Кіріспе

Фарер аралдарының астанасы

Ерте тарих

Ирланд монахтары, болжам бойынша Фарер аралдарына алғашқы қоныс аударғандар, үшін Торсхавн қызығушылық тудырған-жоқ па, белгісіз. 9 ғасырда викингтер қоныс аударушылар аралдардың әртүрлі бөліктерінде өз парламенттерін – тингтерді құрды. Әрбір жағдайда тингті бейтарап және адам тұрмайтын жерде өткізу дәстүр болғандықтан, ешбір орын ешкімге артықшылық бермеді. Романтиктердің айтуынша, аралдар үшін басты тинг 825 жылы Торсхавнда, Тигнанес түбегінде өткізілді – бұл түбек порты екі бөлікке, Эйстараваг пен Вестаравагқа бөліп тұрады. Осылайша, қоныс аударушылар әр жазда Тигнанес түбегінің жалпақ тастарында жиналатын, аралдардың ең орталық жері саналса да, сол кезде Тигнанесте қоныс болған жоқ. "Фарер сағасында" былай делінген: "Фарерліктердің тингі Стреймой аралында болды, және онда Торсхавн деп аталатын порты бар". Викинг дәуірі 1035 жылы аяқталды. Тингтен кейін нарық пайда болды, ол бірте-бірте тұрақты сауда ортасына айналды. Орта ғасырлар бойы теңізге қарай созылған тар түбек Торсхавнның негізгі бөлігін құрады. Ол екі шаруаның жеріне қарасты. Басқа фарерлік ауылдардан айырмашылығы, Торсхавн ешқашан жеке шаруашылық қауымдастығы болған емес. 12 ғасырда Норвегия мен Фарер аралдары арасындағы барлық сауда, сондай-ақ батыстағы басқа тәуелді аралдармен сауда Берген қаласында шоғырландырылды. 1271 жылы Норвегия королі Торсхавнда сауда монополиясын орнатты. 1271 жылғы құжатқа сәйкес, Бергеннен Торсхавнға тұз, ағаш және дәнді дақылдармен жүк тиелген екі кеме тұрақты түрде қатынайтын. Осылайша, Торсхавн басқа ауылдарға қарағанда сыртқы әлеммен байланысы жақсы болды. Норвегия және одан кейін Дания билігі кезінде үкімет шенеуніктері Торсхавнды өз үйлері етіп алды. Бұл факторлардың бәрі, сонымен қатар Торсхавнның аралдардағы тинг орны болғаны, қаланың дамуына әсер етті.

15001800 теңге

Торшавнда 1539 жылы протестанттық реформациядан кейін ғана құрылыс аймағы туралы мәліметтер кездеседі. 1580 жылы фарер теңізшісі және саудагері Магнус Хайнасон порттың солтүстік жағында Скансин атты шағын бекініс салғызды. Кейіннен Тинганес жерінде де шағын бекіністер салынды. 1584 жылы Торшавнда 101 адам тұрды. Халық үш теңдей үлкен топқа бөлінді: шаруалар, олардың отбасылары мен қызметшілері, сауда және мемлекеттік қызметкерлер, сондай-ақ жері жоқ, демек, көп нәрсесі жоқ адамдар. Оларға осы кезеңде жұмыс іздеп Торшавенге келген ауылдық жерсіздер де кірді. Олар Скансинге жалақысыз күзетке тағайындалды, ал киім-кешек пен тамақ үшін шаруалардың көмегіне сүйенді. 1655 жылы Дания королі Фредерик III Фарер аралдарын өзінің сүйікті саясаткері Кристофер Габельге сыйлады. Габель әулетінің билігі (1655-1709 жылдар аралығында) Габлатидин деп белгілі. Бұл Торшавн тарихының ең қараңғы тарауы. Габельдің әкімшілігі арал тұрғындарын түрлі жолдармен қысымға алды. Сауда монополиясы әулеттің қолында болды және ол фарер халқының қажеттіліктерін ескермеді. Елдің түкпір-түкпірінен келген адамдар қалаға өнімдерін әкеліп, қандай баға қойылса, соған қанағат етуге мәжбүр болды. Сонымен қатар, импортталған тауарлар шектеулі және қымбат болды. Торшавндағы азаматтық әкімшіліктің әділетсіздігіне қарсы арал тұрғындары көптеген шағымдар білдірді. Бұл шағымдар монополиялық сауданы басқаратын адамдарды ғана емес, сонымен қатар сот судьясын және басқаларын да қамтыды. Осы кезеңде, 1673 жылы, Тинганесте сақталған оқ-дәрі қоймасы жарылып, өрт шықты. Көптеген ескі үйлер өртеніп, көне фарер жазбалары мен Габельдің құжаттары жоғалып кетті. 1709 жылы сауда монополиясы патша монополиясына айналғанда Торшавнда жағдай жақсарды. Дания патшасының сауда монополиясы жылына үш рет Копенгагеннен тауар жеткізіп тұрды. Алайда, 1709 жылы Торшавнда шешек ауруы таралып, халықтың көп бөлігі қайтыс болды. Қала халқы 300-ге жеткен, ал 250 тұрғын осы аурудан көз жұмды. Дегенмен, Торшавн шағын қалаға айнала бастаған кезең 18 ғасырдың соңына таяу болды. Бұл Нильс Райберг сауда монополиясын басқарған кезде болды. 1768 жылдан бастап (содан кейінгі 20 жыл бойы) Райбергке Англияға контрабандалық сауда жасауға негізделген транзиттік сауда жасауға рұқсат берілді. Франция-Британ қақтығысының салдарынан мұндай операцияға мүмкіндік туды. Торшавндағы оның қоймалары тауарлармен толып кетті. Райберг алғаш рет балық аулаудан табыс табу туралы ойлады, бұл кейіннен аралдардың ең маңызды экономикалық факторына айналды. Ол тұздалған балық және сельдьпен тәжірибе жасады, бірақ сол кезде одан артық ештеңе болған жоқ. Торшавн соборы алғаш рет 1788 жылы салынды, ал 1865 жылы ішінара қайта жаңартылды. 1990 жылдан бері ол Фарер аралдарының епископының (Фарер аралдары шіркеуінде) резиденциясы болып табылады.

1800 қазіргі

1808 жылғы 30 наурызда ағылшын-дандық канонерлік соғысы кезінде, олар Торшавенге кірді және Скансин бекінісін қысқа мерзімге басып алды. Бекініс десантшылар жақындаған кезде бір оқ атпай-ақ тапсырылды. «Клио» кемесінің экипажы бекіністің сегіз 18 фунттық зеңбірегін жарамсыз етіп, кетер алдында барлық кішігірім қару-жарақтарын алып кетті. 6 мамырдан кейін көп ұзамай, «Барон фон Хомпеш» деген атпен танысқан неміс капері қорғанышсыз қаланы тонап, Дания Корольдігінің монополиялық мүлігін тартып алды. Алайда, Әскери-теңіз соты оны заңды олжа деп танудан бас тартты. 1856 жылы Фарер аралдарында еркін сауда орнатылды. Аралдарды әлемге ашу арқылы экономика жаңарып, Торшавен оның орталығына айналды. 1866 жылы Торшавн қалалық кеңесі құрылды. Осы күннен бастап қала Фарер аралдарының астанасы болып табылады. Кейін, 1909 жылы Торшавн Данияның базар қалаларымен бірдей муниципалдық жарғыға ие базар қаласы мәртебесін алды. 1913 жылы Даниялық Фолкетинг Торшавнда порт құрылысына 810 000 DKK бөлді. Жергілікті толқындар мұзсыз, суларында айнымалы құбылыстар байқалады, ал батыстан соққан дауылдар таулардың көлбеу шығыс беткейімен жұмсатылады. Басқа порттар да 1,6 миллион DKK құрылыс құнының 80% грантымен қолдау алды. 1927 жылы Торшавнда заманауи порт салынды, бұл ірі кемелердің тоқтауына мүмкіндік берді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Фарер аралдарын британдықтар басып алғанда Скансин Корольдік Әскери-теңіз күштерінің штабы ретінде пайдаланылды, сондай-ақ бұрынғы кемелерде қолданылған екі 5,5 дюймдік зеңбірек орнатылды. 1974 жылы көршілес Хойвик және Хвитанес ауылдары қала аумағына қосылды. Кейін Торшавн муниципалитетіне тағы да бірнеше муниципалитеттер қосылды: 1978 жылы Калдбак, 1997 жылы Аргир, 2001 жылы Коллафьёрдур және, ақырында, 2005 жылы Киркюбёур, Хестур және Нолсой.

Климат

Tórshavn қаласының жағалау температурасы туралы деректер
Ай қаңтар ақпан наурыз сәуір мамыр маусым шілде тамыз қыркүйек қазан қараша желтоқсан Жыл
Орташа теңіз температурасы °C (°F) 7.0(44.60) 6.6(43.88) 6.8(44.24) 7.0(44.60) 7.6(45.68) 8.5(47.30) 9.8(49.64) 10.5(50.90) 10.4(50.72) 9.8(49.64) 8.8(47.84) 8.0(46.40) 8.4(47.12)
Дерек көзі: Seatemperature.net

Саясат және үкімет

Торшавен – Фарер аралдарының астанасы және, сондай-ақ, Фарер аралдарының өзін-өзі басқару үкіметінің орны. Үкімет жергілікті басқару мәселелерінде атқару билігін жүзеге асырады. Бүгінде үкіметтің бір бөлігі Торшавнның Тинганес түбегінде орналасқан. Премьер-министр кеңсесі сонда, ал 2013 жылы жабылғанға дейін Ішкі істер министрлігі де сонда болды. Басқа министрліктер Торшавндағы әртүрлі кеңселерде орналасқан, мысалы, Денсаулық сақтау министрлігі мен Әлеуметтік қорғау министрлігі Эйраргардурдағы Фарер аралдарының ауруханасының жанында, ал Қаржы министрлігі Аргирде Квиггжартун көшесіндегі «Альберт Холл» ғимаратында орналасқан. Алғаш Тинганесте орналасқан парламент, Løgting, 1856 жылы Ваглид алаңына көшірілді.

Торшавн қаласының әкімдері

Басшы (партия) мерзім 1. Поул Михельсен (А) 1980 1991 2. Лисбет Л. Петерсен (Б) 1991 1997 3. Лейвер Хансен (Е) 1997 2001 4. Ян Кристиансен (А) 2001 2005 5. Heðin Mortensen (C) 2005 2016 6. Анника Ольсен (А) 2016 2020 7. Heðin Mortensen (C) 2020

Спорт

Торшвен, астана ретінде, аралдардағы спорттың орталығы болып табылады; ең ірі спорт орталығы Торшвеннің Гундадалур ауданында орналасқан. Сонымен қатар, ең ірі футбол стадионы – Tórsvøllur да осында орналасқан, ол 6000 көрерменге арналған. Стадион Фарер аралдары ұлттық футбол құрамасының үй стадионы болып табылады. Қала маңында тағы екі футбол алаңы, жабық теннис корты, бадминтон корты және жүзу бассейні бар. Қалада бірнеше футбол клубы бар, оның ішінде үш Премьер-лига командасы: HB Tórshavn, B36 Tórshavn және Argja Bóltfelag. Қаламен байланысы бар басқа футбол клубтары – FF Giza (Nólsoy), FC Hoyvík және Undrið FF. Гандбол Торшвендегі екінші ең танымал спорт түрі. Қаланың гандбол командалары – Kyndil, Neistin және Ítróttafelagið H71, ал Фарер аралдарының ұлттық гандбол құрамасы осы қалада жаттығуларын өткізеді. Торшвен қаласында Havnar Róðrarfelag және Róðrarfelagið Knørrur сияқты бірнеше танымал қайық жүзу клубтары бар. Жыл сайын шілде айында аралдар бойынша Kring Føroyar (Tour de Faroe / Фарер аралдары айналасында) деп аталатын велосипедтік жарыс – Фарер аралдары туры өтеді. Жарыс Клаксвик қаласынан басталып, Торшвенде аяқталады.

Музыка

Торшавн джаз фестивалі 1983 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келеді. Ол Солтүстік Америка мен Еуропаның түкпір-түкпірінен музыканттарды қызықтырады және танымал туристік шараға айналды.

Көлік

Кемежайға Дания және Исландияға Smyril Line халықаралық паром қызметі көрсетіледі. Кемежай Фарьер аралдары ішінде Strandfaraskip Landsins ішкі паром қызметтері үшін де пайдаланылады, әсіресе Tvøroyri бағытында. Қала Bussleiðin – жергілікті автобустар желісімен қамтамасыз етілген, осы қызметтің автобустары қызыл түспен белгіленеді. Bussleiðin бес бағыттан тұрады және Gundurs Bussar P/F компаниясымен келісімшарт бойынша басқарылады. 2007 жылдан бері Торсхавн қаласындағы автобустарға ақы төлеу қажет емес. Сонымен қатар, жағалауда тікұшақ алаңы бар.

Торшавндағы мекемелер

Løgtingið және Landstýrið – Фарер аралдарының парламенті және үкіметі, барлық ұлттық мекемелерімен бірге. Kringvarp Føroya (Фарер аралдарының ұлттық теледидары мен радиосы) – мемлекеттік меншікте. Фарер аралдары университеті, ұлттық мұражайдың жанында орналасқан, теңізшілерді даярлайтын колледж, мұғалімдерді даярлайтын колледж және тағы да басқалары. Postverk Føroya – Фарер аралдарының пошта қызметі. Көптеген елдердің Торшавнда Бас консулдығы бар, оның ішінде барлық скандинавия елдері және бірнеше Еуропалық Одақ елдері. Føroya Studentaskúli og HF Skeið – елдегі ең ірі және ең көне жоғары мектеп. Ол Торшавн қаласының шетінде орналасқан.