Кіріспе

Таба-Цека – Лесотоның ауданы. Таба-Цека сонымен қатар ауданның бас қаласы немесе лагерь қаласы болып табылады, және ол аудандағы жалғыз қала. Шығыс жағынан Таба-Цека Оңтүстік Африканың Квазулу-Натал провинциясымен шектеседі. Ішкі шекаралары: солтүстік-шығыста Мохотлонг ауданы, солтүстікте Лерибе ауданы, солтүстік-батыста Береа ауданы, батыста Масеру ауданы, оңтүстік-батыста Мохале’с-Хоек ауданы және оңтүстік бағытта Қаша’с-Нек ауданы. Аудан Африкадағы екінші ең үлкен аркалық бөгеті – Катсе бөгетінің болуына байланысты Лесотодағы маңызды туристік орталықтардың бірі болып есептеледі. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, аудан халқы 135 347 адамды құрады, бұл елдің жалпы халқының 6,92 пайызына тең. Ауданның жалпы ауданы 4270 шаршы километрді құрайды, бұл елдің жалпы аумағының 14,07 пайызын білдіреді. Ауданның халық тығыздығы шамамен 30 адам/км² құрайды. 2008 жылғы мәліметтерге сәйкес, ауданда экономикалық жағынан белсенді халықтың үлесі 38 пайызды құрады. 15 жастан асқан 156 640 адамның арасында 77 836 адам жұмыспен қамтылған.

Демография

2006 жылы ауданның халқы 129 881 адамды құрады, бұл ел халқының 6,92 пайызына тең. Ауданның жалпы аумағы 4 270 шаршы километр, бұл ел аумағының 14,07 пайызын құрайды. Ауданның халық тығыздығы бір шаршы километрге 30 адамнан, ал ел бойынша – 62 адамнан тұрады. Аудан ішінде бес сайлау округі және он үш қауымдық кеңес болды. 2006 жылы 295 адамның ВИЧ жұқтырғаны анықталды, бұл елдегі ВИЧ жұқтырғандардың 18,20 пайызын құрайды. Олардың 116-сы (14,50%) ер адамдар, ал 179-ы (20,50%) әйел адамдар еді.

Экономика

2008 жылы ауданда экономикалық жағынан белсенді халықтың 38 пайызы болды. Ауданның 15 жастан асқан 156 640 тұрғынының ішінде 77 836 адам жұмыспен қамтылған. 6-14 жас аралығындағы жұмыспен қамтылғандардың саны – 2 578 адам, ал осы жас тобындағы ауданның жалпы саны 51 962 адамды құрады. Еңбекке қатысу көрсеткіші 190,50-ді құрады. Өзіне-өзі қамтамасыз етуге арналған шаруашылықта жұмыс істейтіндердің саны 1 828 адам, ал басқа салаларда жұмыс істейтіндердің саны 750 адамды құрады. Аудан бойынша жұмыссыздардың саны 21 212 адам, жұмыссыздық деңгейі 0,64 пайызды құрады. 2009 жылы егілген жалпы аумақ 23 333 гектарды құрады, бұл елдегі егілген жалпы аумақтың 5,78 пайызына тең. Жалпы өндіріс 7 808 тоннаны құрады, бұл елдегі жалпы өнімнің 5,19 пайызын білдіреді. Басты егін – жүгері, ал бидай, сорго, бұршақ және жасыл бұршақ та егілді. 2008 жылдың деректері бойынша жүгерінің жалпы өндірісі 5 720 тонна, бұршақтың – 318 тонна, соргоның – 285 тонна, жасыл бұршақтың – 775 тонна, ал бидайдың – 710 тоннаны құрады.

Әкімшілік

Таба Цека ауданының қоғамдық кеңестері – Боконг, Хутло-се-Метси, Линакенг, Тенесоло, Литсоце және Таба Цека қалалық кеңесі. Таба Цека ауданының сайлау округтері – Мантшоне, Машай, Семена, Таба Моэа және Таба Цека. 1968 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқаруды жою туралы заңның 1986 жылғы №9 бұйрығына сәйкес, аудандық даму комитетінде (АДК) әрбір округ үшін бірнеше округтік даму комитеттері (ОДК) және олардың құрамындағы ауылдық даму комитеттері (АДК) болуы тиіс. Әр АДК жеті сайланған мүшеден тұрады, ал басшысы комитеттің төрағасы және экс-официал мүшесі болады. ОДК он екі мүшеден тұрады, олар АДК-лардан сайланады, ал төрағасы экс-официал мүшесі болады. Он бес мүшеден тұратын АДК-ні ОДК мүшелері сайлайды. Егер бірнеше АДК болса, басшылар кезекпен отырыстарға қатысады. Аудандық хатшы әртүрлі комитеттердің жұмысын үйлестіреді. 2004 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару туралы заңға енгізілген өзгерістерге сәйкес, аудандық дамуды үйлестіру комитеті құрылды, ол аудандық басқарудың жоғары органы болып табылады, және барлық аудандық кеңестер оған бағынады. Қалалық және муниципалдық кеңестер әр аудандық кеңестің құрамында болды, ал олардың өзінде қоғамдық кеңестер жұмыс істеді. Тәуелсіз сайлау комиссиясы (ТСК) жергілікті билік сайлауын өткізуге жауапты. Елдегі алғашқы жергілікті билік сайлауы 2005 жылдың сәуір айында, ал соңғы сайлау 2011 жылдың қазан айында өтті. Бұл сайлауларда 64 қоғамдық кеңес, 11 қалалық кеңес және бір муниципалдық кеңес сайланды.

География

Шығыс жағынан Таба Цека Лесотоның көптеген аудандарымен шектеседі, атап айтқанда, солтүстік-шығыста Мохотлонг ауданымен, солтүстікте Лерибе ауданымен, батыста Масеру ауданымен, оңтүстік-батыста Мохале-Хоек ауданымен, ал оңтүстік бағытта – Кача-Нек ауданымен. Лесотоның шығыс аудандарының көп бөлігі теңіз деңгейінен жоғары орналасқан алаптарды құрайды. Бұл жерлер батысқа қарағанда елдің маңызды ауыл шаруашылығы аймақтары емес. Елдегі орташа жылдық жауын-шашын мөлшері құрайды, оның көп бөлігі қазаннан сәуірге дейінгі жаңбырлы маусымда жауады. Жыл бойы жаңбыр болғанымен, жер асты суларының қоры ағып кету себепті шектеулі. Аймақ биіктігінің арқасында қоңыржай климатқа ие және жылдың көп бөлігінде ылғалды болады. Жазық жерлерде температура қыста 32 °C (90 °F) -тан 7 °C (19 °F) -қа дейін төмендейді.