Кіріспе

Құс түрлері

Қызылбас бауылдақ (Psilopogon haemacephalus), сондай-ақ қызыл кеуделі бауылдақ және мысшы деп те аталады, – Азиялық бауылдақ, маңдайы мен тамағы қызыл түсті, металлға балғамен соққандай дыбыс шығаратын метрономдық дауысымен танымал. Бұл құс Үндістан субконтинентінде және Оңтүстік-Шығыс Азияның кейбір бөліктерінде тұрақты мекендейді. Ол ұя салу үшін ағашқа ойық қазып, ішінде қуыс жасайды. Көбінесе жеміс-жидектермен қоректенеді, бірақ кейде жәндіктерді, әсіресе қанатты термиттерді жейтіні байқалған.

Сипаттама

Мысқыр барбеттің басы қызыл, жаны сары, мойны сары жасыл түсті. Кеудесі мен қарын бөліктері сұр және қара жолақтармен өрнектелген.

Таксономия

Bucco haemacephalus – 1776 жылы Филипп Людвиг Статиус Мюллер Филиппиннен табылған барбеттің ғылыми атауы ретінде ұсынған. Bucco indicus – 1790 жылы Джон Латэм ұсынған, қара басы және қызыл маңдайы бар, Үндістаннан шыққан жолақты барбет. Bucco roseus – 1816 жылы Шарль Дюмон де Сент-Круа ұсынған. Азия барбеттері 1842 жылы Джордж Роберт Грей ұсынған Megalaima туысына жатқызылды, ол Bucco атауын алмастыруды ұсынды. 1891 жылы Джордж Эрнест Шелли ұсынған Xantholaema intermedia – Британ мұражай коллекциясындағы Негрос және Себу аралдарынан алынған барбеттер. 1910 жылы Карл Паррот ұсынған Megalaima haemacephala delica – Бавария мемлекеттік зоологиялық жинағындағы Дели мен Суматрадан алынған төрт барбет. 1948 жылы Остин Л. Рэнд ұсынған Megalaima haemacephala mindanensis – Минданаодағы Апо тауынан табылған мыс балқытушы барбет. 1949 жылы Эрнест Томас Гиллиард ұсынған Megalaema haemacephala celestinoi – Филиппиннің Самар аралынан табылған мыс балқытушы барбет. 1984 жылы Виктория Дзядос және Кеннет Паркс ұсынған Megalaema haemacephala cebuensis және Megalaema haemacephala homochroa – тиісінше Толедо, Себу және Таблас аралдарынан табылған мыс балқытушы барбеттер. Барбеттердің молекулалық филогенетикалық зерттеулері Megalaima түрлерінің клада құрайтынын көрсетті, соның ішінде сол кезде Psilopogon туысына жатқызылған жалғыз түр – отты бас барбеті де бар. Сондықтан Азия барбеттері бұрынғы ғылыми атауы ескі болғандықтан Psilopogon туысына қайта жіктелді. Мыс балқытушы барбет генетикалық айырмашылық және түрлену тұрғысынан ең көне Азия барбеттерінің бірі болып саналады. 2014 жылға қарай мыс балқытушы барбеттің тоғыз кіші түрі анықталды: Солтүстік Үндістанда ол Сыртқы Гималайдың аңғарларында 3000 фут (914 м) биіктікке дейін кездеседі. Бұл түр Үндістанның солтүстік-батыс штаттарында және Ассамның ылғалды орманды аймақтарында сирек кездеседі. Мыс балқытушы барбеттің таралу аймағы Оңтүстік Азияның көп бөлігінде басқа үлкен барбеттермен қабаттасады. Батыс Гаттарда оның таралу аймағы Малабар барбетімен жартылай қабаттасады.

Мінез-құлық және экология

Мыс балқытушы барбет жалғыз немесе шағын топтарда өмір сүреді; үлкен топтар кейде көп жеміс беретін Ficus ағаштарында кездеседі. Ол таңертең биік ағаштардың ашық жоғарғы бұтақтарында күнге күйінуді ұнатады, көбінесе бірін-біріңізге жақын отыру үшін жылдам қозғалады. Оның ұшуы тік және жылдам қанат соғумен сипатталады. Ұя тесіктері қысқа уақыттық тоқтау үшін де пайдаланылады, ал кейбір құстар қуыстарда жалғыз түнеп, олардың көбі күнінің бір бөлігін де сонда өткізеді. Жасы жетпегендер ата-аналарымен бірге түнейді, бірақ ата-аналары ұя тесігіне кіруге кедергі келтірмеу үшін көбінесе ертерек оралып қайтады. Ол гүлдің жапырақтарымен де қоректенеді. Күніне өз салмағынан 1,5 есеге дейін, тіпті 3 есеге дейін көп жеміс жейді.

Өсіру

Сүйісу кезінде ән айту, тамақты кеңейту, басты издеу, құйрықты шайқау, рәсімдік тамақтандыру және өзара күтім жасау (аллопрининг) болады. Құстар ұяларын қуыстарда салады және сонда жеміріледі. Олар жыл бойында, жергілікті айырмашылықтармен көбейеді. Көбею маусымы Үндістанда негізінен ақпаннан сәуірге дейін, ал Шри-Ланкада желтоқсаннан қыркүйекке дейін болады. Екі жынысты құстар да тар көлденең бұтақтың астыңғы жағында ұя қазып алады. Олар ұя тесігінің ішінде де жеміріледі. Пестицидтерден улану жағдайлары да тіркелген.