Кіріспе

Apollo 7 (Аполлон) ғарыш бағдарламасының алғашқы экипаждық ұшуы (1968 жылғы 11-22 қазан) – NASA-ның Apollo бағдарламасының алғашқы экипаждық ұшуы. 1967 жылғы 27 қаңтарда ұшыруға дайындық кезінде үш «Аполлон-1» астронавты қаза болған өрттен кейін агенттік адаммен ғарышқа ұшуды қайта бастады. «Аполлон-7» экипажына Уолтер М. Ширра басшылық етті, ал командалық модульдің пилоты Донн Ф. Эйзель және ай модулінің пилоты Р. Уолтер Каннингем («Аполлон-7» ай модулін алып жүрмесе де осылай аталды) кірді. Бұл үш астронавт бастапқыда екінші экипаждық «Аполлон» ұшуына тағайындалған, содан кейін «Аполлон-1» үшін резервтік құрам ретінде қарастырылған. «Аполлон-1» өртінен кейін апаттың себебі анықталғанша экипаждық ұшулар тоқтатылып, ғарыш кемесі мен қауіпсіздік шаралары жақсартылды, сондай-ақ экипажсыз сынақ ұшулары жүргізілді. Өрт қайталанбауы үшін экипаж ұзақ уақыт бойы «Аполлон» командалық және қызметтік модульдерінің (CSM) құрылысын қадағалады. Оқу-жаттығулар «Аполлон-1» апатынан кейін болған үзілістің көп бөлігінде жалғасты. «Аполлон-7» 1968 жылғы 11 қазанда Флорида штатындағы Кеннеди әуе күштері базасынан ұшырылып, он бір күннен кейін Атлант мұхитына қонды. CSM жан-жақты сынақтан өтті, сонымен қатар американдық ғарыш кемесінен алғашқы тікелей теледидар трансляциясы жасалды. Экипаж бен Жердегі басқару орталығы арасындағы керішілікке қарамастан, миссия толыққанды техникалық сәттілікке жетті, бұл NASA-ға екі айдан кейін «Аполлон-8»-ді Айдың айналасындағы орбитаға жіберуге сенімділік сыйлады. Осы керішіліктердің салдарынан экипаж мүшелерінің ешқайсысы қайтадан ғарышқа ұшпады, алайда Ширра бұл ұшудан кейін NASA-дан зейнеткерлікке шығатынын бұрыннан жариялаған еді. «Аполлон-7» «Аполлон-1» миссиясының мақсатын – CSM-ді Жердің төменгі орбитасында сынауды орындады және NASA-ның астронавттарды Айға қондыру мақсатына қарай маңызды қадам болды.

Негізгі мәліметтер және персонал

Ширра, «Меркурий жеті» астронавттарының бірі, 1945 жылы АҚШ Әскери-теңіз академиясын бітірген. 1962 жылы «Меркурий-Атлас 8» ғарыш кемесімен ұшқан, бұл «Меркурий» жобасының бесінші экипаждық ұшуы және орбитаға жеткен үшінші ұшу болды. 1965 жылы «Джемини 6А» ғарыш кемесінің командирі болды. «Аполлон-7» миссиясы кезінде 45 жастағы теңіз капитаны болған. Айзель 1952 жылы Әскери-теңіз академиясын авиация мамандығы бойынша бітірген. Ол Әуе күштеріне қабылданып, «Аполлон-7» миссиясы кезінде 38 жастағы майор болған. Каннингэм 1951 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қосылып, келесі жылы ұшқышқа оқытылған, 1953 жылдан 1956 жылға дейін теңіз әскерінің ұшу эскадрильясында қызмет еткен. «Аполлон-7» миссиясы кезінде 36 жастағы азамат, майор шенімен теңіз әскерінің резервінде қызмет еткен. Ол 1960 жылы Калифорния университетінде (UCLA) физика бакалавры, ал 1961 жылы магистр дәрежесін алған. Айзель мен Каннингэм 1963 жылы үшінші топ астронавттардың құрамына іріктелген. Айзель бастапқыда Гас Гриссом мен Эд Уайтпен бірге «Аполлон-1» экипажына енгізілген, бірақ 1966 жылдың 25 наурызында ресми жариялауға бірнеше күн қалғанда, Айзельдің иығына операция жасау қажет болған. Оның орнына Роджер Чаффи тағайындалып, Айзель Ширраның экипажына қайта тағайындалған. Ширра, Айзель және Каннингэм алғаш рет 1966 жылдың 29 қыркүйегінде «Аполлон» экипажы ретінде таныстырылды. Олар «Аполлон» командалық модулінің (CM) екінші Жер орбиталық сынағын жүргізуге тиіс болды. Каннингэм, жаңадан келген астронавт ретінде, ешқашан резервтік экипаж мүшесі болмастан негізгі экипажға тағайындалғанына қуанғанмен, «Аполлон-1» сәтті аяқталса, «Аполлон-2» деп аталған екінші Жер орбиталық сынақ ұшуының қажетсіз көрінетіні туралы алаңдады. Кейінірек ол ұшу экипажы операцияларының директоры Дик Слейтон, медициналық себептермен ұшудан шеттетілген және астронавттарды бақылаған «Меркурий жеті» мүшесінің бірі, Ширраның қолдауымен, егер медициналық рұқсат алса, миссияны басқаруды жоспарлағанын білді. Бұл рұқсат берілмегендіктен, Ширра экипажға командир ретінде қалды, ал 1966 жылдың қарашасында «Аполлон-2» жобасы тоқтатылып, Ширраның экипажы Гриссомның экипажына резервтік мүшелер ретінде тағайындалды. Сол кезде екінші орбиталық сынақтың резервтік командирі болған Томас П. Стаффорд, Ширра мен оның экипажы NASA басшылығына талаптар тізімін ұсынғаннан кейін (Ширра миссияға ай модулін және онымен байланыса алатын CM-ді қосуды қалаған) және резервтік экипаж ретінде тағайындалуы Слейтон мен бас астронавт Алан Шепардтың мансабын жойғанын айтып шағымданғанын мәлімдеді. 1967 жылдың 27 қаңтарында Гриссомның экипажы 21 ақпанда жоспарланған миссияға дайындық үшін ұшыру алаңында сынақ жүргізіп жатқанда, кабинада өрт шығып, үш астронавт та қаза тапты. Осыдан кейін «Аполлон» бағдарламасының қауіпсіздігіне толыққанды тексеру жүргізілді. Өрттен кейін Слейтон Ширра, Айзель және Каннингхэмді үзілістен кейінгі алғашқы миссияны орындауға шақырды. «Аполлон-7» миссиясы «Аполлон-1» үшін пайдаланылған Block I CSM-ге қарағанда Айға ұшуға арналған Block II ғарыш кемесін пайдаланатын болды, ол Жер орбитасының алғашқы миссиялары үшін ғана көзделген және ай модулімен байланыса алмаған. CM және астронавттардың ғарыш костюмдері алғашқы экипаж қаза болған апаттың қайталануын болдырмау үшін қайта жобаланды. Ширраның экипажы осы «аяқталмаған» миссия кезінде (әр сынақтан сәтті өткен сайын ұзартылатын) өмірді қамтамасыз ету, қозғалтқыш, бағыттау және басқару жүйелерін сынап көрді. Миссияның ұзақтығы 11 күнмен шектелді, бұл «Аполлон-1» үшін жоспарланған 14 күндік мерзімнен қысқартылған. Резервтік экипажға командир Стаффорд, командалық модульдің ұшқышы Джон У. Янг және ай модулінің ұшқышы Юджин А. Сернан кірді. Олар «Аполлон-10» миссиясының негізгі экипажы болды. Рональд Эванс, Джон Л. «Джек» Суигерт және Эдвард Г. Гивенс миссияның қолдау экипажына тағайындалды. Гивенс 1967 жылдың 6 маусымында автокөлік апатында қаза тапты, оның орнына Уильям Р. Погг тағайындалды. Эванс Кеннеди ғарыш орталығында (KSC) аппараттық сынақтарға қатысты. Суигерт ұшыру капсуласының коммуникаторы (CAPCOM) болды және миссияның операциялық аспектілерінде жұмыс істеді. Пог процедураларды өзгертуге уақыт жұмсады. Қолдау экипажы негізгі және резервтік экипаждар қол жетімді болмаған кезде де олардың орнын толтырды. CAPCOM-дар, ғарыш кемесімен байланыс орнатуға жауапты Миссиялық бақылау орталығындағы адамдар (әдетте астронавттар) Эванс, Пог, Стаффорд, Суигерт, Янг және Сернан болды. Ұшу директорлары Глин Ланни, Джин Кранц және Джерри Гриффин болды.

Дайындық

Каннингэмнің айтуынша, Ширра бастапқыда үшінші ғарыш сапарына қызығушылық танытпаған, NASA-дан кейінгі мансабына көңіл бөлген. Бірақ өрттен кейінгі алғашқы миссия жағдайды өзгертті: "Уолли Ширра адаммен жабдықталған ғарыш бағдарламасын құтқаруға таңдалған адам ретінде бейнеленді. Бұл Уоллиге лайық міндет болды". Айзель былай деді: "Өрттің салдарынан біз бүкіл ғарыш бағдарламасының тағдыры мен болашағы – тіпті біздің өміріміздің өзі – Аполлон-7 сапарының сәттілігіне немесе сәтсіздігіне байланысты екенін түсіндік". Өрттің жағдайына байланысты, экипаж бастапқыда Калифорния штатының Дауни қаласындағы North American Aviation зауытындағы қызметкерлерге сенімсіздікпен қарады, олар Аполлон командалық модулін құрастырған. Сондықтан олар құрылыс және сынақтардың әр қадамын қадағалауға бел буды. Бұл оқу-жаттығуларына кедергі келтірді, бірақ CM симуляторлары әлі дайын болмағандықтан, ұшырылуға дейін көп уақыт болатынын білді. Олар Дауниде ұзақ уақыт өткізді. Симуляторлар Хьюстонның Адаммен ғарышқа ұшатын ғарыш кемелері орталығында және Флоридадағы KSC-де құрастырылды. Бұл құралдар қолжеткілі болғаннан кейін, экипажға тіпті резервтік және қолдау экипаждарының көмегімен де барлығын жасауға жеткілікті уақыт табу қиын болды; экипаж көбінесе күніне 12 немесе 14 сағат жұмыс істеді. CM аяқталып KSC-ге жеткізілгеннен кейін, экипаж дайындығы Флоридаға ауысты, бірақ жоспарлау және техникалық мәселелерді талқылау үшін Хьюстонға да барды. Демалыс күндері Хьюстонға үйлеріне қайтудың орнына, олар жаттығуларға немесе ғарыш кемесін сынауға қатысу үшін KSC-де қалуға мәжбүр болды. Бұрынғы астронавт Том Джонстың 2018 жылғы мақаласында айтылғандай, Ширра "экипажының қауіп-қатерге тап болатынының нақты дәлелдерімен, енді NASA және North American басшылығымен зор ықпалға ие болды және ол оны пайдаланды. Конференция залдарында немесе ғарыш кемесін құрастыру желісінде Ширра өз қалауын іске асырды". Айдың айналасын айналып ұшуға қатысты миссияның алға басуы байқалды. NASA-ның Ай модулі (LM) кешіктіріліп жатты, ал Аполлон бағдарламасының ғарыш кемесінің басқарушысы Джордж Лоу Аполлон-7 сәтті аяқталса, Аполлон-8 LM болмастан Ай орбитасына баратынын ұсынды. Лоудың ұсынысын қабылдау Аполлон-7 үшін бәсекелестікті күшейтті. Алайда, ғарыш кемесін құрастырушы компания McDonnell (Mercury және Gemini) компаниясынан North American (Apollo) компаниясына ауысқандықтан, Вендт Аполлон-1 үшін ұшыру алаңының жетекшісі болған жоқ. Ширра Вендтты өзінің Аполлон сапары үшін қайтадан ұшыру алаңының жетекшісі етіп алуға соншалықты бейілді болды, тіпті өзінің бастығы Слейтонды North American басшылығын Вендтты McDonnell компаниясынан трансферлеуге көндірді, содан кейін Ширра жеке өзі North American компаниясының ұшыру операцияларының басқарушысына Вендттың жұмыс кестесін түнгі ауысымнан күндізгі ауысымға өзгерту үшін лобби жасады, осылайша ол Аполлон-7 үшін ұшыру алаңының жетекшісі бола алатын болды. Вендт бүкіл Аполлон бағдарламасы үшін ұшыру алаңының жетекшісі қызметін атқарды.

Ғарыш кемесі

Аполлон-7 ғарыш кемесіне командалық және қызмет көрсету модулі 101 (CSM 101) кірді – бұл бірінші BlockII CSM ұшырылымы болды. BlockII кемесі LM-мен ілесуге қабілетті болды, бірақ Аполлон-7 бағдарламасында мұндай ұшырылым болған жоқ. Ғарыш кемесіне сондай-ақ авариялық эвакуация жүйесі және ғарыш кемесі Ай модулі адаптері (SLA, SLA 5 ретінде нөмірленген) кірді, бірақ соңғысы LM-ді қамтымады, керісінше SM мен S IVB құралдық бөлімі арасындағы байланыс құрылысын қамтамасыз етті, LM орнына құрылымдық нығайтқыш қолданылды. Авариялық эвакуация жүйесі S IVB іске қосылғаннан кейін тасталды, ал SLA орбитада CSM одан бөлінген кезде S IVB-де қалды. Аполлон-1 өртінен кейін BlockII CSM кеңінен қайта жобаланды – 1800-нен астам өзгеріс ұсынылды, оның 1300-і Аполлон-7 үшін іске асырылды. Бұл Сатурн IB SA 205 деп белгіленді және ол бесінші Сатурн IB ұшырылымы болды – бұрынғылары экипажды ғарышқа жеткізбеді. Ол алдыңғыларынан J2 қозғалтқыштарындағы күшейтілген тұтандырғышқа қуатты отын құбырлары орнатылғандығымен ерекшеленді, бұл Аполлон-6 ұшуында болған ерте тоқтатудың қайталануын болдырмау үшін жасалды; ұшудан кейінгі талдау көрсеткендей, Аполлон-6-да сынақтан өткен Сатурн V-де де қолданылған J2 қозғалтқыштарына отын құбырларынан ағып кеткен. Сатурн IB екі сатылы зымыран болды, екінші сатысы S IVB, Сатурн V-тің үшінші сатысына ұқсас, ал бұл зымыран барлық келесі Аполлон миссияларында қолданылды. Аполлон-7 Кейп Кеннеди әуе күштері базасының 34-ші ұшыру кешенінен ұшырылған жалғыз экипажды Аполлон миссиясы болды. Барлық келесі Apollo және Skylab ғарыш кемелерінің ұшулары (соның ішінде Apollo–Soyuz) жақын жердегі Кеннеди ғарыш орталығының 39-шы ұшыру кешенінен ұшырылды. Санау кезінде жел шығыстан соғып тұрды. Мұндай ауа райы жағдайында ұшыру қауіпсіздік ережелерін бұзу болар еді, өйткені ұшыру құралының істен шығуы мен тоқтатылуы жағдайында CM әдеттегі суға қонудың орнына құрлыққа соғылуы мүмкін еді. Apollo7 көне Apollo1 стиліндегі экипаж дивандарымен жабдықталған, олар кейінгі дивандарға қарағанда аз қорғаныс берді. Кейін Ширра ұшыруды кейінге қалдыру керек деп ойлаған, бірақ менеджерлер ережені күштен жойды және ол қысымға көнді. Көтерілу сәтті өтті; Сатурн IB алғашқы экипажды ұшырғанда жақсы жұмыс істеді және көтерілу кезеңінде ешқандай маңызды аномалиялар болған жоқ. Астронавттар оны өте тегіс деп сипаттады. Көтерілу 45 жастағы Ширраны осы уақытқа дейін ғарышқа шыққан ең үлкен адам етті. Ширра НАСА дәрігерлерінің қарсылығына қарамастан, тез дайындалатын кофе әкелді, олар бұл тамақтануға ешқандай пайдасы жоқ деп мәлімдеді. Ұшырылғаннан кейін 5 сағат өткен соң, ол өзінің алғашқы кофесін пластикалық қапқа салып алып, оны ұнатқанын айтты. Кездесудің мақсаты CSM-нің Айға қону әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін немесе Ай бетінен ұшырылғаннан кейін LM-мен орбиталарды үйлестіру және құтқару қабілетін көрсету болды. Бұл екінші күні орын алуы керек еді; бірақ бірінші күнінің соңында Ширра суық тигенін хабарлады және Слейтон оған қолдау көрсету үшін байланысқа түскеніне қарамастан, командадан телекамераны қосып, кездесуге дейін сынап көруді сұрады, өйткені ол суық тигенін, команда тамақтанбағанын және күндізгі жұмыс жоспары тым толық екенін айтты. Бұл американдық ғарыш кемесінен тікелей эфирде көрсетілген алғашқы теледидар хабарламасы болды (Гордон Купер 1963 жылы Faith7-ден баяу теледидар суреттерін жіберген, бірақ суреттердің сапасы нашар болғандықтан, олар көрсетілген жоқ). Джонстың айтуынша, "осы сыпайы ғарышкерлер НАСА-ға жақсы жаңалықтарды жеткізді". Кейіннен 14 қазанда кеменің борттағы радарлық қабылдағышы жердегі хабар таратушыға қосылып, CSM Ай орбитасында LM Ай бетінен қайтып келген кезде байланыс жасай алатынын көрсетті. Джонсон команданы Ақ үйге шақырды, олар 1968 жылдың желтоқсан айында сол жерге барды. Джон Т. Маккуистон 1987 жылы Айзельдің қайтысынан кейін "Нью-Йорк Таймс" газетінде Аполлон-7 сәттілігі НАСА-ның ғарыш бағдарламасына жаңа сенімділік сыйлағанын жазды. Таңбаны Rockwell International компаниясының Allen Stevens дизайнері жасаған.

Ғарыш кемесі орналасқан жері

1969 жылдың қаңтар айында Аполлон-7 командалық модулі, Аполлон-7 ғарышкерлерімен бірге, президент Ричард Никсонның инаугурациялық шеруінде НАСА-ның платформасында көрсетілді. 1970 жылы Смитсониан институтына берілгеннен кейін, ғарыш кемесі Онтарио провинциясының Оттава қаласындағы Ұлттық ғылым және технология мұражайына уақытша берілді. Ол 2004 жылы АҚШ-қа қайтарылды. Қазіргі таңда Аполлон-7 командалық модулі Техас штатының Далас қаласындағы Лав-филд әуежайындағы Ұшу шегі мұражайына уақытша берілген.

БАҚ-тағы бейнелеу

1968 жылғы 6 қарашада комедия актері Боб Хоуп Хьюстон қаласындағы НАСА-ның адамды ғарышқа ұшатын ғарыш кемелері орталығынан Аполлон-7 экипажының құрметіне арнап, әртүрлі телешоуларының бірін тікелей эфирге берді. "Мен Джинниге үйлендім" атты танымал комедиялық сериалдың жұлдызы Барбара Иден, оның тұрақты кейіпкерлерінің арасында ойдан шығарылған ғарышкерлер болғандықтан, Ширра, Айзель және Каннингэмпен бірге қатысты. Ширра Аполлон-7 миссиясы кезінде ауырған суық тиюінің арқасында Актифедтің өкілі ретінде телерекламаға түсуге келісім жасады, бұл дәрі ол ғарышта қолданған дәрінің рецептсіз сатылатын түрі еді. Аполлон-7 миссиясы 1998 жылғы "Жерден Айға" мини-сериалының "Мұнарадан өттік" атты эпизодында Марк Хармон Ширра, Джон Мез Эйзель, Фредерик Лейн Каннингэм және Ник Сирси Слейтон рөлінде сомдалды.