Кіріспе

Фарер аралдарының ішкі көлік жүйесі

Фарер аралдары жолдар, паромдар және тікұшақтарға негізделген ішкі көлік жүйесімен қамтамасыз етілген. 1970 жылдардан бері Фарер аралдарының көптеген елді мекендері көпірлер мен туннельдер арқылы байланыстырылған бірыңғай жол желісіне қосылды. Халықаралық тасымал, жолаушылар мен жүк үшін де, жоғары құн, ұзақ қашықтықтар және нашар ауа-райы, әсіресе қыс мезгілінде, қиындықтар тудырады. Сондықтан, жергілікті өнімдерді экспорттау қымбатқа түседі, бұл тауарлық экономиканың дамуын шектейді.

1900 жылға дейін

Бұл алғашқы кезеңде көлік құралдары өте қарапайым болды: қайықтар, жаяу жүру және белгілі бір жерлерде, жоғары топ үшін аттар қолданылды. Жер бедері тік таулы болғандықтан, тіпті бір аралдағы ауылдар арасында да көлік үшін қайықтар пайдаланылды.

1900 жылдан Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін

Екінші кезең 19 ғасырдың соңында, паромдық байланыстар қалыптаса бастаған кезде басталды. Паромдар көбінесе жеке бастамалар болды, бірақ олардың жұмысын мемлекеттік сектор көбірек жүзеге асыра бастады. Бұған жаңа автомобильдер мәдениетінің дамуы да қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Фарер аралдарының көп бөлігі паромдар мен автомобильдер арқылы қолжетімді болды, сондай-ақ жеке автобустар мен таксилер де қызмет көрсетті.

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан 1970-ші жылдарға дейін

Үшінші кезең жаңартумен сипатталды. Автомобиль паромдарының енгізілуі елдегі түрлі қалалық орталықтар арасында көлікпен саяхаттауға мүмкіндік берді. Елорда – Торсхавннан оңтүстіктегі Вагур мен Твёройриге, солтүстіктегі Фуглафьёрдур мен Клаксвикке, ал батыстағы Сёрвагур әуежайына дейін жүруге болады. Сёрвагур әуежайы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдықтар тарапынан салынды; ол 1963 жылы азаматтық халықаралық әуежай ретінде қайта ашылды. Бұған қоса, жол желісі одан әрі дамытылды. 1960 жылдары Хвалба, Сандвик және Норддепил сияқты шалқары аңғарлар мен фиордтарға тоннельдер салынды.

1970-ші жылдардан бастап

Төртінші кезеңде туннельдер мен көпірлердің арқасында "материк" пайда болды. 1973 жылы екі Фарер аралдары арасындағы алғашқы көпір – Стреймин көпірі, Эстуройдағы Нордскали мен Стреймойдағы Несвик арасында салынды; 1976 жылы Нордскали мен Эстурой арасындағы жаңа туннель аяқталды. Фарер аралдарының ең үлкен екі аралы қазір "Мегинландид" деп аталатын материкке қосылды. 1975 жылы Видой мен Бордой арасындағы тас жол салынды, 1986 жылы Бордой мен Куной арасындағы ұқсас жол құрылды, ал 1992 жылы астана Торсхавн аралдардың солтүстік бөліктеріне бірінші сыныпты байланыс алды, бұл материктегі мобильді қоғам үшін инфрақұрылымдық алғышарттар жасады. Фарер аралдарының көлік желісінің ең жаңа жетістіктері – теңіз астындағы туннельдер. 2002 жылы Стреймой мен Вагар аралындағы туннель аяқталды (Вагар – әуежай аралы), ал 2006 жылы Эйстурой мен Бордой аралығындағы Нордойя туннелі аяқталды. Осы екі туннель арқылы өту үшін 170 Дания кронасы (2013 жылдың маусым айында 130 Дания кронасы) мөлшерінде жол ақысы төленеді, ал қалғандары тегін. Қазір Фарер аралдарының 85%-дан астамына автомобильмен жетуге болады. 2020 жылдың 19 желтоқсанында Стреймой мен Эйстурой арасындағы Эйстурой туннелі қозғалысқа ашылды.

Болашақ

2014 жылдың басында Løgting-тің барлық саяси партиялары екі туннель салуға келісті: Eysturoyartunnilin, Eysturoy мен Streymoy-ді байланыстыратын туннель, ол 2020 жылы аяқталды, ал Sandoyartunnilin, Streymoy мен Sandoy-ді байланыстыратын туннель 2023 жылға дейін аяқталады. Жобаның жалпы құны шамамен 3 миллиард Дания кронасы деп бағаланады және бұл Фарер аралдары тарихындағы ең қымбат құрылыс жобасы болады. Eysturoyartunnilin әлемдегі алғашқы теңіз астындағы айналма жолға ие. Оның үш түтігінің ұзындығы 7,1 км, 2,1 км және 1,8 км, олар айналма жол арқылы біріктірілген. Sandoyartunnilin 10,6 км ұзындықты құрайды. Sandoy мен Suðuroy арасында туннель салу мүмкіндігі туралы әңгімелер жүріп жатыр. Түннельдің ұзындығы шамамен 20–25 км болады. Егер аяқталса, Фарер аралдарының 99%-ы автомобиль жолдарымен байланысады.

Темір жолдар

Фарер аралдарында қиын ландшафт, аз халық саны және салыстырмалы түрде қысқа қашықтықтар болғандықтан жолаушылар темір жолдары жоқ. Аралдарда бұрын екі темір жол жұмыс істеген. Туннель және теміржол жүйесі Стреймой аралының оңтүстік бөлігіндегі тау үстінде орналасқан, қазірде қолданыстан шығарылған НАТО радары орнатылымын жабдықтаған. Gjógv көлбеу темір жолы Eysturoy аралындағы Gjógv ауылы мен порты арасында жүк тасымалын жүзеге асырады.

Жолдар

Жолдар аралдарда басты көлік құралына айналып, қайықтарды ығыстырды. 2021 жылы 16 289 бензинмен жүретін, 9 795 дизельдік және 567 электр көлік тіркелген. Google Street View кейбір жолдарға 2017 жылдың қараша айында қолжетімді болды, оны Google машиналары емес, жергілікті тұрғындар мен қойлар қамтамасыз еткен.

Паромдар

Фарерлік паром компаниясы Strandfaraskip Landsins ауылдық көк автобустармен қатар Bygdaleiðir (Villagelines) деп аталатын паром желісін пайдаланады. Олардың ең ірі кемесі – "Смирил", ол Торсхавн мен Оңтүстік арал Судурой арасындағы байланысты қамтамасыз етеді. Бұл кеме 2005 жылы қызметке кірді. Тағы бір паром, "Теистин", Сандой және Стреймой аралын байланыстырады; Стреймойдағы паром порты Стреймойдың оңтүстік-батыс жағалауындағы Киркюбёр мен Велбастадур жанындағы Гамлареттте орналасқан. Сандой мен Стреймой арасында теңіз астындағы туннель салынып жатыр, жоспар бойынша ол 2023 жылы ашылады. Содан кейін екі аралдың арасында паром қажет болмайды. Судурой туннелі де Скувой және Судуройға қатынайтын паромдарды тоқтатуға мүмкіндік береді. 1980 жылдардың басынан бері Smyril Line компаниясы "Норрёна" атты үлкен, заманауи, көп мақсатты паромды пайдаланып, жолаушылар, автомобильдер мен жүк тасымалы бойынша тұрақты халықаралық қызмет көрсетіп келеді. Апталық рейстер Фарер аралдарын Сейдисфьёрдур (Исландия) және Хиртсхальс (Дания) қалаларымен байланыстырады.

Ауа

Atlantic Airways – Фарер аралдарының ұлттық әуе компаниясы. Оның негізгі әуежайы Вагар әуежайында орналасқан. Компания Исландия, Дания, Норвегия және Шотландияға жүйелі рейстер қатынайды, сондай-ақ Фарер аралдарын Барселона, Майорка, Лиссабон және Нью-Йорктегі Стюарт халықаралық әуежайы сияқты қалалармен байланыстыратын маусымдық рейстер де бар. Бұрын мемлекеттік меншікте болған компания жартылай жекешелендірілді. Үкімет компаниядағы қалған үлесін сатуды жоспарлап отыр. Жеке компания ретінде Atlantic Airways үкіметпен жасалған келісім бойынша Фарер аралдары үшін іздеу-құтқару жұмыстарын жүргізуді жалғастыруда.

Әуежайлар

Фарер аралдарында тек бір коммерциялық әуежай бар. Vágar әуежайы Vágar аралындағы Sørvágur ауылына жақын орналасқан. Оның 1799 метрлік / 5902 футтық ұшу-қону жолағы бар, және ол екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық Корольдік инженерлермен салынған. Тұрақты жоспарлы рейстерді жүзеге асыратын басты әуе компаниялары – Atlantic Airways және Scandinavian Airlines. Басқа әуе компаниялары чартерлік рейстерді орындайды.

Тікұшақ айлақтары

Вертолеттер ішкі жоспарлы көліктермен, медициналық эвакуациямен және іздеу-құтқару операцияларымен қамтамасыз етеді. Froðba, Hattarvík, Kirkja, Klaksvík, Mykines, Skúvoy, Stóra Dímun, Svínoy және Tórshavn (Boðanes) қалаларында жалпы қолданыстағы (жолаушылар және жүк) тікұшақ алаңдары бар. Skopun және Tórshavn (аурухана) қалаларында жедел жәрдем тікұшақтары үшін арналған алаңдар бар.