Кіріспе

Ny Ålesund ("Жаңа Алесунд") – Норвегияның Шпицберген аралындағы Оскар II жерінде орналасқан шағын қала. Ол Бройгер түбегінде (Brøggerhalvøya) және Конгсфьорден шығанағының жағалауында орналасқан. Компания қалашығына 11 елден 19 ғылыми-зерттеу институтының тұрақты жұмысына мүмкіндік беретін инфрақұрылымды Kings Bay компаниясы иеленеді және басқарады. Қаланың соңғы меншігі Климат және қоршаған орта министрлігіне тиесілі және ол ресми қала ретінде танылмайды (яғни, Норвегия үкіметі оны қала деп мойындамайды). Ny Ålesund-та жыл бойы тұрақты 30-35 адам, ал жазда 114 адамға дейін тұрғындары жетеді. Оның құрамына Ny Ålesund әуежайы, Hamnerabben, Svalbard Rocket Range, порт және Ny Ålesund қаласы мен кен мұражайы, сондай-ақ зерттеу және экологиялық мониторингке арналған бірнеше ғимарат кіреді. Бұл әлемдегі тұрақты қызмет ететін ең солтүстік азаматтық елді мекен. Қала 1917 жылы Питер Брандл және оның кен өндіру компаниясы Kings Bay Kull Comp. құрған. Алғашқыда 1929 жылға дейін кен өндіру жұмыстары жүргізілді, бірақ 1920-жылдардың көп бөлігінде ол тиімсіз болды. Ny Ålesund-тан Солтүстік полюске қарай бірнеше әуе экспедициялары ұшырылды. Компания 1933 жылы мемлекеттік меншікке алынды және қала туризм мен балық аулау порты ретінде пайдаланылды. Кен өндіру 1941 жылы және 1945 жылдан бастап қысқа мерзімге қайта жаңғыртылды. Бірнеше қайғылы оқиғалар орын алғаннан кейін, соның ішінде 1962 жылғы 5 қарашадағы кен ошағындағы апатта 21 кенші қаза тапқаннан кейін (бұл оқиға Kings Bay ісі ретінде белгілі болды), кен өндіру тоқтатылды және Герхардсеннің үшінші кабинеті отставкаға шықты. 1967 жылы ашылған Конгсфьорд телеметриялық станциясы, қаланың біртіндеп ғылыми-зерттеу орталығына айналуына ықпал етті, ал Норвегиялық поляр институты 1968 жылдан бері жыл бойында жұмыс істеп келеді. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, 11 елден 18 институт Ny Ålesund-та белгілі бір дәрежеде тұрақты өкілдікке ие, олардың бесеуі жыл бойы, ал қалғаны көктем-жаз-күзгі далалық маусымда жұмыс істейді.

География

Ny Ålesund Шпицберген аралындағы Оскар II Жерінің Бройгерхалфья түбегінің солтүстік жағалауында орналасқан. Қала Конгсфьорденнің (әдеби мағынасы – "Патша шығанағы") оңтүстік жағалауында орналасқан, бұл шығанақ Спитсбергеннің батыс жағалауында жатыр және Гренландия теңізінің Форландссундетімен байланысады. Ny Ålesund-тің қарсы бетінде Бломстрандёя аралы мен бұрынғы Нью-Лондон елді мекені орналасқан. Ny Ålesund қала ретінде заңды мәртебесі болмағандықтан, оның ресми аумағы жоқ. Егер қала аумағын анықтау үшін Kings Bay-ге тиесілі жерлерді пайдалансақ, онда оның ауданы , ол Конгсфьорденнің солтүстік және оңтүстік жағалауларын қамтиды. Kings Bay аймақтағы барлық жерге иелік етеді, бірақ кен орындарына қатысты құқықтар Store Norske компаниясына тиесілі.

Зерттеу

Он бір елдің он сегіз ғылыми-зерттеу институты Нью-Алесундта көбінесе тұрақты түрде орналасқан. Олардың бесеуі жыл бойы жұмыс істейді, ал қалғандары көктем-жаз-күзгі дала маусымында белсенді. Сонымен қатар, тұрақты орны жоқ бірнеше институт та зерттеу жүргізеді. Зерттеулердің басым бөлігі қоршаған орта және Жер ғылымдарына (атмосфера, мұзтану, құрлықтағы экология және теңіз зерттеулері) бағытталған, бұл қаланың географиялық орны, табиғатқа жақын қолжетімділік және салыстырмалы түрде қолайлы климатын пайдаланады. Сол ендіктегі басқа орындармен салыстырғанда, Ny Ålesund зерттеу станциясы жақсы дамыған инфрақұрылымға ие – ғимараттар, зертханалар, қолжетімділік және байланыс жағынан. Ny Ålesund Kings Bay компаниясына тиесілі және осы компания ғалымдарға қызмет көрсетеді. Қатысушы институттардың өкілдері жылына екі рет Ny Ålesund Science Managers' Committee (NySMAC) отырысында жиналады. NySMAC-тың басты мақсаты – қолданыстағы зерттеулер туралы ақпарат тарату және болашақ зерттеулер мен зерттеу инфрақұрылымын үйлестіру және басымдықтарды анықтау үшін ұсыныстар беру. Svalbard Science Forum (SSF) – Свалбардтағы зерттеулерді ақпараттандыру және үйлестірумен айналысатын агенттік. Ол Лонгйирбенде орналасқан және Норвегияның Ғылыми-зерттеу Кеңесі төрағалық етеді. SSF-ның міндеттерінің бірі – архипелагтағы барлық өткен және ағымдағы зерттеулер туралы мәліметтерді қамтитын Research in Svalbard (RiS) деректер базасын басқару. Kings Bay SSF-қа қатысады және барлық зерттеушілерден өз жобаларын RiS-те тіркеуді талап етеді. Американдық National Science Foundation қаржыландыратын Svalbard REU тобы жыл сайын айналасындағы мұздықтарды зерттейді. Төменде Ny Ålesund қаласында тұрақты немесе жартылай тұрақты негізде зерттеулер мен қоршаған ортаны бақылаумен айналысатын барлық қатысушылардың тізімі келтірілген. Онда нысанның атауы, оны басқаратын институт, ұлттығы, нысан құрылған жылы және жүргізілетін зерттеулердің сипаты көрсетілген. + Негізгі институттар, Ny Ålesund зерттеу станциясы Нысан Институты Ұлттығы Құрылған жылы Зерттеулер Амундсен–Нобиле Италияның Ұлттық ғылыми-зерттеулер Кеңесі Италия 2009 Атмосфералық Арктика Гронинген университеті Нидерланды 1995 Экология және басқалар Арктика Сары өзен Қытай Арктика және Антарктика басқармасы Қытай 2004 Қоршаған орта, мұзтану, метеорология, теңіз экожүйелері, метеорология, ғарыштан Жерді зерттеу Британдық Британдық Антарктика зерттеу институты Ұлыбритания 1991 Жер және тіршілік ғылымдары Корбель Француздық полярлық институты Пол Эмиль Виктор Франция 1963 Атмосфералық ғылымдар, гидрология, мұзтану Дасан Корея Полярлық зерттеулер институты Оңтүстік Корея 2002 Атмосфералық химия, мұздық және перигляциалды геоморфология және гидрология Дирижибиле Италия Ұлттық ғылыми-зерттеулер Кеңесі Италия 1997 Қоршаған орта және климат Гимадри Полярлық және мұхит зерттеулері ұлттық орталығы Үндістан 2008 Атмосфералық ғылымдар, теңіз экожүйелері және ластану Жапондық Ұлттық полярлық зерттеулер институты Жапония 1990 Атмосфералық физика, мұзтану, метеорология, мұхит тану және құрлықтағы биология Koldewey Альфред Вегенер институты Германия 1991 Атмосфералық физика, биология, химия және геология. Жалпы көміртек бағанасын бақылау желісінің бөлігі. Теңіз зертханасы Kings Bay Норвегия 2005 Теңіз биологиясы Работ Француздық полярлық институты Пол Эмиль Виктор Франция 1999 Атмосфералық және тіршілік ғылымдары Ракета полигоны Андёя ракета полигоны Норвегия 1997 Зымырандарды сынау Sverdrup Норвегиялық полярлық институты Норвегия 1999 Әртүрлі VLBI Норвегия карта жасау басқармасы Норвегия 1992 Өте ұзақ базалық интерферометрия Зеппелин Норвегиялық полярлық институты Норвегия 1988 Атмосфералық Француздық және неміс іс-әрекеттерінің барлығы 2003 жылдан бастап бірлескен AWIPEV Арктикалық зерттеу станциясының құрамында.

Тау-кен өндірісі

Көмір қабаттары қалалық аудан мен Зеппелинфеллет тауына қарай орналасқан. Көмір кендері шығыс-батыс бағытында шамамен кең, ал солтүстік-оңтүстік бағытында шамамен кең. Жер бетіне қарай 10-20 градус бұрышпен орналасқан алты қабат бар. Қабаттың қалыңдығы бірнеше сантиметрден (шамамен бір дюйм) бастап өзгереді. Өзгермелі қалыңдық кен өндіруді күрделендірді. Жоғарыдан бастап қабаттар Рагнхил, Жозефина, Отели, Адвокат, Софи және Эстер деп аталады. Соңғы үш қабаттың көп бөлігі теңіз деңгейінен төмен орналасқан. Әрбір шахта оған қосылған қабаттың атымен аталды. Аймақ тағы да Шығыс, Агнес, Шығыс орталығы, Батыс орталығы, Батыс және Лагуна секілді аймақтарға бөлінген. Өндіріс тек үш аймақта болды: Агнес, Шығыс орталығы және Батыс орталығы. Ny Ålesund порты Kings Bay компаниясымен басқарылады. Ғылыми қоғамға қызмет етумен қатар, ол коммерциялық және демалыс кемелеріне де ашық. Онда Халықаралық кеме және порттық қауіпсіздік кодексіне сәйкес келетін бір үлкен тұрақ орны бар және ол көбінесе круиздік кемелермен пайдаланылады. Zeppelin стансасына жету үшін, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан, Zeppelinfjellet тауына дейін әуе трамвайы бар. Kings Bay компаниясы Lufttransport компаниясына аптасына екі-төрт рейспен Svalbard әуежайына, Longyear-ға Dornier 228 ұшағымен ұшуға шарттық келісім жасады. Билеттер тек Kings Bay-ден рұқсат алғаннан кейін ғана қолжетімді. Svalbard зымыран полигоны – сынақ зымырандарын ұшыруға арналған орын. Andøya Rocket Range компаниясына тиесілі, оның жоғары ендігі Жердің магниттік өрісін зерттеу үшін зымырандарды ұшыруға өте қолайлы жағдай жасайды. Бұл әлемдегі ең солтүстік зымыран полигоны. 2003 жылы Svalbard Undersea Cable System жүзеге асырылғаннан бастап Ny Ålesund-те Longyearbyen-ге секундтық 155 мегабит жылдамдығымен микротолқынды байланыс желісі болды. 2014 жылы екі қосымша талшықты кабель орнатылды, бұл қуатын секундтық 10 гигабит деңгейіне дейін арттырды. Талшықты желі Uninett компаниясына тиесілі және оның орнатылуына 90 миллион NOK (шамамен 9,2 миллион еуро) жұмсалды. Хамнерабендегі ұзақ базалық интерферометрия станциясы белгілі бір жиіліктердегі электромагниттік сәулелерге сезімтал. Сондықтан 2,1 және 2,5 ГГц аралығында сигнал тарататын құрылғыларға тыйым салынған аймақ белгіленген. Бұл тыйымға ұялы телефондар, Bluetooth, Wi-Fi және басқа да сымсыз құрылғылар кіреді. Telenor Maritim Radio Ny Ålesund-те VHF теңіз радио байланысын жүзеге асырады, ол Bodø Radio-дан қашықтан басқарылады.

Қоршаған орта

Ny Ålesund тундра аймағындағы Арктиканың жоғары экожүйесінде орналасқан. Ол Свалбардтың ең бай фаунасы мен флорасы бар аймақтарында, әсіресе Конгсфьордтың жағалауы бойында және оның ішкі бөліктерінде жатыр. Кейбір жартастар құстармен тығыз қоныстанған; Ny Ålesund – архипелагтағы құстарға, әсіресе су құстарына ең бай аймақ. Шпицберген пирмиганы – қыстайтын жалғыз құс. Өсімдік жамылғысы кедей және осал, көбінесе лишайниктерден тұрады. Аймақтағы сүтқоректілерге Свалбард бұғысы, Арктика түлкісі және ақ аю жатады. Елді мекендегі барлық адамдар аюлардың қаупіне байланысты мылтық алып жүруге міндетті, ал шабуыл болған жағдайда паналағандар үшін қаладағы есіктердің бәрі құлыпсыз болып қалады. Күн 18 сәуірден 24 тамызға дейін (түн ортасы) батпайды және 25 қазаннан 17 ақпанға дейін (полярлық түн) шықпайды. Бірақ 11 желтоқсаннан 30 желтоқсанға дейін теңіздік шамшырақ болмайды, тек 24 сағатқа созылатын астрономиялық шамшырақ болады. Бұл орын Арктиканың жоғарғы тропосферасындағы ластану деңгейін өлшеу үшін жеткілікті түрде оқшауланған.