Кіріспе
Жердің Аполлон 17 экипажы түсірген суреті. Көк шар – 1972 жылдың 7 желтоқсанында планета бетінен шамамен 29 000 км қашықтықтан түсірілген Жердің суреті. Бастапқы сурет (NASA белгісі AS17-148-22727) Аполлон 17 ғарыш кемесінің экипажындағы Рон Эванс немесе Харрисон Шмиттің Айға жол тартқанда түсіргені. Суретте Жердің оңтүстік полюсі жоғары қаратылып бейнеленген. Содан бері қиылып, бұрылып алынған нұсқасы тарихтағы ең көп көшірілген суреттердің біріне айналды.
The Blue Marble is a photograph of Earth taken on December 7, 1972, from a distance of around from the planet's surface. The original image (NASA designation AS17 148 22727) was taken by either Ron Evans or Harrison Schmitt of the crew of the Apollo 17 spacecraft on its way to the Moon, and showed the Earth with the south pole facing upwards; since then, a cropped and rotated version has become one of the most reproduced images in history.
Сурет
Бұл 1972 жылдың 7 желтоқсанында түсірілген фотосурет, қазіргі кездегі ең көп таралған суреттердің бірі. Астронавттар үшін Жер шыны шар сияқты көрінді.
Контекст
Көк мәрмәр Жердің жарықтандырылған бетінің алғашқы түсті суреті емес, себебі мұндай суреттер спутниктер арқылы 1967 жылдан бері жасалып, жарияланып келген. Бұл сурет 1968 жылы Аполлон-8 ғарыш кемесіндегі Уильям Андерс түсірген «Жердің көтерілуі» суретінен кейін адам түсірген екінші сурет. «Көк мәрмәрдан» бұрын 1968 жылы Стюарт Брэнд өзінің «Жаһандық Жер каталогы» үшін ATS-3 спутнигі арқылы түсірілген, толық жарықтандырылған Жердің суретін пайдаланды. 1966 жылдан бері ол NASA-ны ғарыштан көрінетін Жердің толық спутниктік суретін жариялауға шақырып келді. Ол LSD саяхаты кезінде Жердің қисықтығының «психоделикалық иллюзиясын» көріп, бүкіл планетаның суреті адамдардың оған қатынасын өзгертетініне сенді. Ол әрқайсысы 25 центтен сатылатын «Неліктен біз әлі Жердің толық суретін көрмедік?» деген сұрақ жазылған төсбелгілерді сату және тарату арқылы науқан жүргізді. Осы науқан барысында Брэнд Бакминстер Фуллермен танысты, ол оның жобасына көмектесуге ұсыныс жасады. Кейбір төсбелгілер NASA қызметкерлеріне жетті. Бұл NASA-ның AS17-148-22725 және AS17-148-22726 суреттерінің сериясынан үшінші сурет, екінші сурет те Жердің толық суреті ретінде қолданылған. Көптеген жарияланған нұсқалары түпнұсқа суреттерден қиылып, түс реттелген. NASA суретінің сипаттамасына сәйкес, ол EST уақытымен сағат 05:39-да түсірілген. Эрик Хартвелл оны сағат 5:03-те түсірілгенін анықтады, сол кезде экипаждың бір мүшесі f санын өзгерткен, бұл AS17-148-22725, суреттер сериясының бірінші суреті мен «Көк мәрмәр» сияқты келесі суреттер арасында болған. Капсулаға қатысты. Суретте көптеген ауа-райы жүйелері көрсетілген, суреттің ортасына жақын жерде Шапиро-Кейзер циклоны орналасқан. Суреттің жоғарғы оң жағында 16-шы (16B) циклонды көруге болады. Бұл дауыл 5 желтоқсанда Үндістанның Тамил Наду штатында су тасқыны мен қатты желге себеп болды, сурет түсірілгенге екі күн бұрын. Бұл сурет сондай-ақ түсірілгеннен кейін 50 жыл өткен соңғы деңгейдегі атмосфералық талдауды растау үшін де пайдаланылды. Фотограф 70 миллиметрлік Hasselblad камерасын 80 миллиметрлік Zeiss линзасымен қолданды. NASA әдетте суреттерді миссияның барлық экипажына жатқызады. Алайда, Аполлон-17 – адам айға жасаған соңғы миссия болды. Одан бері ешбір адам Жердің толық суретін түсіру үшін Жерден жеткілікті қашықтықта болған жоқ.
Apollo 17 was the last crewed lunar mission. No human since has been far enough from Earth to photograph a whole Earth image
Кейінгі көк мәрмәр суреттері
Жердің кейінгі ұқсас суреттері (оның ішінде әлдеқайда жоғары ажыратымдылықтағы жиынтық суреттер) де "Көк мәрмәр" суреттері деп аталады, ал "көк мәрмәр" деген тіркес (сондай-ақ суреттің өзі) жиі қолданылады, мысалы, қоршаған ортаны қорғаушы ұйымдардың немесе компаниялардың экологиялық жауапкершілік имиджін қалыптастыру үшін. "Үлкен көк мәрмәр" деп аталатын балалар телебағдарламасы да болды. Ақын-дипломат Абхай Кумар "Көк мәрмәр" шабыттанған Жер гимнін жазды, онда "әлемнің барлық халықтары мен ұлттары, барлығы үшін біреу, біреу үшін барлығы, біз бірігіп көк мәрмәр туын жайып ұстаймыз" деген сөздер бар.
Суреттеу сериясы 20012004
2002 жылы НАСА спутниктен алынған кең көлемді суреттер жиынтығын жариялады, оның ішінде тікелей көруге дайын суреттер де, қосымша жұмыстар жасауға жарамды толық жиынтықтар да болды. Сол кезде 1 км/пиксель ажыратымдылығындағы суреттер тегін қолжетімді ең толыққанды бейне болып саналды және бұлтты жабындыны жою, деректердің жетіспеуін жасыру немесе арнайы дерек форматтарын талдау сияқты алдын ала дайындық жұмыстарынсыз қайта пайдалануға рұқсат етілді. Деректерге сондай-ақ төменірек ажыратымдылығы бар қолмен жинақталған бұлт жамылғысы және түнгі жарық суреттері де кірді. 2005 жылы "Blue Marble Next Generation" деп аталатын келесі нұсқа жарық көрді. Бұл цифрлық сурет мозаикалары НАСА Жер обсерваториясынан алынған суреттерді автоматты түрде іріктеу арқылы жасалды, бұл 2004 жылдың қаңтардан желтоқсанға дейінгі әр айы үшін толығымен бұлтсыз жер шарын қосуға мүмкіндік берді, тіпті жоғарырақ ажыратымдылықта (500 м/пиксель). Жер шарын қамтитын бастапқы сурет жиынтығы екі жарты шардың маусымдық қар мен өсімдік жамылғысының ауқымын толық көрсетпеді, бірақ бұл жаңа нұсқа маусымдардың өзгеруін жақсы бейнеледі. Бұл деректерді пайдалану үшін бірнеше интерактивті көру құралдары да жарық көрді, олардың ішінде PlayStation 3 үшін текстуралық деректерге негізделген музыкалық визуализация да бар.
Көк мәрмәр 2012
2012 жылдың 25 қаңтарында НАСА Жердің батыс жарты шарының «Көк шар 2012» атты композиттік суретін жариялады. Роберт Симмонның ең танымал еңбегі – Батыс жарты шарды бейнелеу. Сурет Flickr сайтында жарияланғаннан кейін алғашқы апта ішінде 3,1 миллионнан астам қаралым жинады. 2012 жылдың 2 ақпанында НАСА осы жаңа «Көк шардың» қосымшасын ұсынды, ол 2012 жылдың 23 қаңтарында алынған деректерден Шығыс жарты шарының композиттік суретін көрсетті. Бұл деректерді Suomi NPP Жердің алты орбитасынан сегіз сағат ішінде алды. Америка Геофизикалық Одағының Сан-Францискода өткен жылдық мәжілісінде жер ғалымдары осы суреттерді талқылады. Суреттерде ғарыштан көрінетін, жарық шығаратын барлық адамзат пен табиғат нысандары бейнеленген. Suomi NPP спутнигі 2012 жылдың сәуір және қазан айларында осы деректерді жинап, планетаның реалистік бейнесін беру үшін Жердің қазіргі «Көк шар» суреттерімен салыстырды. «Суоми» NPP спутнигі 312 орбита айналып, 2,5 терабайт дерек жинады, нәтижесінде Жер бетінің әрбір бөлігінің нақты суреті алынды. Спутник Вернер Суоми есімімен аталып, ол спутниктік метеорологияның негізін қалаушысы болған. Спутник Жердің кез келген нүктесінен күніне екі рет өтеді және полярлық орбитада Жер бетінен жоғары ұшады. Түнгі көріністер жаңа спутниктің «күн-түн диапазоны» арқылы алынды, ол Көрінетін Инфрақызыл Бейнелеу Радиометрі (VIIRS) құрамына кіреді. Бұл диапазон жасылдан инфрақызылға дейінгі толқын ұзындығындағы жарықты анықтайды және қалалық шамдар, газ жалындары, полярлық шамырақтар, орман өрттері және айдың шағылысқан жарығы сияқты әлсіз сигналдарды байқау үшін сүзгілеу техникаларын қолданады. «Қара шар» суреттерінде қалалық шамдарды жақсы көру үшін полярлық шамырақтар, өрттер және басқа да жарықтар жойылды. Батыс жарты шардағы сурет Орталық Америкаға ортақтастырылған. АҚШ-тың батыс бөлігі, Мексика және Кариб теңізі көрінеді, бірақ Оңтүстік Американың көп бөлігі бұлттардың астында жасырылған. Гренландия суреттің жоғарғы жиегінде көрінеді. EPIC ғылыми тобы өз веб-сайтына күніне 13 жаңа түрлі-түсті сурет жүктеуді жоспарлап отыр. Түс балансы орташа адам көзімен көрінетін суретке жақындату үшін реттелді. Суреттермен қатар, ұшу кезіндегі калибрлеу аяқталғаннан кейін қол жетімді болғанда ғылыми ақпарат та жүктеледі. Бұл ғылыми ақпарат озон және аэрозоль мөлшері, бұлттың шағылысуы, бұлттың биіктігі және өсімдіктер туралы мәліметтерді қамтиды. EPIC құралы Жерді күн батудан күн шығуға дейін күніне 12-13 рет қарап, Жердің сағатына 15 градус бұрылысына байланысты айналады. Атлантика және Тынық мұхиттарында қалыптасқан дауылдар, баяу қозғалатын үлкен «бұлт өзендері», Африкадан келген шаң-тозаң, мұхиттардағы күннің шағылысуы, бұлттардағы кемелердің іздері, өзендер мен көлдер, әсіресе Африка шөлдеріндегі жер бетінің әртүрлі үлгілері анық көрінеді. Түрлі-түсті суреттердің кеңістіктік ажыратымдылығы шамамен 10 км (6 миль), ал ғылыми өнімдердің ажыратымдылығы шамамен 20 км (10 миль) құрайды. Үш айда бір рет толық ай кезінде Жерден көрінетін суреттерге ұқсас ай суреттері алынады. Кейде Ай Жердің алдынан өтіп бара жатқанда, Айдың екінші жағы Жер суреттерінде көрінеді.
Мәдени қабылдау
Бұл сурет жарық көргеннен бері ең көп таралған және экологиялық қорғауды қолдау ісінде ең ықпалды суреттердің бірі деп танылды.