуіне үміттенеді.

Саясат зерттеулері

2006 жылдың маусым айында VRT жариялаған сауалнамада респонденттердің 40 пайызы фламанд тәуелсіздігін қолдайды. 2019 жылдың желтоқсанында Le Soir және RTL жариялаған сауалнамада фламанд респонденттердің 37 пайызы фламанд тәуелсіздігіне дауыс беретінін, ал валлондардың 14 пайызы және Брюссель тұрғындарының 17 пайызы оған қарсы екені анықталды. 2021 жылдың мамыр айында VRT жариялаған мақалада De Stemming жүргізген сауалнама нәтижелері көрсетілді, онда елдің басқару жолдары туралы пікірлер білдірілді (суретте көрсетілген). Зерттеу наурыздың соңынан 19 сәуірге дейін жүргізілді. Респонденттер 0-ден 10-ға дейінгі бағалау шкаласын пайдалана алады, мұнда 0 – «көбірек Фландрия», ал 10 – «көбірек Бельгия» дегенді білдіреді. Сауалнама нәтижесінде респонденттердің 63 пайызы «көбірек Бельгияны» қаласа, тек 27 пайызы «көбірек Фландрияны» қалағанын, ал 10 пайызы қазіргі жағдайды қанағаттанарлық деп санайтынын көрсетті.