Кіріспе
Вайоминг штатындағы Континенттік бөлініс арқылы өтетін жол
Оңтүстік өткелі (биіктігі 7412 фут (2259 м) және 7550 фут (2301 м)) – Вайоминг штатының оңтүстік-батысындағы Рокки тауларындағы Континенттік бөлініс арқылы өтетін жол. Ол 35 миль (56 км) ені бар кең, биік аймақта орналасқан, солтүстіктегі шамамен 14000 фут (4267 м) биіктіктегі Ұңғыл өзені жотасы мен оңтүстіктегі 8500 футтан (2591 м) асатын Орегон қыраттары және құрғақ, тұзды, өтуге қиын Ұлы бөлініс алқабының арасында жатыр. Өткел Фримонт округінің оңтүстік-батысында, Ландерден оңтүстік-батысқа қарай шамамен 35 миль (56 км) қашықтықта орналасқан. Биіктігі шамамен 1,5 шақырымға жетсе де, Оңтүстік өткелі – Орталық және Оңтүстік Рокки таулары арасындағы Континенттік бөліністің ең төменгі нүктесі болып табылады. Бұл өткелдер Рокки тауларын кесіп өтуге қолайлы табиғи жол қамтамасыз етеді. Тарихи өткел 19 ғасырда Орегон, Калифорния және Мормон жолдарымен батысқа көшіп келе жатқандар үшін маңызды бағыт болды. 1961 жылдың 20 қаңтарында ол АҚШ Ұлттық тарихи ескерткіші мәртебесіне ие болды.
Тарих
Түпкілікті американдықтар жақсы білгенмен, Оңтүстік өткелге алғаш рет 1812 жылы еуропалық америкалық саяхатшылар келді, олар Батыс жағалауынан қауіпсіз жолмен қайтуды іздеді. Роки тауларының табиғи өткелі ретінде оның ашылуы АҚШ-тың батысқа қарай кеңеюіне зор үлес болды. 1803-1806 жылдарғы Льюис пен Кларк экспедициясы Континенттік бөлініс арқылы су жолын іздегендіктен, Оңтүстік өткел туралы жергілікті халықтан естіген жоқ. Олардың орнына, экспедиция Миссури өзені бойымен солтүстікке қарай бағытталды, қазіргі Монтана және Айдахо арасындағы Bitterroot Range тауларының қиын өткелдері арқылы Роки тауларын кесіп өтті. Оңтүстік өткелді алғашқы рет 1812 жылдың 22 қазанында Джон Джейкоб Астордың «Тынық мұхитының тері компаниясынан» Роберт Стюарт және оның алты серігі кесіп өтті. Олар Орегон штатының Астория қаласынан Миссури штатының Сент-Луис қаласына қайтып келе жатып, солтүстіктегі Кроу тайпасының жауынгерлерінен қашуға тырысты. 1856 жылы саяхаттың бір мүшесі Рамзи Крукс олардың саяхатын сипаттаған хат жазды: 1811 жылы Нью-Джерси штатының Трентон қаласынан мистер Уилсон П. Хант басқаратын Астор экспедициясының құрлықтағы тобы, алпыс жақсы қаруланған адамнан тұрса да, Йеллоустоун өзені маңындағы үндістердің мазалауы соншалық, 1812 жылдың маусым соңында Асториядан шыққан жеті адамдық топ 1811 жылғы бағытпен қайта өтудің қауіпті екенін есептеді, Роки тауларының басты тізбегін кесіп өткеннен кейін оңтүстік-шығысқа бұрылып, бірнеше күн саяхаттағаннан кейін 1812 жылдың қараша айында танымал «Оңтүстік өткелге» жетті. Содан кейін шығысқа қарай бағытталған олар Миссури өзенінің Плат өзеніне жетіп, қысты сол жерде өткізіп, 1813 жылдың сәуірінде Сент-Луиске жетті. Топты құраған жеті адам – Хагерстауннан Роберт МакКлелланд, ол генерал Уэйннің әйгілі үнділерге қарсы жорығында капитан Уэллспен бірге тыңшылар капитаны болды, Балтимордан Джозеф Миллер, бірнеше жыл АҚШ армиясының офицері болды, Детройт тұрғыны Роберт Стюарт, Миссуриден Бенджамин Джонс, топтың аңшысы, аралас нәсілді Франсуа ЛеКлер және канадалық саяхатшы Андре Вале, сондай-ақ осы кішкентай авантюристтер тобының жалғыз тірі қалған мүшесі Рамсей Крукс. Оның күнделігінің аудармасы 1821 жылы француз журналында жарияланды, бірақ Оңтүстік өткелді Кроу тайпасы берген ақпарат бойынша кейінгі саяхатшылар қайта ашты. Стивен У. Кирни 1845 жылы Оңтүстік өткелге алғашқы әскери экспедицияны жетекшілік етті. 1848 жылы 18 487 америкалық осы өткелден өтті, ал 1860 жылы 300 000-нан астам адам өтті. Вайоминг автомагистралі 28 қазіргі өткелден өтеді, шамамен Орегон жолының бағытымен. Автомагистральден бірнеше шақырым қашықтықтағы көптеген жерлерде вагон дөңгелектерінің іздері әлі де анық көрінеді.
In 1811, the overland party of Mr. Astor's expedition, under the command of Mr. Wilson P. Hunt, of Trenton, New Jersey, although numbering sixty well armed men, found the Indians so very troublesome in the country of the Yellowstone River, that the party of seven persons who left Astoria toward the end of June, 1812, considering it dangerous to pass again by the route of 1811, turned toward the southeast as soon as they had crossed the main chain of the Rocky Mountains, and, after several days' journey, came through the celebrated 'South Pass' in the month of November, 1812. Pursuing from thence an easterly course, they fell upon the River Platte of the Missouri, where they passed the winter and reached St. Louis in April, 1813. The seven persons forming the party were Robert McClelland of Hagerstown, who, with the celebrated Captain Wells, was captain of spies under General Wayne in his famous Indian campaign, Joseph Miller of Baltimore, for several years an officer of the U. S. Army, Robert Stuart, a citizen of Detroit, Benjamin Jones, of Missouri, who acted as huntsman of the party, Francois LeClaire, a halfbreed, and André Valée, a Canadian voyageur, and Ramsay Crooks, who is the only survivor of this small band of adventurers.|Letter of Ramsay Crooks to the Detroit Free Press, June 28, 1856
Stuart's "Travel Memorandum" was left with President James Madison, but the War of 1812 preempted western exploration. A translation of his journal was published in an 1821 French journal, but South Pass would have to be rediscovered by later explorers from information provided by Crow Indians.]] Stephen W. Kearny led the first military expedition to South Pass in 1845. By 1848, 18,487 Americans had crossed the pass, and over 300,000 by 1860. Wyoming Highway 28 traverses the modern pass, roughly following the route of the Oregon Trail. Wagon ruts are still clearly visible at numerous sites within a few miles of the highway.
Топография
Бұл асу – Атлантика және Тынық мұхит суайдырлары арасында кең, жайпақ және көбінесе тегіс бағытты қамтамасыз ететін дала мен шалфей бұталары бар кең ашық қырат. Свитуотер өзені асудың шығыс жағынан ағып өтеді, ал Пасифик ағыны батыс жағынан бастау алады. Тарихи Оңтүстік асу – екі асудың төменгісі (биіктігі 2259 метр) және көшпенділер үшін оңай өтуге қолайлы нүкте болған. Вайоминг автомагистралі 28 Континенттік бөліністі 4 километр (2,5 миль) солтүстік-батысқа қарай, 2301 метр (7550 фут) биіктікте кесіп өтеді, және осы жердегі өткел де Оңтүстік асу деп аталады. Ландер қысқа жолы Континенттік бөліністі кең Оңтүстік асу аймағының солтүстік-батыс шетінде, Оңтүстік асулардан 40 километр (25 миль) қашықтықта, 2448 метр (8030 фут) биіктікте кесіп өтеді.