Париж обсерваториясы – Францияның ең ірі астрономиялық орталығы
Paris Observatory
Париж обсерваториясы – Францияның ең ірі астрономиялық орталығы. 1667 ж. құрылған, ғалымдардың ғылыми зерттеулер орталығы, тарихы, мақсаты туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Париж обсерваториясы (; ɔbsɛʁvatwaʁ də paʁi), Париж ғылымдары мен әдебиеттері университетінің ғылыми-зерттеу мекемесі, Францияның ең басты астрономиялық обсерваториясы және әлемдегі ірі астрономиялық орталықтардың бірі. Оның тарихи ғимараты Париждің орталық бөлігінде Сенаның сол жағалауында орналасқан, бірақ қызметкерлердің көп бөлігі Париждің оңтүстік-батысындағы Медон қалашығындағы спутниктік кампуста жұмыс істейді. Париж обсерваториясы 1667 жылы негісталды. Құрылысы 1670-ші жылдардың басында аяқталды, бұл ғылымды дамытуға жасалған күшті серпіліспен және Корольдік ғылым академиясының құрылуымен бірге болды. Патша Людовик XIV-нің қаржы министрі астрономия, теңіз саяхаты және ғылым саласындағы білімді арттыру мақсатында "ғылыми қуат ошағын" құрды.
Foremost astronomical observatory of France
The Paris Observatory (; ɔbsɛʁvatwaʁ də paʁi), a research institution of the Paris Sciences et Lettres University, is the foremost astronomical observatory of France, and one of the largest astronomical centers in the world. Its historic building is on the Left Bank of the Seine in central Paris, but most of the staff work on a satellite campus in Meudon, a suburb southwest of Paris. The Paris Observatory was founded in 1667 Construction was completed by the early 1670s and coincided with a major push for increased science, and the founding of the Royal Academy of Sciences. King Louis XIV's minister of finance organized a "scientific powerhouse" to increase understanding of astronomy, maritime navigation, and science in general.
Тарих
Париж обсерваториясын 1665-1666 жылдары, жақында ғана қаржы министрі Жан Батист Колбер құрған Француз ғылым академиясы ұсынды. 1666 жылы король Людовик XIV обсерваторияның салынуына рұқсат берді. 1667 жылғы жазғы күн тоғысында Ғылым академиясының мүшелері болашақ ғимараттың жоспарын Порт-Рояль аббаттығының жанындағы қала сыртындағы жерге түсірді, Париж меридианы солтүстік-оңтүстік бағытында осы жерді дәл бөліп өтті. Меридиан сызығы теңіз жүзуге арналған бағдарламаның негізі ретінде пайдаланылды және француз картографтары оны 200 жылдан астам уақыт бойы өздерінің бастапқы меридианы ретінде қолданды. Париж обсерваториясы 1675 жылы құрылған Англиядағы Корольдік Гринвич обсерваториясынан бірнеше жыл бұрын салынды. Ағылшын философы Джон Локк 1677 жылғы 28 тамызда Париж обсерваториясына сапар жасады және өз күнделігіне былай деп жазды: "Обсерваторияда біз Айды жиырма екі футтық линза арқылы, ал Юпитерді оның серіктерімен бірге көрдік. Олардың ең алысы шығыста, ал қалған үшеуі батыста болды. Біз сондай-ақ Сатурн мен оның сақинасын он екі футтық линза арқылы және оның бір серігін көрдік. Кассини мырза маған Париждегі компастың инесінің батысқа қарай шамамен екі жарым градусқа бұрылғанын айтты". Париж обсерваториясының архитекторы Клод Перро болды, ал оның ағасы Шарль Жан Батист Колбердің хатшысы және қоғамдық жұмыстар жөніндегі бастығы болды. Оптикалық құралдарды Джузеппе Кампани жеткізді. Обсерваторияның құрылысы 1671 жылы аяқталды, бірақ ғимараттар 1730, 1810, 1834, 1850 және 1951 жылдары кеңейтілді. Соңғы кеңейтуге Жан Проуве жобалаған Меридиан бөлмесі кірді.
The Paris Observatory was proposed in 1665 1666 by the French Academy of Sciences, which had recently been founded by the Minister of Finance Jean Baptiste Colbert. In 1666, King Louis XIV authorized the building of the Observatory. On Midsummer's Day 1667, members of the Academy of Sciences traced the future building's outline on a plot outside town near the Port Royal abbey, with the Paris meridian exactly bisecting the site north–south. The meridian line was used as a basis for navigation and would be used by French cartographers as their prime meridian for more than 200 years. The Paris Observatory predates by a few years the Royal Greenwich Observatory in England, which was founded in 1675. The English philosopher John Locke visited the Paris Observatory on 28 August 1677, which he recorded in his journal: "At the Observatory we saw the Moon in a twenty two foot glass, and Jupiter, with his satellites, in the same. The most remote was on the east, and the other three on the west. We also saw Saturn and his ring, in a twelve foot glass, and one of his satellites. Monsieur Cassini told me, that the declination of the needle at Paris is about two and a half degrees to the west." The architect of the Paris Observatory was Claude Perrault whose brother, Charles, was secretary to Jean Baptiste Colbert and superintendent of public works. Optical instruments were supplied by Giuseppe Campani. Construction of the Observatory was completed in 1671, though the buildings were extended in 1730, 1810, 1834, 1850, and 1951. The last extension incorporates the Meridian Room designed by Jean Prouvé.
Жетістіктер
1671 жылы обсерваториядан Сатурнның Айпетус серігі, ал 1672 жылы Рея серігі ашылды. 1684 жылы обсерваториядан Диона және Тетис серіктері де табылды. 1679 жылы Обсерватория Юпитердің серіктеріндегі күндік тоқырауларды пайдаланып, теңіз саяхатшыларына бойлықты анықтауға көмектесетін әлемдегі алғашқы ұлттық күнтізбені – «Коннасанс дес Темп» жариялады. 1863 жылы обсерватория заманауи ауа райы карталарының алғашқыларын жариялады. 1882 жылы астрографиялық линза жасалды, бұл құрал кейіннен тым жоғары мақсатты болған «Карта ду Сиель» халықаралық жобасын бастауға себеп болды. 1913 жылдың қараша айында обсерватория Эйфель мұнарасын антенна ретінде пайдаланып, Вашингтондағы АҚШ Әскери-теңіз обсерваториясымен тұрақты радиосигналдар алмасып, екі институт арасындағы бойлықтың нақты айырмасын анықтады.
In 1671 Saturn's moon Iapetus was discovered from the observatory, followed by Rhea in 1672. The moons Dione and Tethys were also discovered from the observatory in 1684. The world's first national almanac, the Connaissance des temps, was published by the Observatory in 1679, using eclipses in Jupiter's satellites to aid sea farers in establishing longitude. In 1863, the observatory published the first modern weather maps. In 1882, a astrographic lens was constructed, an instrument that catalysed what proved to be the over ambitious international Carte du Ciel project. In November 1913, the observatory used the Eiffel Tower as an antenna, exchanged sustained radio signals with the United States Naval Observatory in Washington, D. C. to determine the exact difference of longitude between the two institutions.
Мұралық
Париж обсерваториясының кітапханасында обсерваторияға және танымал астрономдарға қатысты көптеген түпнұсқа еңбектер мен хаттар сақтаулы. Коллекцияның барлығы Calames деп аталатын онлайн-архивте тізімделген. Йоханнес Хевелиус, Жером Лаланд және Жозеф Николас Делиль сияқты авторлардың еңбектерінің бір бөлігі қазір цифрлық кітапханада қолданысқа енгізілген.
The Paris Observatory library preserves a great number of original works and letters of the Observatory and well known astronomers. The entire collection has been inventoried in an online archive called Calames. Some of the work is now digitized on the digital library such as those of Johannes Hevelius, Jérôme Lalande and Joseph Nicolas Delisle.
Мекемелер
Бірінші орналасқан жері – 1667 жылы Франция королі Людовик XIV құрған Париж штаб-пәтері болды. Бұл нысанда ғасырлар бойы түрлі жұмыстар атқарылды, ал 1927 жылы жаңа орын және құрал-жабдықтармен бірге Мёдон обсерваториясы қосылды, ол 1891 жылы салынған. Бұған қоса, Марсель обсерваториясы 1863 жылы Париж обсерваториясының бөлімшесіне айналды. 1873 жылы Марсель обсерваториясы Париж обсерваториясынан тәуелсіз болды.
The first site was the Paris headquarters established in 1667 by King Louis XIV of France. This facility had various work done on it over the centuries, and in 1927 the Meudon Observatory was added, which included a new site and facilities. It was built in 1891. In addition to these sites, the Marseilles Observatory became a branch of the Paris Observatory in 1863. In 1873, Marseilles Observatory detached from Paris Observatory.
Париж
1667 жылы наурыз айында король Людовик XIV жаңа обсерваториясы үшін жер сатып алды. Бұл Париж қаласының жанында Ғылым академиясының жұмысын жүргізуге қолайлы орын болды. 1847 жылы күмбез және терраса салынды.
King Louis XIV purchased the land for his new observatory in March 1667. This provided a site for the activities of the Academy of Sciences near to the city of Paris. A dome and terrace was added in 1847.
Нанчай
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін француз астрономдары радиоастрономия үшін құралдарды жобалау және құрастыруға кірісті. 1953 жылы далалық станция ашылды, ал 1950 жылдардың соңына қарай бірнеше радио құралдары орнатылды.
After the Second World War, French astronomers began designing and building instruments for radio astronomy. A field station was established in 1953, and by the late 1950s several radio instruments were established.
Сен-Веран
Сондай-ақ, Пик де Шато Ренар обсерваториясы деп танылатын, Сент-Веран обсерваториясы 1974 жылы Пик де Шато Ренар тауының үстіне, Сент-Веран коммунасында, Жоғарғы Квейрада (Жоғарғы Альп департаменті) салынды. Он жыл бойы онда коронограф жұмыс істеді; күмбез Париж обсерваториясының Перро ғимаратынан осы жерге көшірілді. Бүгінде АстроКвейрас әуесқой астрономия қауымдастығы осы нысанды Жоғарғы Прованс обсерваториясынан алынған телескопты пайдаланып басқарады. Онда көптеген астероидтар ашылған.
Also known as the Observatoire du Pic de Château Renard, the Observatoire de Saint Véran was built in 1974 on top of the Pic de Château Renard , in the commune of Saint Véran in the Haut Queyras (Hautes Alpes département). A coronograph was in operation there for ten years; the dome was moved there from the Perrault building of the Observatoire de Paris. Nowadays, the AstroQueyras amateur astronomy association operates the facility, using a telescope on loan from the Observatoire de Haute Provence. Numerous asteroids have been discovered there.