Кіріспе

Вайоминг штатындағы Континенттік бөлініс арқылы өтетін жол

Оңтүстік өткелі (биіктігі 7412 фут (2259 м) және 7550 фут (2301 м)) – Вайоминг штатының оңтүстік-батысындағы Рокки тауларындағы Континенттік бөлініс арқылы өтетін жол. Ол 35 миль (56 км) ені бар кең, биік аймақта орналасқан, солтүстіктегі шамамен 14000 фут (4267 м) биіктіктегі Ұңғыл өзені жотасы мен оңтүстіктегі 8500 футтан (2591 м) асатын Орегон қыраттары және құрғақ, тұзды, өтуге қиын Ұлы бөлініс алқабының арасында жатыр. Өткел Фримонт округінің оңтүстік-батысында, Ландерден оңтүстік-батысқа қарай шамамен 35 миль (56 км) қашықтықта орналасқан. Биіктігі шамамен 1,5 шақырымға жетсе де, Оңтүстік өткелі – Орталық және Оңтүстік Рокки таулары арасындағы Континенттік бөліністің ең төменгі нүктесі болып табылады. Бұл өткелдер Рокки тауларын кесіп өтуге қолайлы табиғи жол қамтамасыз етеді. Тарихи өткел 19 ғасырда Орегон, Калифорния және Мормон жолдарымен батысқа көшіп келе жатқандар үшін маңызды бағыт болды. 1961 жылдың 20 қаңтарында ол АҚШ Ұлттық тарихи ескерткіші мәртебесіне ие болды.

Тарих

Түпкілікті американдықтар жақсы білгенмен, Оңтүстік өткелге алғаш рет 1812 жылы еуропалық америкалық саяхатшылар келді, олар Батыс жағалауынан қауіпсіз жолмен қайтуды іздеді. Роки тауларының табиғи өткелі ретінде оның ашылуы АҚШ-тың батысқа қарай кеңеюіне зор үлес болды. 1803-1806 жылдарғы Льюис пен Кларк экспедициясы Континенттік бөлініс арқылы су жолын іздегендіктен, Оңтүстік өткел туралы жергілікті халықтан естіген жоқ. Олардың орнына, экспедиция Миссури өзені бойымен солтүстікке қарай бағытталды, қазіргі Монтана және Айдахо арасындағы Bitterroot Range тауларының қиын өткелдері арқылы Роки тауларын кесіп өтті. Оңтүстік өткелді алғашқы рет 1812 жылдың 22 қазанында Джон Джейкоб Астордың «Тынық мұхитының тері компаниясынан» Роберт Стюарт және оның алты серігі кесіп өтті. Олар Орегон штатының Астория қаласынан Миссури штатының Сент-Луис қаласына қайтып келе жатып, солтүстіктегі Кроу тайпасының жауынгерлерінен қашуға тырысты. 1856 жылы саяхаттың бір мүшесі Рамзи Крукс олардың саяхатын сипаттаған хат жазды: 1811 жылы Нью-Джерси штатының Трентон қаласынан мистер Уилсон П. Хант басқаратын Астор экспедициясының құрлықтағы тобы, алпыс жақсы қаруланған адамнан тұрса да, Йеллоустоун өзені маңындағы үндістердің мазалауы соншалық, 1812 жылдың маусым соңында Асториядан шыққан жеті адамдық топ 1811 жылғы бағытпен қайта өтудің қауіпті екенін есептеді, Роки тауларының басты тізбегін кесіп өткеннен кейін оңтүстік-шығысқа бұрылып, бірнеше күн саяхаттағаннан кейін 1812 жылдың қараша айында танымал «Оңтүстік өткелге» жетті. Содан кейін шығысқа қарай бағытталған олар Миссури өзенінің Плат өзеніне жетіп, қысты сол жерде өткізіп, 1813 жылдың сәуірінде Сент-Луиске жетті. Топты құраған жеті адам – Хагерстауннан Роберт МакКлелланд, ол генерал Уэйннің әйгілі үнділерге қарсы жорығында капитан Уэллспен бірге тыңшылар капитаны болды, Балтимордан Джозеф Миллер, бірнеше жыл АҚШ армиясының офицері болды, Детройт тұрғыны Роберт Стюарт, Миссуриден Бенджамин Джонс, топтың аңшысы, аралас нәсілді Франсуа ЛеКлер және канадалық саяхатшы Андре Вале, сондай-ақ осы кішкентай авантюристтер тобының жалғыз тірі қалған мүшесі Рамсей Крукс. Оның күнделігінің аудармасы 1821 жылы француз журналында жарияланды, бірақ Оңтүстік өткелді Кроу тайпасы берген ақпарат бойынша кейінгі саяхатшылар қайта ашты. Стивен У. Кирни 1845 жылы Оңтүстік өткелге алғашқы әскери экспедицияны жетекшілік етті. 1848 жылы 18 487 америкалық осы өткелден өтті, ал 1860 жылы 300 000-нан астам адам өтті. Вайоминг автомагистралі 28 қазіргі өткелден өтеді, шамамен Орегон жолының бағытымен. Автомагистральден бірнеше шақырым қашықтықтағы көптеген жерлерде вагон дөңгелектерінің іздері әлі де анық көрінеді.

Топография

Бұл асу – Атлантика және Тынық мұхит суайдырлары арасында кең, жайпақ және көбінесе тегіс бағытты қамтамасыз ететін дала мен шалфей бұталары бар кең ашық қырат. Свитуотер өзені асудың шығыс жағынан ағып өтеді, ал Пасифик ағыны батыс жағынан бастау алады. Тарихи Оңтүстік асу – екі асудың төменгісі (биіктігі 2259 метр) және көшпенділер үшін оңай өтуге қолайлы нүкте болған. Вайоминг автомагистралі 28 Континенттік бөліністі 4 километр (2,5 миль) солтүстік-батысқа қарай, 2301 метр (7550 фут) биіктікте кесіп өтеді, және осы жердегі өткел де Оңтүстік асу деп аталады. Ландер қысқа жолы Континенттік бөліністі кең Оңтүстік асу аймағының солтүстік-батыс шетінде, Оңтүстік асулардан 40 километр (25 миль) қашықтықта, 2448 метр (8030 фут) биіктікте кесіп өтеді.