Кіріспе

Француздық саяси ұстаным Голлизм – екінші дүниежүзілік соғыста француз қарсыласы Шарль де Голльдің ой-пікірлері мен іс-әрекеттеріне негізделген француздық саяси ұстаным. Де Голль француз күштерін НАТО қолбасшылық құрылымынан шығарды, Франциядан одақтас әскери базаларын алып тастауға мәжбүр етті, сондай-ақ Францияның тәуелсіз ядролық қарулану бағдарламасын бастады. Оның әрекеттері Франция басқа елдерге бағынышты болмауы керек деген тұжырымға негізделген. Серж Берштейннің сөзіне қарағанда, голлизм – «доктрина да, саяси идеология да емес» және оны сол немесе оң деп санауға болмайды. Керісінше, «тарихи дамуын ескере отырып, ол қарама-қайшылықтардан және уақытша қажеттіліктерге жасалған ұступтардан бос емес, тіпті генералдың қатаң сөзі голлизмді терең және толыққанды жүзеге асырылған бағдарлама сияқты көрінеді». Голлизм – «ерекше француз құбылысы, 20 ғасырдағы француз саяси құбылысының ең маңызды үлгісі». Лоуренс Д. Крицман голлизмді Жюль Мишеле дәстүріндегі француз патриотизмінің бір түрі деп санайды. Ол былай деп жазады: «Саяси спектрде оңшылдармен байланысты голлизм, революцияның республикалық құндылықтарына адал болды және сондықтан дәстүрлі оңшылдардың жеке мүдделерге құмарлық танытуынан және олардың ксенофобиялық себептерінен алшақтады». Бұдан әрі, «голлизмнің миссиясы ұлттық егемендік пен бірлікті нығайту болды, бұл сыныптық күреске ұмтылған солшылдардың бөлінушілігіне қарама-қарсы келеді». Голлизм ұлтшылдыққа негізделген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі алғашқы кезеңде голлистер француз империясын сақтап қалуды жақтады. Де Голль 1950 жылдардың ортасында империяға қатысты ұстанымын өзгертті, федеративтік келісімдерді немесе өзін-өзі анықтау құқығын және француз қоғамдастығына кіру мүмкіндігін ұсынды.

Қуатты мемлекет

Галлизмнің "негізгі қағидасы" – күшті мемлекет ретінде "Франция туралы нақты бір идея". Де Голль өзінің "Соғыс естеліктерінде" Францияны "тарих бойы мистикалық диалог жүргізілген, жеңіліссіз бірлік, дербес тұлға" деп сипаттайды. Сондықтан, галлизмнің мақсаты – ұлттық мүдделерін басты орынға қою, дауысы естілуін қамтамасыз ету, оның беделін арттыру және оның болашағын қорғау. Өткеніне лайық болу үшін ұлт өзін күшті мемлекетпен қамтамасыз етуі керек. Крицман "де Голлдің Франция идеясы ұлттың абыройын қайта жаңғырту, оның ұлылығы мен тәуелсіздігін нығайтуға бағытталған" екенін жазады. Де Голль Францияның тарихи тағдырына қатысты "мессиандық көрініс құруға, әлемдегі беделін қайта орнатуға және өткендегі ұлттық кемсітушіліктерді жеңуге" ұмтылған. Осыған орай, де Голль француз бірлігін "бөлісшіл, партиялық дау-жанжалдардан" жоғары қойып, француз мұрасына, соның ішінде ежелгі режимге және революцияға ерекше мән берді. Де Голль ең жоғары бағалаған француз саяси қайраткерлері – "ұлттық келісімге жауапты Луи XIV, Наполеон, Жорж Клемансо сияқты, саяси және әлеуметтік бірлікті күшті мемлекет арқылы құруды мақсат тұтқандар" болды. Францияны нығайту үшін галлистер "күшті экономика мен тұрақты қоғамның" қажеттілігін де ерекше атап көрсетеді. Берштейннің пікірінше, галлизм "ұлттық мүдделерді қорғаушы мемлекет экономикалық өсуге дем беруі және оны бағыттап қадағалауы тиіс. Либералдық көзқарастар жоспарлаудан гөрі тиімдірек екенін ұсынса, қабылданады. Әлеуметтік әділдікке келсек, егер ірі бизнеске деген сенімсіздік сейілсе, ол доктриналық мәселе емес, тұрақтылықты сақтау құралы болып табылады. Сыныптар арасындағы күреске нүкте қою үшін галлистер XIX ғасырдағы генерал жиі айтқан, бірақ серіктестеріне елемеуге рұқсат берген "қатысу" институтын пайдалануға үміттенеді". Күшті мемлекеттің құрамы ретінде де Голль мемлекеттік институттарды күшті атқарушы билікке негіздеу қажеттігін атап көрсетті, бұл француздық республикалық дәстүрге қайшы келеді, ол сайланған ассамблеяның рөлін баса көрсетеді. Өзінің билік кезеңінде де Голль тікелей жалпыға бірдей дауыс беру және халықтық референдумдар өткізу арқылы, сондай-ақ халықпен тікелей байланыс жасау арқылы (радиодан таратылатын сөздер, баспасөз мәслихаттары және провинцияларға сапарлар) билікті орнатуға тырысты. Ол демократияға деген құрметін жиі білдіргенімен, саяси қарсыластары оның билігінде диктаторлық билікке бейімділік байқады; көптеген адамдар Бонапартизмнің қайта жаңғыруынан немесе республикалық монархиядан қорқып жүрді. Алайда Франция демократия болып қала берді, де Голльдің 1969 жылғы сәуір айындағы конституциялық референдумды дауыс берушілер қабылдамағаннан кейін президенттік лауазымнан бас тартуы оның демократиялық принциптерге адалдығы тек сөздік емес екенін көрсетті.

Француз ерекшелігі

Сыртқы саясатта галлистер реализммен де, француз ерекшелігімен де сипатталады, ал де Голль әлемдік тәртіпке француздық ықпал етуге ұмтылды. Галлистер Францияны империяның салмағынан құтқартқан деколонизацияны қолдады. Бұл де Голльдің Алжир дағдарысын шешуіне (1954–1962) айқын көрінді, оған де Голльдің «реалполитикасы» немесе «саяси тиімділікті сезіну қабілеті» зор әсер етті. Деколонизацияның сөзсіз екенін, ал дағдарыстың жалғасуы мен Алжирдегі соғыстың француз экономикасына зиян келтіріп, ұлттық келіспеушілікті күшейтетінін түсінген де Голль «Францияның тәуелсіздік беруі және әскери қақтығыстардан бас тартуы Францияның мүддесіне сай екенін сезінді», осылайша француз бірлігі мен ұлылығын сақтады. Галлистер Францияның «мүдделері Францияның мүдделерімен үнемі сәйкес келмейтін одақтастарға тәуел болмай, ұлттық тәуелсіздігін қамтамасыз етуі» қажеттігін баса көрсетті. Халықаралық сынға қарамастан, зор күш-жігермен жүзеге асырылған тәуелсіз француз ядролық әлеуетін дамыту осы көзқарастың нәтижесі болды. Бірақ де Голль бір мезгілде Израильдің ядролық қару бағдарламасын әскерилендіруден арылтып, халықаралық бақылауға беру үшін, дипломатиялық тұрғыдан қиын жағдайға түсірген Израильдің кіші серігімен құпия байланысты үзіп, француз бағдарламасын тыныш түрде шектеді, соның арқасында ядролық қаруды таратпау жөніндегі алғашқы халықаралық күш-жігерге бастама берді. Де Голль басқарған Франция Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі АҚШ пен КСРО-ның үстемдігіне негіделген екіполюсті әлемдік саяси тәртіпке жол бермей, АҚШ-қа тәуелділіктен қашынбақ болды. Крицман былай деп жазады: «Галлистік сыртқы саясаттың қозғаушы күші – өзін екі үлкен державадан ерекшелендіру қажеттілігі болды. Парадоксалды түрде, [де Голль] Батыс одағының бір бөлігі болуды қалағанмен, қорғаныс сияқты маңызды мәселелерде оны сынға түсірді». Ең бастысы, де Голль 1966 жылы Францияны Солтүстік Атлантикалық келісім ұйымының (НАТО) әскери операцияларынан шығарды және француз емес НАТО әскерлерін Франциядан кетуге бұйырды, бірақ Франция НАТО мүшесі болып қала берді. Галлистер АҚШ-тың теңіз арқылы экономикалық ықпалына және АҚШ долларының халықаралық ақша-кредит жүйесіндегі рөліне де қарсы болды. Де Голль басқарған Франция көптеген батыс елдерінен бұрын Қытаймен дипломатиялық қарым-қатынас орнатты, Израильге қарсы қару-жарақ эмбаргосын енгізді (1967) және Үшінші әлемдегі американдық империализмді айыптады. Де Голль мен галлистер Еуропаны мемлекеттік емес құрылым ретінде қолдамады, бірақ «өзара айналысатын тәуелсіз мемлекеттердің конфедерациясы» түріндегі еуропалық интеграцияны жақтады, ол үлкен державалардан тәуелсіз және Францияның ықпалына ие болды. Де Голльдің осындай одақты құруға бағытталған үміті, «басқа еуропалық державалардың АҚШ-пен тығыз байланыста болуға ұмтылуына байланысты» көбінесе сәтсіз аяқталды.

Де Голльден кейінгі саяси мұра

Де Голльдің саяси мұрасы Францияда терең із қалдырды және біртіндеп саяси спектрдің барлық аймағына әсер етті. Оның президенттік лауазымын жалғастырған Жорж Помпиду 1969 жылдан 1974 жылға дейінгі мерзімінде голлизмді бекітті. Бұрын дау тудырған голлистік идеялар француз саяси келісімінің бір бөлігі ретінде қабылданып, енді "саяси пікір таласының ошағы емес". Мысалы, күшті президенттік институтты де Голльдің барлық ізбасарлары, тіпті социалист Франсуа Миттеран (1981–1995) та сақтап қалды. Францияның тәуелсіз ядролық мүмкіндігі және голлизмнің ықпалымен жүзеге асырылатын сыртқы саясат – "әлсіз тілмен" білдірілсе де – "Францияның халықаралық қатынастарындағы бағыт беруші күш" болып табылады. 2017 жылғы президенттік сайлауда де Голльдің мұрасын радикалды солшылдардан радикалды оңшылдарға дейінгі кандидаттар – Жан-Люк Меленшон, Бенуа Хамон, Эммануэль Макрон, Франсуа Фийон және Марин Ле Пен сындылар өздеріне жатқызып, таласты.

Дәстүрлі галлизм

"Традициялық галлизм" (Gaullisme traditionnel) термині ғалымдар Шарль де Голльдің іс-әрекеттері мен саясатында көрініс тапқан галлизмнің негізгі құндылықтарын сипаттау үшін қолданылады, әдетте ол "әлеуметтік галлизм" және "неогаллизм" сияқты басқа галлистік бағыттардан ерекшеленеді. Қарсылық галлизмі (Gaullisme de Résistance) Францияның саяси және әскери тәуелсіздігінің қажеттілігін баса назар аударады, бұл Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германия мен Виши Франциясына қарсы күресте де Голльдің ролінен шабыттанды. "Бірінші буын Ширак голлизмі" (Gaullisme chiraquien de première génération) термині 1970 жылдардың соңында Жак Ширактың бастапқыда қолдаған популистік ұстанымына адал және еуропалық интеграция мен еркін нарыққа қарсылық білдірген саясаткерлерді сипаттау үшін қолданылады.

Әлеуметтік галлизм

Әлеуметтік галлизм (немесе "сол қанатты галлизм") галлизмнің әлеуметтік жақтарына баса назар аударады және ғалымдар оны көбінесе әлеуметтік демократиямен байланыстырып қарастырады. Соңғы кезде Азамат және Республикалық қозғалысы мен Жан-Пьер Шевенмент сол қанатты галлизмнің туын қабылдады.

Неогаллизм

"Нео-Голлизм" термині 1970 жылы де Голль қайтыс болғаннан кейін пайда болған және экономикалық либерализмнен күшті ықпал алған қозғалысты сипаттау үшін әдебиетте қолданылған. Нео-Голлизмнің көптеген қырлары, мысалы, Маастрихт шартын қолдау (1992) және Ширак президенттігі кезінде НАТО-мен Францияның жақындасуы, Голлизмнің тарихи идеясымен үйлеспейтін жайттар ретінде сипатталған. Дегенмен, Голлизмнің негізгі элементтері, соның ішінде күшті, тәуелсіз мемлекет концепциясы, француз халқының бірлігі және де Голльдің басшылығына сілтемелер сақталды. Помпидольдік Голлизм (Gaullism pompidolien) Франция президенті Жорж Помпидудың (1969–1974) мұрасында Францияның экономикасын күшейе беріп жатқан бәсекелестікке толы әлемде бейімдеу қажеттігін, бұл ішкі әлеуметтік тұрақтылыққа қауіп төндіруі мүмкін екенін көрсетеді. 1980 жылдардың ортасында пайда болған "Ширактың екінші буыны" (немесе "Ширактық нео-Голлизм") неолиберализмнің ықпалына түсті және Франция президенті Жак Ширактың (1995–2007) мұрасында еуропалық интеграцияға көбірек ұмтылды.

Тарих

Францияда "голлистік партия" термині көбінесе өзін голлистік деп жариялаған ең ірі партияны білдіреді. Голлизм сол-оңдық бөлшегін басқа елдердегі популистік республикалық партиялар сияқты, мысалы, Ирландия Республикасындағы "Фианна Файл", Аргентинадағы "Жустициалист партиясы" және Оңтүстік Африкадағы "Африка Ұлттық Конгресі" сияқты басып өтуді мақтан тұтады. Бұрынғыда кейбір голлистік сайлаушылар өздерін саяси сол жаққа қарай бейім деп есептеген, бұл көзқарас бір кездегі жетекші голлист Андре Малроға байланысты болған. Шарль де Гольдің көптеген ізбасарлары саяси оңға, христиандық демократияға немесе ұлттық консервативтікке ұмтылған. Осының салдарынан, сол жаққа бейім сайлаушылар 1976 жылы Малро қайтыс болғаннан кейін қолдауын азайта бастады, себебі голлистік сол жақтың өкілдері (Жак Шабан Делмас сияқты) біртіндеп маңызсыздыққа түсті. Әр түрлі атаулары мен аббревиатураларымен голлистік партия Бесінші Республиканың құрылысынан бері (1958 жылдан бастап) француз оңшылдарының ең басты ұйымы болып табылады.

Де Голль партияларға қарсы (19441947)

1940 жылғы 18 маусымдағы "Л'Аппель" үндеуінің авторы, "Еркін француз күштерінің" негізін қалаушы және басшысы, генерал Шарль де Голль – нацистік оккупация мен Виши үкіметіне қарсы француз қарсыласының символы. Дегенмен, Лондонда, кейін Алжирде орналасқан ол, әртүрлі саяси күштердің (мысалы, коммунистер) басымдығын көрген отандық қарсылық қозғалыстарымен келісуге мәжбүр болды. 1944 жылы Франция азат етілгенімен, де Голль коммунистерден, социалистерден және христиан демократтарынан құралған уақытша үкіметтің төрағасы болды. Де Голль коммунистік емес қарсылық күштерін біріктіретін ірі саяси партия құрудан бас тартқандықтан, көптеген партиялар қайта жанданды. Христиан-демократиялық Халықтық Республикалық қозғалысы (MRP) де Голльге ең жақын болды. Уақытша үкімет Ұлттық қарсылық кеңесінің бағдарламасымен шабыттандырылған саясатты жүзеге асырды: банктерді және кейбір өнеркәсіптік компанияларды (мысалы, Renault) мемлекеттендіру, әл-ауқат мемлекетін дамыту. Алайда, ол саяси институттар мен Төртінші Республиканың Конституциясы мәселесінде екіге бөлінді. Де Голль үшін Үшінші Республиканы сипаттаған "партиялар режимі" 1940 жылғы әскери жеңілістің себебі болды. Ол ұлттық мүддеде әрекет ететін, ұлттық бірліктің бейнесі болған басшының басшылығымен күшті атқарушы билікті жақтады. Оның ойынша, Франция біртілділікте күшті, ал парламенттегі партиялар жеке мүдделерді қорғайды және ұлттық бөліністерді көрсетеді. 1945 жылдың қарашасында француз сайлаушыларының көпшілігі жаңа Конституцияны әзірлеуді қабылдады. Сонымен қатар, олар жаңа Ұлттық Ассамблеяны сайлады. Француз коммунистік партиясы, Жұмысшылар Интернационалының француздық социалистік бөлімі (SFIO) және христиан-демократиялық MRP осы Ассамблеядағы ең ірі күштер болды. Олар де Голльді уақытша үкіметтің президенті етіп қайта сайлады, бірақ "партиялар режимін" қайта орнатуға келіспеген де Голль 1946 жылдың қаңтарында отставкаға кетті. 1946 жылдың мамырында алғашқы конституциялық заң референдумда қабылданбады. Бір айдан кейін жаңа конституциялық мәтін жазу үшін жаңа Ассамблея сайланды. Байо манифестінде де Голль өзінің институционалдық идеяларын баяндады, бірақ ол Бонапартизмді қайта орнатуға тырысады деп айыпталды. Сонымен қатар, саяси күштің қолдауы болмағандықтан, ол дайындалып жатқан конституциялық заңға әсер ете алмады. Рене Капитан Төртінші Республика үшін галлистік одақ құрды, бірақ ол сайланған Ассамблея дайындаған, парламенттік жүйені қалпына келтіретін мәтіннің мақұлдануына кедергі келтіре алмады.

Галлистік партия және Төртінші республика: оппозиция және шөлді кесіп өту (1947-1958)

1947 жылы ол антикоммунистік оппозицияны Француз халқының жиналысына (Rassemblement du peuple français немесе RPF) біріктірді. Ол Төртінші Республиканы «парламенттік тірліктердің» үстемдігіне және мемлекеттік әлсіздікті ұйымдастыруға айыптады. Ұлттық бағытының сәйкестігі бойынша, ол Француз коммунистік партиясын Кеңес Одағының қараушысы деп айыптады. Бұдан өзге, ол үшінші күш үкіметтерінің колонияларды «тастап кетуін» айыптап, Францияның Еуропалық экономикалық қауымдастыққа қатысуын ұлтқа қатер деп қарады. Сонымен қатар, голлистер ұлттық бірліктің кедергісін келтіретін «сыныптар күресін» тоқтату үшін капитал мен еңбек арасындағы серіктестікті ұсынды. Құрылғаннан кейін алты ай өткен соң, RPF мүшелерінің саны бір миллионға жетті. Ол Париж, Марсель және Бордо сияқты көптеген қалалардың атқарушы билігін бақылауға алды. 1951 жылғы заң шығарушы сайлаудан кейін, дауыс беру жүйесі өзгергеніне қарамастан, RPF Ассамблеядағы ең ірі парламенттік фракцияны құрды, бірақ тұрақты оппозицияға тап болды. 1952 жылы RPF депутаттарының бір бөлігі Антуан Пинай кабинетіне қолдау көрсетіп, Де Голльдің нұсқауына қайшы келіп, көпшілікке қосылды. Олар RPF парламенттік фракциясынан шықты. Үзіліске ұшыраған RPF 1953 жылғы жергілікті сайлауда қолдауының айтарлықтай төмендеуіне тап болды. 1953 жылдың 6 мамырында де Голль гауллист депутаттарынан «RPF» атауын тастауды сұрады. Бір айдан кейін 5 гауллист депутаты Жозеф Ланьель үкіметіне қосылды. Шындығында, олар оңшыл көпшілікке қатысты, ал голлистердің бір бөлігі, Жак Шабан Дельмас басқарылатын Социал-республикалық ұлттық орталыққа (Centre national des républicains sociaux немесе CNRS) қосылды. 1950 жылдардың соңында Төртінші Республика Алжир соғысында қиындыққа тап болды. 1958 жылдың 13 мамырындағы дағдарыс қырқына түсіп, әскери төңкеріс қаупі туды. Де Голль жіберген Жакус Состель сияқты өкілдер осы алабұдыға қатысты. Ұлттық Ассамблея Де Голльді қайта шақырып, үкіметті басқаруға келісім берді. 28 қыркүйекте референдум арқылы жаңа Конституция бекітіліп, Бесінші Республика құрылды. Парламенттік жүйе сұраққа түспеді, бірақ президенттік функция күшейтілді.

Галлистік партияның биіктігі (1958 1976)

Партиялардың үстемдігімен қарсылық білдіретін Ассамблеямен бетпе-бет келмеу үшін (1945–1946 жылдардағы жағдай сияқты), Де Голль өзінің ізбасарларына Жаңа Республика үшін одақ (Union pour la nouvelle république немесе UNR) атты саяси партияны ұйымдастыруға мүмкіндік берді. 1958 жылдың қарашасында өткен заң шығарушы сайлаудан кейін ол саяси жүйенің ең ірі күші болды. Ол 1958 жылы желтоқсанда жергілікті және ұлттық сайлаушылар конгресімен Франция президенті болып сайланған Де Голльді қолдау үшін орталық-сол және орталық-оң партиялармен одақтасты. Мишель Дебре премьер-министр болып тағайындалды. Алайда, Алжир саясатының өзгеруі партияны екіге бөлді. Ұлттық Ассамблеяның төрағасы Жак Шабан Делмас Алжирді сыртқы және әскери істермен қатар президенттік "қорық аймақтың" бір бөлігі деп санады. Партиядағы француздық Алжир фракциясының жетекшісі Состель 1960 жылы кабинетінен шығып, кейін UNR-ден шығарылды. Ол Жорж Бидоға қосылып, террорлық шабуылдарды жасаған Organisation armée secrète басқарды. Осы дағдарыстан кейін UNR Де Голльдің шартты емес жақтастарының партиясы ретінде пайда болды, сондықтан оның "бот партиясы" деген атағы болды. Дебре оның үкіметтің белдеу функциясы туралы теориясын ұсынды. Де Голль партияның басшысы болудан бас тартқандықтан, Дебре жасырын түрде осы лауазымға ие болды. Осы арада орталық-сол партиялар 1959 жылы оппозицияға оралды, содан кейін 1962 жылы орталық-оң партиялар Де Голльдің еуроскептикалық мәлімдемелерін және "президенттікке" сынға алды. Де Голль барлық саяси күштерге (UNR-ден басқа) қарсы шығып, жалпыға бірдей сайлау құқығымен президентті сайлауды енгізді. Француздар мұны референдум арқылы мақұлдады. Де Голль Дебре орнына Жорж Помпидуды премьер-министр етіп тағайындамақшы болды, бірақ бұл сенімсіздік дауысымен қабылданбады. Де Голль Ұлттық Ассамблеяны таратты. Демократиялық еңбек одағының (Union démocratique du travail немесе UDT) сол жақ галлистерімен байланысты және Валери Жискар д'Эстеннің Тәуелсіз республикашыларымен одақтасқан UNR 1962 жылғы заңнамалық сайлауда жеңіске жетті және Помпиду кабинетті басқаруға бекітілді. Әрине, UNR/UDT 1965 жылғы президенттік сайлауда Де Голль кандидатурасын қолдады. Бірақ ол екінші рет дауыс бергеннен кейін ғана жеңіп алды, ол мұны бас тарту деп қарастырды. Президенттік көпшіліктегі жалғыз одақтас партия – Тәуелсіз республикашылармен қарым-қатынас қиындады, ал оппозиция қайта құрылды. Демократиялық орталық өз сын-пікірін күшейткен кезде, кейбір христиан-демократтар, мысалы Морис Шуман, Голлистік партияға қосылды, ол Бесінші Республика үшін Демократтар одағы (Union des démocrates pour la Cinquième République немесе UD Ve) деп қайта аталды. Премьер-министр Помпиду 1967 жылғы заң шығару науқаны кезінде партияны басқарды. Ол өзіне адал болған галлистік саясаткерлердің жаңа буынының пайда болуын көтермеледі. Парламенттегі басымдық жаңа ғана жеңіп шықты. Бір жылдан кейін галлистік билік 1968 жылғы мамырдағы әлеуметтік және студенттік дағдарысқа тап болды. 1968 жылы маусымда өткен заң шығарушы сайлауда жаңадан қайта аталған Республиканы қорғау одағы (Union pour la défense de la République немесе UDR) жеңіске жетсе де, Де Голль мен Помпиду арасында келіспеушіліктер пайда болды. Помпиду Де Голльді дағдарыс кезінде оған хабарламай елден кеткені үшін айыптап отырды. Де Голль үшін оның капитал мен еңбекті біріктіру жобасы осындай әлеуметтік дағдарыстың алдын алуы мүмкін еді, бірақ Помпиду оны жоюды қалады. Де Голль ортасында Помпиду шынайы галлист емес, классикалық консерватор еді. Помпиду өзінің болашақ президенттік науқанын дайындау үшін кабинет басшылығын тастады. Бұл жағдайда ол Де Голль отставкаға кетсе, өзінің кандидатурасын жариялады. 1969 жылы сенаттық және аймақтық реформа туралы референдум сәтсіз өткеннен кейін, ол 1969 жылғы президенттік сайлауда "Голлизм барондарының" кейбірінің қарсылығына қарамастан жеңіске жетті. Оның премьер-министрі Жак Шабан Делмас "Жаңа қоғам" үшін реформа бағдарламасын жариялады. Бұл UDR-дің консервативті қанатының, содан кейін Помпидудың өзінен күмәнді реакцияларды тудырды. Олар оны солшыл оппозицияға тым көп жеңілдіктер жасағаны үшін айыптап отырды. Президент Помпидудың ортасында ол президенттік функцияларды өз пайдасына әлсіретуді қалайды деп айыпталды. Партия осы дағдарыс басталған кезде Республика үшін демократиялық одақ (Union des démocrates pour la République) болды. Помпиду Чабан Делмасқа Ұлттық Ассамблеяда сенім білдіруден бас тартты, ал ол оны қалай болғанда да, Помпиду оны отставкаға кесіп, Пьер Мессмерді тағайындады. UDR, Тәуелсіз республикашылармен және Орталық, Демократия және Прогресспен одақтасқан, 1973 жылғы заң шығарушы сайлауда жеңіске жетті және "Солшыл одақ" пен оның Ортақ бағдарламасын тоқтатуға қол жеткізді. Помпиду 1974 жылдың 2 сәуір күні қызмет бабында қайтыс болғаннан кейін, оның бұрынғы премьер-министрлері Шабан Делмас және Мессмер президенттік сайлауға UDR кандидатурасын талап етті. Ақырында, соңғысы бас тартты, бірақ партиядағы кейбір ықпалды тұлғалар, әсіресе қайтыс болған президенттің ортасында, Шабан Делмасқа "Солшыл одақтың" өкілі Франсуа Миттеранды жеңу қабілетіне күмәнданды. Жақын арадағы министр Жак Ширак, Помпидудың бұрынғы кеңесшісі, олардың қолдауымен "43-тің шақыруын" жариялады. Олар жасырын түрде Экономика министрі және Тәуелсіз республикашылардың жетекшісі Валери Жискар д'Эстенді қолдады. Жискар бірінші раундта Шабан Делмасқа қарсы жеңіске жетті, содан кейін екінші раундта Миттеранды тартысты жеңді. Ол Бесінші Республиканың алғашқы галлист емес президенті болды. Ширак премьер-министр болды және 1974 жылдың желтоқсанында UDR-дің жетекшісі болды, көптеген тарихи галлистік тұлғалардың (Мишель Дебре, Жак Шабан Делмас және т.б.) теріс пікірлеріне қарамастан. Олар оны бұрынғы президенттік науқан кезінде партияны сатқандықтан айыптады. Бірнеше айдан кейін атқарушы басшылық пен Ширак арасында қақтығыс болды және ол 1976 жылдың тамызында кабинеттен кетіп қалды.

Ширак бастаған нео-голлистік партия: RPR және UMP (1976-2007)

1976 жылдың желтоқсанында UDR Республика үшін жиналыс (Rassemblement pour la République немесе RPR) арқылы алмастырылды. Бұл атаудың таңдалу себебі – оның РПФ-мен (RPF) ұқсастығы еді. Шындығында, Жаңа голлистік партияны Жақ Ширактың (Jacques Chirac) басшылығымен қайта жаңғырту машинасы ретінде құру жоспарланған. РПР президенттік көпшіліктен шықпай тұрып, президент Жискар д’Эстенге (Giscard d'Estaing) және премьер-министр Рэймонд Барреге (Raymond Barre) атқарушы екілікке сын айтты. 1978 жылдың желтоқсанында, 1979 жылғы Еуропалық парламент сайлауына алты ай қалғанда, Кошин шақыруы (Call of Cochin) Францияны "шетелдік партияның" иеленуін айыптады, ол ұлттық мүдделерді және елдің тәуелсіздігін федеративтік Еуропа құру үшін құрбан етіп, жойды. Бұл айыптау тікелей Жискар д’Эстенге бағытталған еді. РПР президенттің либерализміне қарсы голлизмнің әлеуметтік доктринасын қойды. РПР 1981 жылғы президенттік сайлауда Ширакты қолдады, бірақ ол бірінші турда жеңіліске ұшырады. Ол екінші турда дауыс беруге қатысты нұсқау бермей, тіпті "жеке тұлға ретінде" Жискар д’Эстенге дауыс беретінін айтса да, одан бас тартты. Шындығында, РПР қазіргі президенттің жеңілісіне жұмыс істеген деген күдік туды. Социалистік партияның жетекшісі Франсуа Миттеран (François Mitterrand) президент болғаннан кейін, РПР бірте-бірте голлистік доктринадан бас тартып, Француз демократиясы үшін одақтың (Union pour la démocratie française немесе UDF) еуропалық және либералдық ұстанымдарын қабылдады. Екі партия оңшыл оппозицияның басшылығы үшін бәсекелесті, бірақ 1984 жылғы Еуропалық парламент сайлауында ортақ тізімді және 1986 жылғы заңнамалық сайлауда жеңіске жетуге дайындалу платформасын ұсынды. 1986 жылдан 1988 жылға дейін Ширак Миттеранмен премьер-министр ретінде "бірге өмір сүрді", бірақ 1988 жылғы президенттік сайлауда жеңіліске ұшырады. Жеңіліске ұшырағаннан кейін, оның басшылығына оң жақты жаңаруды қалаған жас саясаткерлер қарсы шықты. Сонымен қатар, голлистік доктринадан бас тартуды Шарль Паскуа (Charles Pasqua) және Филип Сегин (Philippe Séguin) сынға алды. Олар 1990 жылы оны РПР басшылығынан алып тастауға тырысты, бірақ сәтсіз болды. Алайда, 1992 жылғы Маастрихт референдумынан кейін бұл бөлініс қайта пайда болды. Ширак "иә" деп дауыс берді, ал Сегин мен Паскуа "жоқ" деп дауыс берді. 1993 жылғы заң шығарушы сайлауда "Франция үшін одақ" (RPR/UDF коалициясы) жеңіске жетті. Ширак Миттеранмен қайтадан "бірге өмір сүруден" бас тартты, ал оның сенімді адамы Эдуард Балладур (Édouard Balladur) премьер-министр болды. Балладур 1995 жылғы президенттік сайлауға үміткер болмайтынына уәде берді. Дегенмен, сауалнамалар Балладурдың президенттік жарыста сүйікті екенін және оны оңшыл саясаткерлердің көпшілігі қолдағанын көрсетті. Ол ақыры Ширакқа қарсы кандидат болуға шешім қабылдады. Алайда, олар "30 жылдық дос екендерін" мәлімдеді. Миттеранның 14 жылдық президенттігінен кейін социалистер әлсірегендіктен, басты бәсеке оң жақтағы Балладур мен Ширак арасындағы бәсеке болды, екеуі де нео-голлистер еді. Балладур неолибералдық бағдарлама ұсынды және өзінің кабинетінің "жағымды нәтижелерін" пайдаланды, ал Ширак "әлеуметтік жарылысты" азайту үшін кейнсиандыққа ұмтылып, Балладурды бағыттап, "басым идеяларды" сынға алды. Ширак 1995 жылғы президенттік сайлауда жеңіске жетті. 1995 жылдың қарашасында оның премьер-министрі Ален Жуппе (Alain Juppé), Ширактың айтуынша, "біздің арамыздағы ең жақсысы", әлеуметтік мемлекет реформаларының жоспарын жариялады, бұл кең ауқымды әлеуметтік наразылықты тудырды. Президент Ширак Ұлттық Ассамблеяны таратып, 1997 жылғы заң шығарушы сайлауда жеңіліске ұшырады. Ол 2002 жылға дейін Лионель Жоспен (Lionel Jospin) басқаратын солшыл кабинетпен "бірге өмір сүруге" мәжбүр болды. Сегин Жуппеден кейін РПР басшысы болды. Бірақ ол президент Ширактың партияға деген үстемдігін сынға алды. Ол 1999 жылғы Еуропалық сайлау науқаны кезінде отставкаға кетті, ал Паскуа "Халықтардың Еуропасы" туралы голлистік идеяны қолдауға диссиденттік тізімін ұсынды. Паскуа Франция үшін жиналыс (Rassemblement pour la France немесе RPF) құрды және Николя Саркози (Nicolas Sarkozy) басқаратын РПР ресми тізімінен көп дауыс алды. Мишель Алио-Мари (Michèle Alliot-Marie) президент Ширактың қолдауымен басқа кандидатқа қарсы РПР басшысы болып сайланды. 2002 жылғы президенттік сайлауға дейін Ширакты қолдаған және қолдамаған РПР өкілдері "Қозғалыстағы одақ" (Union on the move) бірлестігіне бірікті. 21 сәуірдегі сайлау соққысынан кейін ол Президенттік көпшілік үшін одақ (Union pour la majorité présidentielle немесе UMP) болып қайта аталды. Ширак қайта сайланды және жаңа партия заң шығарушы сайлауда жеңіске жетті. Бірнеше айдан кейін ол Халықтық қозғалыс үшін одақ деп аталды, UMP-ны тұрақты ұйым ретінде орнатып, құрылды. Ширак 12 жылдық биліктен кейін 2007 жылы президенттік қызметін аяқтады.