Ауғанстан облысындағы қақтығыстар мен құрбандар тарихы
Paktika Province
Афғанстан провинциясы: қауіпсіздік жағдайы, тайпалық қақтығыстар, Тәлібан әрекеті, 2004 жылғы шайқастар мен американдық әскерилердің араласуы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ауғанстан провинциясы
Province of Afghanistan
Соңғы жылдары Хелманд сияқты провинцияларда болған тікелей шайқастар осы өңірде болмаса да, тайпалық зорлық-зомбылықтың деңгейі тұрақты түрде төмен, оған қылмыстық және Талибан әрекеттері де қосылады. Облыстағы соңғы ауыр шайқас 2004 жылы болған, сол кездегі әкім Мұхаммед Әли Джалали Талибан күштерімен байланыста болды деген хабарлар тарады және Талибан провинцияның шығыс бөлігін басып алды. Джалали және оның көптеген жақтастары ауыстырылды, ал АҚШ арнайы күштері Талибанмен күресу үшін жіберілді, ал Пәкістан күштері көршілес Оңтүстік Вазиристанда Талибанның одақтастарымен соғысты. 2004 жылдың 1 қарашасында Шкин өрттік позициясы мен Оргун арасында, Суроби маңында азаматтық істер конвойына шабуыл жасалды. АҚШ армиясының сержанты Джеймс Керни, мұнарадағы пулеметші, шабуылды бастаған снайпердің бас оқтан алған жарақатынан көз жұмды. Шайқаста екі көлік қирады және үш сарбаз жараланды. Облыстық қайта құру тобының базасы 2004 жылдың 21 қарашасында сержант Джеймс Кернидің құрметіне Керни лагері деп аталды. 2008 жылдың 18 маусымында Зирук ауданының әкімінің үйіне зымырандармен шабуыл жасалып, облыстық қайта құру тобының екі мүшесі, HMN Mark Retmier және CM1 Ross Toles қаза тапты. Шаранадағы асхана CM1 Toles атымен, ал аурухана HMN Retmier атымен аталады. Керни базасы қазіргі Шарана алдыңғы операциялық базасының ядросы болды. 2009 жылдың 4 шілдесінде Шығыс Пактика провинциясындағы Зерок әскери бекетіне шабуыл жасалды. Хаккани желісінің көтерілісшілері минометтер, ауыр пулеметтер, РПГ, қайта зарядталатын мылтықтар және радиобайланысты бұзу үшін 5000 фунт салмақтағы ЖЖММ-мен шабуыл жасады. Жаудың минометтерінен жасалған дәл атыс АҚШ минометтік орнына өрт сұрды және 509-шы парашютші жаяу әскер полкінің 3-ші батальонының екі минометшісін, ПФК Касильяс пен ПФК Фэрбернді өлтірді. Олар 120 мм минометке оқ жауап қайтарып жатыр. ВВИЭД жарылысынан кейін көтерілісшілер бекетке қарай маневр жасады, кейбіреулері бекетке 100 метрге дейін жақындады. Жау бекетке тым жақын жылжуына байланысты, CAS сұранысы жіберілді, бірақ PFC Bergdahl-ды (Зерок әскери бекетінен 100 км қашықтықтағы постынан қашып кеткеннен кейін AWOL кеткен) іздеуге байланысты әуе көмегі кешіктірілді. Қатысқаннан кейін АҚШ десанттық әскерлері жаудың көп бөлігін басып, өлтірді, соңынан қарулы тікұшақтар келіп, жау нысаналарына JDAM бомбалары тасталды. 2010 жылы 101-ші Rakkasan әуе шабуылы Зерок бекетін басып алды. 60 минуттық телебағдарлама бірліктің бекетті басып алуын көрсететін "COP Zerok" атты арнайы бағдарламасын шығарды. 2011 жылдың шілдесінің соңында шетелдік әскерлер мен Ауғанстанның арнайы күштері Шығыс Пактикада Хаккани желісінің шетелдік жауынгерлерге арналған оқу лагерін тазарту операциясы кезінде 50-ден астам көтерілісшіні өлтірді, деді НАТО. Құқығынан айырылған көтерілісшілер лагерьдің орналасқан жерін қауіпсіздік күштеріне хабарлады. 2011 жылдың қараша айында Бармалдың Марга ауданындағы Ауған-ISAF бірлескен базасына жасалған сәтсіз шабуылда 60-70 Талибан көтерілісшісі қаза тапты. Оқиғада халықаралық әскерлер қаза тапқан немесе жарақат алған жоқ. Көтерілісшілер көршілес ФАТА және Пәкістанның Белуджистан аймақтарынан келген деп күтілуде. Сол айда Сар-Хауза ауданының әкімі жол жиегіндегі бомбаға тиіп қаза тапты. 2012 жылдың көктемінде 172-ші жаяу әскер бригадасы Оргун ауданында бірінші Ауған Ұлттық Армиясы / АҚШ Артиллериясының бірлескен базасын ашты. 2013 жылдың басында 10-шы тау дивизиясы, 2–14-ші жаяу әскер, "Алтын айдаһарлар" Зерок базасын басып алды. Нангар-Хел ауылында той кезінде Польша әскерлері оқ жарып, жүкті әйел мен сәбиді қоса алғанда сегіз азамат қаза тапты. Жеті польшалық сарбаз өш алу үшін атыс салған деген айыппен соғыс қылмыстары бойынша айыпталуда. АҚШ армиясының сержанты Боу Бергдал 2009 жылдың 4 шілдесінде Яхья Хел қаласының жанындағы OP Mest арасында Талибанға өз-өзіне қол тапсырды. Ол 2014 жылдың 31 мамырында тұтқын алмасу арқылы босатылды. Пактика 2022 жылдың 22 маусымында Ауғанстанда болған жер сілкінісінен ең көп зардап шеккен провинциялардың бірі болды. Гаян ауданында шамамен 1800 үй, яғни ауданның 70 пайызы қирады, 238 адам қаза тауып, 393 адам жарақат алды. Бармал ауданында кем дегенде 500 адам қаза тауып, мыңдаған адам жарақат алды. Жаңбыр және жер сілкінісінен туған көшкін бүкіл ауылдарды қиратып жіберді. Гаян ауданындағы жергілікті емханада бес науқасты қабылдауға ғана мүмкіндік болды және ол да қатты зақымдалды. Жер сілкінісінен емханаға түскен шамамен 500 науқастың арасында 200-ге жуығы көз жұмды. Үш күннен кейін Гаян ауданында болған жер сілкінісі салдарынан бес адам қаза тауып, 11 адам жарақат алды.
While the province hasn't witnessed the outright fighting in the last few years that has affected provinces like Helmand, there is a constant low level of tribal violence, accompanied by criminal and Taliban activity. The last serious fighting in the province took place in 2004, amid reports that then Governor Muhammad Ali Jalali was collaborating with Taliban forces, and that the Taliban had effectively annexed eastern portions of the province. Jalali and many of his allied officials, were replaced and U. S. Special Forces were dispatched to fight the Taliban while the Pakistani forces fought with the Taliban's allies in neighbouring South Waziristan. On 1 November 2004, a civil affairs convoy was ambushed near Surobi, between the Shkin firebase and Orgun E. U. S. Army Spc. James Kearney, a turret gunner, died of a head shot from a sniper, which initiated the ambush. Two vehicles were destroyed in the engagement and three other Soldiers were wounded. The Provincial Reconstruction Team base was named Camp Kearney on 21 November 2004 to honor the sacrifice of Spc. James Kearney. On Jun 18, 2008 in the Ziruk District Governor's compound, two members of the Provincial Reconstruction Team, HMN Mark Retmier and CM1 Ross Toles, were killed due to rocket attacks. The mess hall on Forward Operating Base Sharana was named after CM1 Toles and the hospital was named after HMN Retmier. Kearney Base became the nucleus of what is now Forward Operating Base Sharana. On July 4, 2009, combat outpost Zerok in East Paktika Province was attacked. The Haqqani network insurgents attacked the COP using mortars, accurate heavy machine gun fire, RPG fire, recoils rifles, and a 5000 lbs Jingle Truck VBIED that destroyed the outposts radio communication. The accurate enemy indirect fire from their mortars set the US mortar pit on fire, and killed two Able Company, 3rd Battalion 509th parachute Infantry regiment mortarmen, PFC Casillas and PFC Fairbairn. They were both returning fire on the 120mm mortar. After the VBIED went off, multiple insurgents began maneuvering towards the outpost, some getting within 100 meters of the cop. Because the enemy was advancing so close to the outpost, the request for CAS was called in, but because of the DUSTWUN (large scale search) for PFC Bergdahl, (who went AWOL after abandoning his post only 100 km away from COP Zerok), air support was delayed. After intense fighting the US Paratroopers suppressed and killed most of the enemy, eventually gunships arrived and JDAMs were dropped on enemy targets. In 2010 the 101st Rakkasan air assault took over COP Zerok. 60 minutes produced a TV special documenting the unit's takeover of the COP, entitled COP Zerok. In late July 2011, foreign troops and Afghan special forces killed more than 50 insurgents during an operation in eastern Paktika to clear a training camp the Haqqani network used for foreign fighters, NATO said. Disenfranchised insurgents told security forces where the camp was located, the coalition said. In November 2011, an estimated 60 to 70 Taliban insurgents were killed in an abortive attack on a joint Afghan ISAF base in the Margha area of Barmal. No international troops were killed or injured in the incident. It is believed the insurgents crossed over from neighboring FATA and Balochistan of Pakistan. In a separate incident the governor of Sar Hawza district died in the same month after his vehicle struck a roadside bomb. In the spring of 2012 the 172nd Infantry Brigade opened the first Afghan National Army/ US Joint Artillery Fire Base in the Orgun District. In early 2013 10th Mountain Division, 2–14th Infantry, Golden Dragons, took over FOB Zerok. Eight civilians including a pregnant woman and a baby died when Polish soldiers shelled the village of Nangar Khel, where a wedding celebration was taking place. Seven Polish soldiers have been charged with war crimes for allegedly opening fire in revenge. U. S. Army PFC Bowe Bergdahl turned himself in to the Taliban on July 4, 2009, somewhere between OP Mest, near the town of Yahya Khel, and FOB Sharana. He was freed in a prisoner trade on May 31, 2014. Paktika was one of the provinces most affected by the 2022 Afghanistan earthquake on 22 June 2022. In Gayan District, approximately 1,800 homes, or 70 percent of the district's homes, were destroyed, and 238 people were killed, with 393 others injured. In Barmal District, at least 500 people died, with a thousand others injured. Heavy rain and the earthquake contributed to landslides that destroyed entire hamlets. The local clinic in Gayan, which had the capacity of only five patients, was also heavily damaged. Of the about 500 patients admitted to the clinic due to the earthquake, about 200 died. Three days later, an aftershock killed five persons and wounded 11 more in Gayan District.
Көлік
2014 жылдың мамыр айынан бастап Пактика провинциясы Шарана әуежайынан Кабулға жүйелі жолаушылар рейстері іске қосылған. Провинцияның дамуы елдің қалған бөлігімен салыстырғанда "кеңеймеген" деп есептеледі, бірақ 2013 жылы провинциялық қоғамдық жұмыстар департаментінің басшысы, инженер Хафизулла, соңғы бірнеше жылда 154 шақырым жол салынғанын, оның 70 шақырымы 2013 жылы салынғанын мәлімдеді.
As of May 2014, Paktika Province had regularly scheduled passenger flights to Kabul from Sharana Airstrip. The province's development is considered "backwards" compared to the rest of the country but Engineer Hafizullah, head of provincial public works department claimed in 2013 that in the past few years, 154 kilometers roads had been constructed with 70 km having been constructed in 2013 alone.
Демография
2021 жылғы жағдай бойынша провинцияның жалпы халқы шамамен 789 000 адамды құрайды, бұл көп ұлтты тайпалық қоғам. Теңіз академиясының мәліметтері бойынша провинциядағы этникалық топтар: паштун, тәжік, араб, пашай және басқа да түрлі азшылық топтары. Басқа дереккөздерде Пактика халқының шамамен 96%-ын этникалық пуштундар құрайтыны айтылады. 15 000-ға жуық адам (1,8%) өзбектер, ал шамамен 5 000 адам басқа тілдерде сөйлейді. Пактика халқының басым көпшілігі (шамамен 99%) ауылдық аудандарда тұрады. Шаран қаласында шамамен 54 400 тұрғын бар. Пактиканың көптеген аудандарының халқы 25 000-нан 55 000-ға дейін жетеді. Тек Ника және Турво аудандарының халқы 20 000-нан аз, олардың әрқайсысы шамамен 15 000 адамды құрайды. Ең таулы емес екі аудан – Үргун және оған жақын Бармалдың әрқайсысында 90 000-ға жуық адам тұрады. Провинцияда әрқайсысында сегіз мүшеден тұратын 115 000 шаңырау бар. Халықтың көп бөлігі сүннит мұсылмандары және Ханафи мектебінің жатқындары. Пактикадағы кейбір тайпалар көшпенді мал өсірумен айналысуы мүмкін.
As of 2021, the total population of the province is about 789,000, which is a multi ethnic tribal society. According to the Naval Postgraduate School, the ethnic groups of the province are as follows: Pashtun, Tajik, Arab, Pashai, and other various minority groups. Other sources mention that ethnic Pashtuns make up around 96% of Paktika's population. Around 15,000 people (1.8%) are ethnic Uzbeks; and about 5,000 people speak some other languages. The overwhelming majority of Paktika's population (around 99%) live in rural districts. The capital city, Sharana, has around 54,400 inhabitants. The majority of Pakikta's Districts have between 25,000 and 55,000 inhabitants. Only two districts, Nika and Turwo have less than 20,000 inhabitants, with a little more than 15,000 apiece. Two of the least mountainous districts, Urgun and neighboring Barmal have nearly 90,000 inhabitants each. There are around 115,000 households, with eight members apiece, in the Province. Most of the Population is Sunni Muslim, and belongs to the Hanafi School. Some tribes in Paktika may be pastoral.
Аудандар
Аудандық астана Халық саны Халық тығыздығы Ескертулер Бармал Ангур Ада 78,351 952 81 100% паштун. Бармал, Шкин және Марга қалаларын қамтиды. Дила 77,006 952 81 100% паштун. Гаян 47,848 1,372 35 100% паштун. Гомал Шкин 46,586 4,108 11 100% паштун. Жаныкел 36,873 1,052 35 100% паштун. 2004 жылы Хайркот ауданында құрылған. Хайркот (Заргун Шар немесе Катаваз) Хайркот 42,044 403 105 100% паштун. 2004 жылы бөлінді. Мата Хан 27,189 405 67 Көптеп паштундар, аздаған тәжіктер. Ника 17,041 129 132 100% паштун. Омна 23,811 468 51 100% паштун. Сар Хауза 37,053 707 52 100% паштун. Суроби 38,855 451 86 100% паштун. Шарана Шарана 64,774 487 133 Көптеп паштундар, аздаған тәжіктер мен хазаралар. Терва 11,266 1,034 11 100% паштун. 2004 жылы Ваза Кхва ауданында құрылған. Ургун Ургун 90,549 481 188 Көпшілігі паштундар, аздаған тәжіктер. Уазахва Уазахва 46,647 2,336 20 100% паштун. 2004 жылы бөлінді. Wor Mamay 21,777 3,052 7 100% паштун. Яхьяхел 29,771 321 93 100% паштун. 2004 жылы Хайркот ауданында құрылған. Юсуфкел 29,193 590 50 100% паштун. 2004 жылы Хайркот ауданында құрылған. Зерок Зерок 39,415 274 144 100% паштун. Пактика 775,498 19,516 409 6,4% паштундар, 3,6% тәжіктер, 0,1% хазаралар.
DistrictCapitalPopulation Pop. density NotesBarmal Angur Ada 78,351 952 81 100% Pashtun. Includes Barmal, Shkin & Margha Cities. Dila 77,006 952 81 100% Pashtun. Gayan 47,848 1,372 35 100% Pashtun. Gomal Shkin 46.586 4,108 11 100% Pashtun. Janikhel 36,873 1,052 35 100% Pashtun. Created in 2004 within Khairkot District. Khairkot (Zarghun Shar or Katawaz) Khairkot 42,044 403 105 100% Pashtun. Sub divided in 2004. Mata Khan 27,189 405 67 Predominantely Pashtun, few Tajik. Nika 17,041 129 132 100% Pashtun. Omna 23,811 468 51 100% Pashtun. Sar Hawza 37,053 707 52 100% Pashtun. Surobi 38,855 451 86 100% Pashtun. Sharana Sharana 64,774 487 133 Predominantely Pashtun, few Tajik and Hazara. Terwa 11,266 1,034 11 100% Pashtun. Created in 2004 within Waza Khwa District. Urgun Urgun 90,549 481 188 Majority Pashtun, minority Tajik. Wazakhwa Wazakhwa 46,647 2,336 20 100% Pashtun. Sub divided in 2004Wor Mamay 21,777 3,052 7 100% Pashtun. Yahyakhel 29,771 321 93 100% Pashtun. Created in 2004 within Khairkot District. Yusufkhel 29,193 590 50 100% Pashtun. Created in 2004 within Khairkot District. Zerok Zerok 39,415 274 144 100% Pashtun. Paktika775,49819,5164096.4% Pashtuns, 3.6% Tajiks, <0.1% Hazaras.