Кіріспе

Байлықтан билік алатын үкімет түрі.

Тимократия (гр. τιμή timē, "құрмет, құндылық" және κρατία kratia, "билеу") – Аристотельдің "Саясат" еңбегінде тек мүлік иелерінің үкіметке қатыса алатын мемлекеті. Егер билік әлеуметтік немесе азаматтық жауапкершілікті ескермей, толығымен байлықтан туындаса, онда тимократия өзгеріп, байлардың билігі – плутократияға айналуы мүмкін.

Тимократия, салыстырмалы құндылықтар және Платонның бес режимі

Республикада Платон бес үкімет түрін сипаттаған (олардың төртеуі әділетсіз). Тимократия (VIII кітап, 545 B – 550 B) бірінші "әділетсіз" үкімет түрі ретінде тізілген. Аристократия, басқарушы тобының қате есептеуі салдарынан, қорғаушылар мен көмекшілердің келесі буынына нашар табиғатты адамдар кіргенде (алтын мен күмістен жасалған жандары бар идеалды қорғаушылар мен көмекшілерге қарағанда, темірден немесе қоладан жасалған жандары бар адамдар) тимократияға айналады. Тимократия басшыларын таңдауда "соғысқа жақсы бейімделген, жоғары рухты және қарапайым саналы типтерге" көбірек ұмтылады. Спарта қала-мемлекеті Платонға осы үкімет түрінің нақты үлгісін берді. Қазіргі заманғы сарапшылар Спартаны тоталитарлық немесе бір партиялық мемлекет деп сипаттауы мүмкін, бірақ оның қоғамы туралы біздің білетініміздің көбі Спартаның жауларынан алынған мәліметтерге негізделген. Милитаризмдік стратократия идеясы Спарта қоғамының негізгі құндылықтарын дәл көрсетеді. Платонның бес үкімет түрінің ішінде тек аристократияны ғана басқаруға лайықты деп санайды, ал қалған төртеуі (оның ішінде Тимократия) Платон пікірінше, әділетсіз. Платонның еңбектеріндегі әділетсіз үкімет түрлері – тәртіпсіздікке және, әрі қарай, жемқорлыққа әкелетін басқару.