Кіріспе

Британдық тәуелсіз саясаткер, өмірлік әріптесі Дженнифер Луиза Тонге, Баронесса Тонге (қызметтік аты Смит; 1941 жылдың 19 ақпанында туған) – Ұлыбритания саясаткері. 1997 жылдан 2005 жылға дейін ол Лондонның Ричмонд Паркі округінен Либералды демократтар партиясының парламент мүшесі болды. 2005 жылдың маусым айында ол Ричмонд-на-Темза ауданындағы Кью бароншасы Тонге ретінде өмірлік әріптес атағын алды, бұл оған Лордтар палатасында орын алуға мүмкіндік берді. Израильді сынап, палестиналықтарды жақтағандықтан, оның даулы әрекеттері мен сөздері антисемитизм айыптамаларына әкеп соқты, нәтижесінде 2012 жылы Лордтар палатасындағы Либералды демократтар тобынан шеттетілді, ал 2016 жылдың қазанында партиядан толығымен шеттетіліп, қызметтен кетті. Ол 2012 жылдан 2021 жылға дейін зейнеткерлікке шыққанға дейін Лордтар палатасында тәуелсіз саясаткер ретінде жұмыс істеді.

Ерте өмір

Ол Стаффордширдегі Уолсолл қаласында дүниеге келген. Оның әке-шешесі екеуі де мектеп мұғалімдері болған. 1951 жылдан 1959 жылға дейін Дадли қыздар орта мектебінде білім алған. 1964 жылы Университет колледжінің ауруханасында дәрігерлік мамандық бойынша оқып, MB және BS дипломдарын алды. Сонымен қатар, ол МФФП (Кралдық акушерлік және гинекология колледжінің Отбасылық жоспарлау және репродуктивті денсаулық сақтау факультетінің мүшесі) дәрежесіне ие. Ол құрметті FFFP иегері. 1968-1978 жылдары жалпы медициналық практика және отбасылық жоспарлау саласында жұмыс істеді. 1980 жылдан 1985 жылға дейін Элингтегі Әйелдер қызметінде аға медициналық қызметкер болып қызмет етті. 1992-1996 жылдары Элингтегі Қоғамдық денсаулық сақтау қызметтерінің басқарушысы болды. Тонге 1981 жылдан 1990 жылға дейін Лондонның Ричмонд-на-Темза ауданында кеңесші болып сайланды және Әлеуметтік қызметтер комитетінің төрағасы қызметін атқарды. Ол 1992 жылғы жалпы сайлауда Ричмонд және Барнс сайлау округінен Либералды демократтар партиясынан кандидат ретінде түсті. Бұл партия үшін жеңіске жете алуға ең мүмкіндігі жоғары округ деп есептелді, бірақ Тонге сайланбады.

Сайлау және ЖБҚ

1997 жылы Тонге Ричмонд Паркі округінен парламентке сайланды. Парламентте болған кезінде ол 1997 жылдан 2003 жылға дейін Халықаралық даму мәселелері жөніндегі Либералды демократтардың өкілі, ал 2003 жылдан 2004 жылға дейін партияның балалар мәселелері жөніндегі өкілі болды. 2002 жылы Эммануэль колледжінің креационизмге қатысты дау кезінде ол премьер-министр Тони Блэрден "мемлекеттік мектептерде Дарвиннің эволюция теориясымен бірге креационизмді оқытуға рұқсат етуге келісесіз бе?" деп сұрады. Блэр "әр түрлі мектеп жүйесін" қолдайтынын айтты және Эммануэль колледжінің мұғалімдерін "балаларымыз үшін жақсы нәтижелерге қол жеткізу" үшін атқарып жатқан жұмыстары үшін мақтады. Тонге Блэрдің жауабына алаңдады, себебі бұл үкіметтің "донордың діни сенімдеріне немесе ілімдеріне қарамастан, кез келген адамнан қаржы қабылдауға дайын екенін" көрсететін сияқты болды.

Газа секторына сапары (2003)

2003 жылы Тонге мен Лейборист партиясының депутаты Оона Кинг Газа секторына сапар жасады. Оралғаннан кейінгі баспасөз конференциясында Тонге Газадағы палестиналықтардың тұрмыс жағдайын Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде еврейлер бастан өткерген Варшава геттосының жағдайларымен салыстырды. Тонге: «Варшава геттосына ұқсас жағдай туып келе жатыр. Адамдар кіре де, шыға да алмайды. Жұмыс істей алмайды, ештеңе сата алмайды. Бұл жағдай бірте-бірте қысымға толып барады», - деді ол, сондай-ақ «Бұл – апартеид жүйесі» деп қосты. Тонге Израильге қарсы экономикалық санкциялар салып, Еуропалық Одақ немесе Біріккен Ұлттар Ұйымының Газаға әскер жіберуін ұсынды. Тонге мен Кинг Газадан кетуге тырысқанда граната ұстаған израильдік сарбаз оларға қарсы шыққандарын мәлімдеді. Яд-Вашем мұражайының төрағасы Авнер Шалев Тонге мен Кингті нацистік үкімет кезіндегі жағдаймен салыстырғаны үшін сынады.

Израиль лоббиі туралы айыптаулар (2006)

2006 жылдың қыркүйек айында Либералды Демократиялық партияның конференциясында Тонге: "Израильді қолдайтын лобби батыс әлемін, оның қаржылық ықпалын өз қолына алды. Менің ойымша, олар біздің партиямызды да бақылауда ұстап отыр". Оған жауап ретінде Либерал-демократтардың жетекшісі Сэр Мензис Кэмпбелл Тонгеге хат жазып, оның бұл мәлімдемесінің "ашық түрде антисемиттік сипаттасқандығын" айтты. Бұрынғы Кентерберий архиепискобы Джордж Кэри бастаған көп партиялық депутаттар тобы The Times газетіне жазған хатында "Лордтар палатасының мүшесі ретінде баронесса Тонге қолданған тіл жауапкершіліктен шет және орынсыз болды" деді. Келесі қарашада Эдинбург университетінде өткен жиында Тонге профессорлар Стивен Уолт пен Джон Миршаймердің "Израиль лоббиі және АҚШ сыртқы саясаты" атты мақаласы, 2006 жылғы 23 наурыздағы London Review of Books журналында жарияланғанын, оның "Израиль лоббиінің ағыл-американдық сыртқы саясатта пропорциядан тыс үнге ие екендігі" туралы пікірін қолдайтынын айтты. Ол өз сөздерін "Израиль лоббиі саясаттағы ықпалы туралы болды. Бұл еврейлерге немесе антисемитизмге қатысты емес" деп түсіндірді.

Газа секторы және басқа мәселелер (2008ж.

2008 жылдың қарашасында Тонге Газа секторына тағы да барды, бұл жолы Лорд Ахмед, Клэр Шорт және Еуропалық парламент мүшелерімен бірге. 2009 жылдың 8 қаңтарынан 2010 жылдың 12 ақпанына дейін Тонге Либералды Демократтардың денсаулық сақтау жөніндегі өкілі болды. 2009 жылдың 12 қаңтарында Тонге Лордтар палатасында 2009 жылдың желтоқсаны мен 2010 жылдың қаңтары аралығында болған Газа соғысында Израильдің соғыс қылмыстары туралы тергеу туралы сұрақ қойды: «Министр Пиллай ханымның, БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі жаңа жоғарғы комиссарының, Газада соғыс қылмыстары жасалғаны туралы айтқандығын білесіз бе? Сондықтан үкімет басшылық танытып, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Палестинаға халықаралық құқық бұзушылықтарын тексеру үшін тәуелсіз фактілерді анықтау комиссиясын құруын талап ете ме?» 2009 жылдың наурыз айында Тонге британдық саясаткерлердің алты адамнан тұратын делегациясына қосылды, олар Сирияда Хамас саяси көшбасшысы Халед Мешаалмен кездесті. Тонге сұхбат берушіге олардың мақсаты британ үкіметін Хамаспен сөйлесуге мәжбүрлеу және АҚШ-ты да солай етуге итермелеу екенін айтты. Ол: «Достарыңмен сөйлесіп бейбітшілікке қол жеткізе алмайсың. Бейбітшілікке қол жеткізу үшін жауыңмен сөйлесу керек» деді және Мешаалмен кездесуі заңсыз деп есептеліп, тұтқындалуына әкелуі мүмкін екенін білетінін айтты. «Бұл сіз қабылдайтын тәуекелдердің бірі», - деді ол. 2008–2009 жылғы Газа соғысы кезінде Тонге Лондондағы соғысқа қарсы митингте сөйлеп: «Газада болып жатқан оқиға – қорқынышты, ұятсыз әрекет» деді. Ол белсенділердің «Израильге толыққанды сауда эмбаргосын салуға және барлық израильдік тауарларды бойкоттауға» ұмтылуы керек екенін айтты. 2010 жылдың 1 ақпанында «Палестина телеграфы» газеті, онда Тонге де демеуші болды, Гаитидегі Израиль қорғаныс күштерінің шұғыл көмек көрсету ауруханасының (2010 жылғы Гаитидегі жер сілкінісінен кейін орналастырылған) жасырын түрде мүшелерді жинап, оларды қара нарықта сатады деген жалған мәлімдеме жариялады. Бұл мәлімдеме «Хезболланың» «Аль-Манар» телеарнасында жарияланған және «АфриСинергия» өндіріс тобы жасаған YouTube видеосына сүйенген. Видеода ешқандай дәлел келтірілмеген, сондай-ақ, ағза алу фактісі де көрсетілмеген. Кейін ол америкалық неонацист Дэвид Дьюкпен сұхбаттасудың видеосын жариялағаннан кейін «Палестина телеграфының» демеушілігінен бас тартты. 11 ақпанда «The Jewish Chronicle» газетінде Тонгедің мәлімдемесі жарияланды, онда ол Израиль қорғаныс күштерінің Гаитидегі төтенше жағдайға жылдам және жомарт жауап бергені үшін құттықтады және: «Осындай шағымдардың – олардың видеоларынан YouTube-та жарияланған – одан әрі таралуын болдырмау үшін, Израиль қорғаныс күштері мен Израиль медициналық қауымдастығы (sic) дереу тәуелсіз тергеу комиссиясын құруы керек, Гаитидегі команданың атын ақтап беру үшін» деді. 2010 жылдың 12 ақпанында Либералды Демократтар партиясының жетекшісі Ник Клегг оны Лордтар палатасындағы денсаулық сақтау жөніндегі бас сөйлеуші лауазымынан шеттетіп, бұл пікірлерді «қате, жағымсыз және қоздырғыш» деп атады. Жарияланған мәлімдемеде ол келтірген кез келген реніш үшін «толыққанды кешірім сұрағанын» және Клегг пен Тонг бұл айыптауларға «ешқандай сенім білдірмегенін» айтты. Израильге қарсы белсендіге жіберген электрондық хатта Тонге кез келген қаңқуларды жоққа шығару үшін тергеуді талап еткенін және Гаитидегі жағдайға байланысты мүшелерді алу мүмкін деген ойдың абсурд екенін және ақылға сыймайтындықтан, оның негізі жоқ екенін жазды.

Израиль мен Газа белдеуі туралы пікірлер (20122021)

2012 жылы 23 ақпанда Тонге Миддлсекс университетінде Израильге қарсы апталық шарада сөз сөйледі. Ол: «Израиль қазіргі күйінде мәңгі сақталмайды. Бір күні Америка Құрама Штаттары Израильге жылына 70 миллиард фунт стерлинг жұмсаудан шаршап, оны Таяу Шығыстағы Американың әскери кемесі деп атай бастайды – міне, сол Израиль. Бір күні американдықтар АҚШ-тағы Израиль лоббисіне: «Жеткілікті!» дейтін болады. Израиль қолдауын жоғалтады, сосын өз ісінің жемісін жинайды» деді. Партия өкілі: «Дженни Тонге Израиль мен Палестина мәселесінде партияның ресми өкілі емес. Оның осы шараға қатысуы және айтқан сөздері өте дұрыс емес және ойсыздыққа жол берген. Бұл шарадағы пікір алмасу бейбіт процеске ешқандай үлес қоспайды. Либерал-демократтар Израиль-Палестина мәселесін екі мемлекеттік бейбіт шешіммен толық қолдайды». Баронша Тонге партия басшысы Ник Клеггтің өзінің сөздері үшін кешірім сұрау немесе қызметтен кету туралы талап қойғаннан кейін дереу либерал-демократтардың парламенттік фракциясынан шығып кетті. Ол Израиль елшілігі алдында Лондонда өткен митингте Газа секторына орнатылған блокадаға және 2012 жылғы қарашада Израильдің Газаға жасаған бомбалау шабуылына қарсы сөйледі, бұл шабуыл Израилге қарсы радикалды топтардың зымырандық шабуылына жауап ретінде жасалған еді. 2015 жылғы қаңтарда «The Algemeiner Journal» атты еврей газеті Тонгені «Израиль мен британдық еврей қауымына қарсы тұрақты түрде қоздырылған, көбінесе антисемиттік мәлімдемелер жасаған» деп сипаттады. Бұл сипаттама Лордтар палатасына ұсынған жазбаша сұрағын талқылау кезінде айтылды, онда ол «Ұлыбританиядағы еврей дін өкілдері Израильдің еврейлер үшін жаңа жерлер салуын жария түрде айыптауын қажет етуді» ұсынды. Антисемитизмге қарсы күресшіл Джонатан Сацердоти «Algemeiner» газетіне: «Оның Лордтар палатасын еврей халқын мазалау үшін пайдалануы қорқынышты» деді. Джереми Корбин Лейборист партиясының төрағасы болып сайланғаннан кейін Тонге Лейборист партиясына қосылуды қарастырып жатқанын айтты, себебі ол бұрын партияны солшыл деп санамаған. Тонге Корбин мен бұрынғы лейборист депутаты Тони Беннді қолдады: «Мен Тони Бенн мен Джереми Корбиннің қасында жүрдім, біз екі жақта қолдарымызды қысып алдық. Мен Джереми Корбинмен бірге Газаға бардым, және біз бірге Хамас басшыларымен кездестік». Лейборист партиясының жетекшісінің орынбасары Том Уотсон Тонгені партияға «құнақ ретінде қабылдауға» дайын екенін мәлімдеді. 2016 жылғы 25 қазанда Тонге Лордтар палатасында Палестинаға қайта оралу кеңесінің отырысын өткізді, онда 2017 жылы 100 жылдығы тойланатын Балфур декларациясы үшін Ұлыбританиядан кешірім сұрау науқаны басталды. Балфур декларациясы Палестинада еврейлер үшін отан құруды жақтады. Израильдің еңбекшілермен достық қарым-қатынас қорының директоры Дженифер Гербер «The Jewish Chronicle» газетіне баронша Тонгенің төрағалық еткен кездесуде «ешқандай айыптау немесе түзету жасамағанын» айтты. Онда «қатысушылар Израильді ИХИЛ-мен салыстырып, еврейлердің өз геноцидін «қоздырғанын» мәлімдеді. Мұндай қорқынышты жағдайға үнсіздік таныту – оны үндемей мақұлдаумен тең». Тонге либерал-демократтар тарапынан уақытша тоқтатылып, содан кейін 2016 жылғы 27 қазанда партиядан кетті. Тонге 2021 жылғы қаңтарда Лордтар палатасында университеттердегі антисемиттік оқиғалардың көбеюіне қатысты пікірталас кезінде осыған ұқсас пікір айтты: «Құрбандар – бұл жағдайда жазықсыз еврейлер – студенттер. Олар Израиль үкіметінің заңсыз әрекеттерінің құрбаны болды».

Халық саны, денсаулық және даму

Тонге жасушалық зерттеулерді ынталы түрде қолдайды және Лордтар палатасында осы туралы мәлімдеме жасады. Ол аборт жасау құқығын қолдайды және Ұлыбританиядағы "Науқасқа (өмірді өз еркімен аяқтауға көмектесу)" заңдарын қолдаған. Тонге бес жыл бойы Халық саны, даму және репродуктивті денсаулық жөніндегі барлық партиялық парламенттік тобының төрағасы болды, және 2012 жылдың қараша айында "Балалық шақ жоғалды" атты балалардың ерте некеге тұруы туралы баяндама жариялады, онда британ үкіметі Ұлыбританияда және шетелде балалардың ерте некеге тұруын тоқтатуға шақырылды. Бұған дейін "Аналардың ауруы", "Өлгеннен жақсы" сияқты басқа да баяндамалар жарық көрді, соңғы баяндамасы "Халықтың динамикасы және тұрақты даму" тақырыбында жарияланды. Ол 2011-2015 жылдары Еуропа парламентінің халық және даму форумының президенті болды. 2015 жылдың қараша айында Ұлыбританияда және дамып келе жатқан елдерде әйелдер денсаулығына қосқан үлесі үшін Корольдік акушерлік және гинекологиялық колледжінің құрметті мүшесі аталды.

Жеке өмір

Тонге өзінің болашақ күйеуі доктор Кит Тонгемен 1959 жылы университетте танысты. Жұбайлар 1964 жылдың 23 мамырында Тіптон қаласында үйленді. Ол бұрын Ламбет қаласындағы Сент-Томас ауруханасында консультант-нейрорадиолог болған; олардың екі тірі ересек баласы мен жеті немересі бар. Кит Тонге 2013 жылдың 5 шілдесінде қайтыс болды. Тонгенің қызы 2004 жылы қаза тауып, электр тогынан қайтыс болды. Ол Кью қаласында тұрады және Францияның оңтүстігіндегі Герольде мүлігі бар.