Кіріспе

Монреаль локомотив зауыты (МЛВ) – 1883 жылдан 1985 жылға дейін әртүрлі аттармен жұмыс істеген, бу және дизель локомотивтерін шығарған, бұрынғы канадалық локомотив өндіруші компания. Ұзақ жылдар бойы ол American Locomotive Company компаниясының еншілес кәсіпорны болды. MLW штаб-пәтері мен өндіріс орындары Монреаль қаласында (Квебек провинциясы) орналасқан.

Ерте тарих

Монреальдің локомотив және машина жасау компаниясы 1883 жылы құрылды, негізінен өсіп келе жатқан ішкі нарық үшін өнім шығарды – әсіресе, Канадалық Тынық мұхиты темір жолы, Гранд-Транк темір жолы, Аралық колониялық темір жолы және 1922 жылдан кейін Канадалық Ұлттық темір жолы үшін.

Alco сатып алуы

1901 жылы штаб-пәтері Нью-Йорк штатының Шенектади қаласында орналасқан Америка локомотив компаниясы (Alco) бірнеше қиындыққа тап болған локомотив өндірушілерінің бірігуі арқылы құрылды. 1904 жылы Alco компаниясы Монреальдің Locomotive & Machine Company компаниясын сатып алып, өзінің жаңа үлгілерімен Канада нарығына енді. Монреальдегі еншілес компания бірнеше жылдан кейін Монреаль локомотив зауыты (MLW) деп аталды. MLW Alco компаниясының жобалау орталығына айналды және Канаданың бу локомотивтері нарығының маңызды бөлігін иеленді. 1900 мен 1915 жылдар аралығындағы теміржол кеңейту кезеңі Канада тарихында бұрын-соңды болмаған, түрлі отандық өндірушілерден локомотивтерге көптеген жаңа тапсырыстар түсті. Сондай-ақ, қорғаныш кедендік тарифтер Канада теміржолдарын Канадада пайдалану үшін американдық локомотивтерді сатып алудан ұстады. Grand Trunk және Canadian Northern сияқты бірнеше банкрот болған жеке жүйелер 1918–1922 жылдары мемлекеттік меншікке алынды. Федералдық меншіктегі Интерколониалмен біріктіріліп, олар федералдық мемлекеттік корпорация – Канада Ұлттық теміржолдарын құрды. Федералдық үкімет жаңа, ірі мемлекеттік компанияға нарықтағы кез келген өндірушінің басымдығын болдырмау үшін барлық канадалық өндірушілерден локомотивтер сатып алуды міндеттеді. 1918 жылдан бастап Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңге дейін Canadian National өзінің бу локомотивтері паркін жаңартып, құрамына кірген теміржолдардан алған көптеген локомотивтерді ауыстырды. MLW, сондай-ақ Онтарио штатының Кингстон қаласындағы Канада локомотив компаниясы осы сатып алулардың ірі пайда алушылары болды. MLW Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өзінің зауыттарын негізінен Ұлттар Достастығы/Одақтастардың соғыс қажеттіліктері үшін (көбінесе әйелдер еңбек күшімен) материал жасауға қайта жарақтандырды, оның ішінде Ram танкысі мен Sexton өзі жүретін артиллериялық қондырғысы жасалды.

Соғыстан кейінгі дизельдік бәсекелестік

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін MLW және басқа локомотивтер жасаушылар локомотивтер жасауға қайта оралды. MLW Канаданың шектеулі сауда саясатының арқасында АҚШ-тан импорттың көп көлеміне жол бермеу артықшылығын сақтап қалды. Дегенмен, бу локомотивтерінен дизельдік-электрлік локомотивтеріне өту жаңа бәсекелестерге есік ашты. 1949 жылы General Motors компаниясының Electro-Motive бөлімшесі Лондон, Онтарио қаласында General Motors Diesel Division (GMDD) деп аталатын еншілес компаниясын құрды. MLW-нің бұрыннан бар бу локомотивтерінің бәсекелесі Canadian Locomotive Company (CLC) Baldwin Locomotive Works компаниясымен серіктестікке келісіп, Baldwin және оның еншілес компаниясы Whitcomb-тың жобаларын импорттап, өндірді. Westinghouse – Baldwin-нің электрлік беру жүйесінің негізгі жеткізушісі болды. Baldwin банкротқа ұшырағаннан кейін CLC Fairbanks Morse компаниясының лицензиясын алды және Канада нарығы үшін бірнеше F M жобаларын, соның ішінде танымал Train Master локомотивін жасады. CLC сондай-ақ General Electric компаниясының өнеркәсіптік маневрлік локомотивтерін жасауға жауапты болды. General Electric 1950-ші жылдардың соңына дейін АҚШ-та дизельдік-электрлік локомотивтер нарығына енбеді, бұл қадамды 1953 жылы Alco компаниясымен серіктестігін тоқтатудан кейін жасады.

Жаппай көлік

1960 жылы MLW Торонто қалалық көлік комиссиясы үшін 36 жаңа метро вагоны құрылысына келісімшарт алды. М1 сериялы метро вагондары Канадада жобаланып, салынған тұңғыш жылдам транзит құралдары болып ерекшеленді. Бұрынғы вагондармен салыстырғанда, олар жеңілдеп, жылдамдығы артты, сонымен қатар айтарлықтай үлкен болды. MLW-нің жылдам транзит саласына қатысуы қысқа ғана уақытқа созылды, себебі Торонто қалалық көлік комиссиясы 1960 жылдардың ортасынан бастап 1980 жылдарға дейін Hawker Siddeley Canada өндірісіндегі көліктерді таңдады.

Дизельді-электрлік өндіріс

1949 жылы MLW GMD-ге жауап ретінде өзінің алғашқы Alco GE негізіндегі дизельдік конструкцияларын енгізе бастады, негізінен маневрлік локомотивтерді, олардың кейбіреулеріне MLW және ALCO GE үлгілерін ажырату үшін басқа атаулар мен шағын өзгерістер енгізілді. 1951 жылы MLW жүк және жолаушылар тасымалы үшін Alco GE кабиналық локомотивтерін құрастыруды бастады. 1950 жылдар бойында Канада темір жолдары көптеген АҚШ темір жолдары дизельдік локомотивтерге көшкен кезде, әлі де көбінесе пар локомотивтеріне сеніп болды. (Дегенмен, Канададағыдай, Норфолк және Батыс темір жолы мен Одақ Тынық мұхиты темір жолы сияқты кейбір американдық темір жолдары 1959 жылға дейін заманауи пар локомотивтерін пайдалануды жалғастырды.) Шамалы ерекшеліктерді ескере отырып, және АҚШ-тағыдай, Канада темір жолдары 1960 жылға дейін толығымен дизельдендірілді. 1960 жылдары Канаданың Ұлттық темір жолы (MLW-дің ең ірі дизельдік-электрлік локомотивтерді сатып алушысы) өзінің үкіметтік иелері жасаған сатып алу саясатын іске асыруды жалғастырды, бұл барлық өндірушілер арасында сатып алуды бөліп берді. MLW / Alco GE жолдык маневрлік локомотивтерінің конструкциясы Солтүстік Америкадағы бірнеше темір жолдар үшін төмен жылдамдықтарда рельспен жақсы жабысуына байланысты басымдыққа ие болды, бұл оларды әсіресе тік еңісті темір жол желілерінде тиімді етті. Лондондағы GMD сияқты, MLW де Канаданың сауда саясатынан пайдаланды, ол отарлардың тәуелсіздік алуы және дамушы елдермен қарым-қатынас жасау кезінде АҚШ-қа қарағанда кем шектеулерге ие болды, бұл MLW-ге экспорттық бизнесті кеңейтуге мүмкіндік берді.

MLW-Уортингтон

MLW-дің бас компаниясы Alco 1960 жылдары бұрынғы серіктесі General Electric АҚШ-та жол ауыстырғыш локомотивтерін өндіру бизнесіне кіргеннен кейін бірнеше жыл бойы бизнесінің төмендеуіне ұшырады. Бұл, ішінара, GE-дің Alco және MLW-ге артық бағамен сатқан жоғары сапалы электр компоненттеріне тәуелділігімен байланысты болды. Westinghouse 1953 жылы теміржол айналымды жабдықтары нарығынан шыққанда ұқсас жағдайға тап болған Fairbanks Morse осындай жабдықтардың өз желісін жасады, бірақ бұл FM-нің теміржол бизнесін сақтап қалмады. GMD берілістері GM EMD дизайнына негізделген, ал олар GE-дің бұрынғы жабдықтарына (1937 жылға дейін) жақын болды. 1964 жылы Alco қаржылық қиындыққа тап болды және оны целлюлоза-қағаз өнеркәсібі үшін жабдықтар өндіруші, сондай-ақ бу локомотивтеріне қосалқы бөлшектер жасаушы Worthington Corporation сатып алды. Сол кезде MLW MLW Worthington деп аталды және бұрынғысынша жұмыс істеді. 1967 жылы Worthington Corporation автокөлік бизнесінен жақында шыққан Studebaker Corporation компаниясымен бірігіп, Studebaker Worthington құрды, ал ALCO толыққанды еншілес компания болды. 1968 жылы Alco-ның бірнеше бөлімшелері жартылай тәуелсіз еншілес компанияларға айналды, ал 1969 жылы корпоративтік қайта ұйымдастыру кезінде Studebaker Worthington Шенектади локомотивтерін өндіру зауытын жапты. Локомотивтердің дизайны 1969 жылы MLW Worthington-ға берілді, ал дизельдік қозғалтқыштардың дизайны 1970 жылы White Motor Corporation компаниясына сатылды. Alco дизельдік қозғалтқыштарының дизайны бірнеше рет қожайындары ауысты, себебі White Motor Corporation White Industrial Power құрды, ол кейіннен 1977 жылы британдық General Electric Company сатып алды. GEC компаниясы оны Alco Power Incorporated деп атады, ал 1994 жылы оның дизайны Fairbanks Morse компаниясына сатылды. Осы кезеңде MLW Worthington Pratt & Whitney Canada компаниясымен бірлесіп Canadian National үшін Turbo Train паркін құрды. Ол сондай-ақ ALCO 251 сериялы қозғалтқыштың инженерлік жетілдірулерін жалғастырды, 1972 жылы Canadian Pacific үшін M640 4000 а.к. 18 цилиндрлі прототипін жасады. Алайда, сол кезде CP EMD 645 сериялы SD40 және SD40 2 локомотивтерін стандартты деп таңдады және бұл компаниядан қосымша тапсырыстар түспеді. 1970-жылдардың басында MLW Worthington канадтық теміржолдар үшін екінші буын локомотивтерін жасауды жалғастырды. Canadian Locomotive Company (кейін Fairbanks Morse, Canada деп аталды) 1969 жылы жабылды, MLW Worthington тез өсіп келе жатқан GMD-ге басты бәсекелес болып қалды. Осы уақытта Canadian National компаниясының тапсырысымен MLW Worthington кең мұрынды "қауіпсіз кабинаны" жасады, ол экипажға жақсы жағдай жасады және соқтығысудан қорғады. Алғашқы үлгісі M 420 және бір уақытта EMD GP38 2 локомотивтерінде пайда болды, бұл кабина Canadian National және British Columbia Railway компанияларында кең таралды. Алайда, Canadian Pacific компаниясы MLW-ден мұндай локомотивтерді сатып алған жоқ. Бұл кабина дизайны Солтүстік Америкадағы өнеркәсіп стандартына айналды. EMD FP45 және DDA40X сияқты модельдердегі бұрынғы кең мұрынды кабиналар сырттай ұқсас болғанымен, олар "қауіпсіз кабина" дизайнының соқтығысудан қорғау және жайлылық тұрғысынан жетістіктеріне жете алмады.

Bombardier компаниясының сатып алуы

1975 жылы Квебекке негізделген Bombardier компаниясы Studebaker Worthington компаниясынан MLW компаниясының 59% үлесін сатып алды. Bombardier басшылығымен MLW ұйымы 1980-ші жылдардың басына дейін локомотивтерді жобалауды жалғастырды және географиялық орналасуының артықшылықтарын пайдаланды. 1970 жылдары Bombardier теміржол жолаушылар вагондары бизнесіне енді, отандық қалалық және метро жүйелеріне тапсырыстар алды. 1970-ші жылдардың ортасында жасалған прототиптік пойыз негізінде 1980 жылы MLW жаңа құрылған мемлекеттік Via Rail компаниясы үшін LRC (Жеңіл, Жылдам, Ыңғайлы) жолаушылар пойыздарына арналған жоғары жылдамдықты дизельді локомотивтердің партиясын өндіруді бастады. Осыған ұқсас жабдықты Amtrak компаниясы да қысқа мерзімге қолданды. Соңғы локомотивтер 2001 жылы қызметтен шығарылды, бірақ вагондар Via компаниясының қалааралық бағыттарындағы пойыз паркінің негізін құрайды. Bombardier компаниясымен толық біріктірілген MLW зауыты мен жобалау бюросы мемлекеттік Canadian National Railway компаниясынан жаңа жобаланған HR (Жоғары Сенімділік) жүк локомотивтерінің желісіне тапсырыс алды, олар Канадалық қауіпсіздік кабинасын немесе толық енді кузовты қамтиды, атап айтқанда 4 осьті HR 412 (M 420 сияқты) және толық енді кузовты 6 осьті HR 616. HR 616 тағы бір ерекшелік – CN компаниясындағы дизайнердің атымен аталған “Draper Taper”, ол кабинадан артқа көруге мүмкіндік берді. Бұл локомотивтердің жобалары CN компаниясының 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында сатып алған MLW және GMD локомотивтерін ауыстыруға арналған, бірақ бар болғаны 30 бірлікке ғана тапсырыс жасалды. Бұл локомотивтер сәтсіздікке ұшырады, себебі олар жобаланған бірліктермен бірдей қызмет етті (1990 жылдардың ортасы) және механикалық және электрлік тұрғыдан сенімсіз болды, бұл ALCO/MLW локомотивтерінің көптеген жобаларында кездесетін мәселе. 1985 жылы корпоративтік қайта ұйымдастыру кезінде Bombardier локомотивтерді өндіруді тоқтатты және өзінің ойын-сауық өнімдерімен қатар жолаушылар вагондарының (сондай-ақ 1986 жылы мемлекеттік Canadair компаниясын сатып алғаннан кейін ұшақтардың) өндірісіне көбірек назар аударды. MLW зауыты 1988 жылы General Electric компаниясына сатылды және GE компаниясы 1980 жылдардың соңында өзінің “Universal сериялы” локомотивтерін қайта жаңарту бағдарламасында пайдаланды – осы локомотивтер 1969 жылы ALCO компаниясын АҚШ локомотивтер нарығынан ығыстырған. GE 1993 жылы MLW зауытын жапты. Зауыттың GE бөлігі 2001 жылы өрттен қирады, ал қалған бөлігі Канада Ұлттық зерттеу кеңесінің пайдалануында болды. 2004 жылы кешеннің қалған бөлігі бұзылды. GE Camco Westinghouse зауыты, Канададағы жалғыз тұрмыстық техника өндіруші, жаңа жүк қоймасы мен жаңа бөлшектер дүкенін салу үшін мүліктің жартысын сатып алды. Бұрынғы MLW зауытының қирандылары Диксон көшесі мен Сулинье даңғылының қиылысынан шығысқа қарайғы бос жайда әлі де көрініп тұр. Bombardier кейіннен локомотивтерді өндіру бизнесіне оралды, бірақ негізінен Еуропалық немесе Еуропалық ықпалды жолаушылар локомотивтерін өндірді, олардың ешқайсысы ALCO/MLW мұрасын сақтамады. Bombardier-дің Солтүстік Америкадағы теміржол өндіріс орталықтары Ла-Покатиер (Квебек), Платсбург (Нью-Йорк) және Тандэр-Бэй (Онтарио) қалаларында орналасқан. 2021 жылы Bombardier Transportation компаниясы Alstom компаниясына сатылды, олар өнімдерін өндіруді жалғастыруда.

MLW-дің елеулі локомотивтері

MLW Канаданың ең танымал локомотивтерін құрастырды. Ең әйгілісі – Canadian Pacific 2800 сериялы 4-6-4 "Хадсон" классындағы локомотивтер. 2800-ші серия CPR 2850 локомотиві Канада бойынша корольдік пойызды тартқаннан кейін танымал болды. Осыдан кейін, 2800-ші серияның кейінгі локомотивтері (2820–2864 нөмірлері) корольдің рұқсатымен "Корольдік Хадсон" деп аталды. 1968 жылдан 1982 жылға дейін Via Rail Торонто мен Монреаль қалалары арасында "TurboTrain" жолаушылар тасымалын жүзеге асырды. Газ турбинасымен жұмыс істейтін локомотивтерді Монреаль локомотивтер зауыты жасаған.