Кіріспе

Америкалық судья (1928–2019)

Патриция Энн МакГоуэн Валд (/w//ɔː//l//d/; 1928 жылдың 16 қыркүйегі – 2019 жылдың 12 қаңтары) – американдық заңгер және юрист, 1986 жылдан 1991 жылға дейін Колумбия округінің Апелляциялық сотының бас судьясы қызметін атқарған. Ол Соттың алғашқы әйел бас судьясы және жоғары дәрежеге көтерілген алғашқы әйел болды, 1979 жылы президент Джимми Картер тағайындаған. 1999 жылдан 2001 жылға дейін Валд бұрынғы Югославия үшін Халықаралық қылмыстық трибуналдың судьясы болды. Валд Коннектикут штатының Торрингтон қаласында жұмысшы отбасында дүниеге келген. Коннектикут колледжін үздік бітіргеннен кейін, стипендия оған Йель заң мектебінде оқуға мүмкіндік берді, онда ол Йель заң журналының екі әйел редакторының бірі болды. Бітірген соң Валд беделді заң фирмасында жұмыс іздеді, бірақ әйел болғандықтан қабылданбады. Ол өзінің заңгерлік мансабын судья Джером Франк жанындағы хатшы ретінде бастады, кейіннен Арнольд, Фортас және Портер заң фирмасына көмекші заңгер болып кірді. АҚШ Әділет министрлігінде бір жыл жұмыс істегеннен кейін, Валдтың заңгерлік тәжірибесі әртүрлі президенттік комиссиялар мен комитеттерге қатысуын қамтыды. 1977 жылы президент Джимми Картер Валдты Заң шығару істері жөніндегі кеңсесінің АҚШ-тың бас прокурорының көмекшісі етіп тағайындады. 1979 жылы Картер оны округтік сотқа көтерді, онда ол алғашқы әйел судья ретінде тағайындалды. Сотта қызмет еткен кезеңінде Валд 800-ден астам сот шешімдерін жазды.

Ерте өмір

Уолд 1928 жылдың 16 қыркүйегінде Коннектикут штатының Торрингтон қаласында дүниеге келді. Ол алкоголик Джозеф Ф. Макгоуэн мен Маргарет О'Кифтің жалғыз баласы еді. Әкесі оның екі жасында отбасын тастап кетті, содан кейін Уолдты анасы туыстарының көмегімен және қолдауымен өсірді, олардың көпшілігі Торрингтондағы фабрика жұмысшылары және белсенді кәсіподақ мүшелері болды. Уолд католик дінінде тәрбиеленді және жасөспірім кезінде жазда мыс зауыттарында жұмыс істеді. Еңбек қозғалысына және кәсіподақ жұмысына қатысқандықтан, ол заң факультетіне оқуға түсіп, мұқтаж, жұмысшы табының адамдарын қорғауға бел байлады.

Білім

Уолд Торрингтонның Сент-Франциск мектебінде оқып, 1940 жылы бітірді. Ол 1944 жылы Торингтон орта мектебін сыныптың үздік түлегі ретінде бітірді. Ол сыныпта бірінші болып бітіріп, 1948 жылы Коннектикут колледжінде Phi Beta Kappa қоғамына қабылданды. Ол колледжге өз қаласындағы еңбекке жарамды зейнеткер әйел берген стипендияның арқасында оқуға түсті. Содан кейін ол 1951 жылы Йель заң мектебінен заңгерлік диплом алуға мүмкіндік берген Pepsi Cola компаниясынан ұлттық стипендия алды. Ол сол жылы 200 студенттің ішінде бар болғаны 11 әйелмен бірге бітірді. Ұлттық стипендиямен қатар, Уолд заң факультетінің төлемін жұмыстай жүріп – официант болып және профессорлармен зерттеу жұмыстарын жүргізу арқылы жасады. Йельде ол Йель заң журналының редакторы болды, оның сыныбындағы екі әйелдің бірі осы лауазымда болды. Бітіргеннен кейін ол АҚШ-тың екінші апелляциялық округінің судьясы Джером Франкқа бір жылға жуық хатшы болып қызмет етті. Сол жылы Франк Этель және Джулиус Розенбергтің тыңшылық қылды деген айыпталулары бойынша апелляциялық сот шешімін шығарды. Ол бір жыл бойы Арнольд, Фортас және Портер заң фирмасында жеке практикамен айналысты, содан кейін бес баласын тәрбиелеу үшін жұмыстан кетті.

Кәсіби мансап

Алты жыл өткен соң ол жарты күндік кеңес беру және зерттеу жұмыстарын бастады. Ол 1959 жылдан 1962 жылға дейін үш жыл бойы Фредерик М. Роу, Эск. үшін зерттеуші және редакторлық көмекші болды. Ол бір жыл демалыс алды, содан кейін 1963 жылы кепілдік және қылмыстық әділет жөніндегі ұлттық конференцияның мүшесі ретінде бір жыл жұмыс істеді. Содан кейін Уолд Экономикалық мүмкіндіктер кеңсесінде Заң және кедейлік жөніндегі ұлттық конференцияның консультанты болып жұмыс істеді. 1964 жылы ол «АҚШ-та кепілдік» атты кітапты бірлесіп жазды, ол елдің кепілдік жүйесін реформалауға көмектесті. Содан кейін президент Линдон Б. Джонсон оны 1965-1966 жылдары Колумбия округіндегі қылмыс жөніндегі президенттік комиссияға тағайындады. Ол Президенттің құқық қорғау және қылмыстық сот жүйесі жөніндегі комиссиясында бір жыл бойы консультант ретінде жұмыс істеді. Содан кейін 1967 жылы Уолд АҚШ Әділет министрлігіне қосылды және қылмыстық сот әділдігі кеңсесінде бір жыл адвокат болып жұмыс істеді. 1968 жылдан 1970 жылға дейін ол Вашингтондағы «Көршілік заң қызметі» ұйымында адвокат болды. «Көршілік заң қызметі» бағдарламасында жұмыс істеген кезінде ол азаматтық тәртіпсіздік жөніндегі ұлттық кеңесшілік комитеті мен зорлық-зомбылықтың себептері мен алдын алу жөніндегі ұлттық комиссияның кеңесшісі де болды. Ол сондай-ақ 1970 жылы Форд қорының есірткіге қарсы зерттеу жобасын бірлесіп басқарды. Содан кейін ол 1971 жылдан 1972 жылға дейін Заң және әлеуметтік саясат орталығында адвокат болып жұмыс істеді, содан кейін Психикалық денсаулық заң жобасында бес жыл адвокат болып жұмыс істеді. Сол уақытта ол Серджент Шрайвердің вице-президенттік науқанында саясат және мәселелер жөніндегі басқарма директоры болды. Содан кейін Уолд 1977-1979 жылдары Әділет министрлігіне қайта оралды. Демократ болған ол Картер әкімшілігінің көп бөлігінде Заңнамалық істер жөніндегі бас прокурордың көмекшісі қызметін атқарды, содан кейін Картер оны DC округінің сотына ұсынды.

Вашингтонның контурлық

Уолд 1979 жылғы 30 сәуірде президент Джимми Картердің ұсынысымен Колумбия округінің апелляциялық сотына тағайындалды, бұл 92-ші заң бойынша (Stat. 1629) жаңадан құрылған орын болды. Картер әкімшілігі АҚШ округтік судьяларды тағайындау комиссиясы қолданатын нұсқаулар жиынтығын жасады, мақсаты – әйелдердің федералды судьялар қатарын арттыру үшін оларға көбірек мүмкіндік беру болды. Ол 1979 жылғы 24 шілдеде АҚШ Сенатымен бекітілді және 1979 жылғы 26 шілдеде тағайындамасын алды. 1986 жылдан 1991 жылға дейін бас судья болып қызмет етті. Ол Колумбия округінің апелляциялық сотына тағайындалған алғашқы әйел судья және осы соттың бас судьясы болған алғашқы әйел атанды. 1994 жылы Уолд Америка адвокаттар қауымдастығының (АБА) Орталық Еуропа және Еуразия құқығы жобасына қатысты, онда Кеңес Одағының ыдырауынан кейін Шығыс Еуропаның жаңа демократиялық мемлекеттеріне құқықтық жүйелерін қайта құруға көмектесуге тырысты.

Соттан кейінгі қызмет

Федералды соттан зейнетке шыққаннан кейін Уолд 1999 жылдан 2002 жылға дейін бұрынғы Югославия үшін Халықаралық қылмыстық трибуналда АҚШ өкілі болды. Ол геноцидке қатысты көптеген істерді қарады. Айыпталушылардың арасында Сребреницадағы жаппай қырғынға қатысы барлар да болды. 2004 жылдың 6 ақпанында Уолд президент Буш тарапынан АҚШ-тың жаппай қырып-жою қаруларына қатысты барлау мүмкіндіктері жөніндегі Президенттік комиссиясына тағайындалды. Бұл комиссия 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кіруіне және Ирактың жаппай қырып-жою қаруларына байланысты АҚШ барлау қызметін зерттеуге міндеттелген тәуелсіз орган болды. Комиссияның тең төрағасы ретінде Колумбия округінің сотында Уолдпен бірге жұмыс істеген судья Лоренс Сильберман тағайындалды. Сильберман идеологиялық ұстанымдарына қарамастан, Уолдты жоғары бағалады және оны екі партиялық комиссияға тағайындауға தயар болды. 2010 жылдың желтоқсанында Уолд Конституциялық жобаның Гуантанамо жөніндегі топта жұмыс істеуге келісті. 2012 жылдың тамызында президент Барак Обама ұсынғаннан кейін Уолд Сенат тарапынан Жеке өмір мен азаматтық бостандықтарды қадағалау кеңесінің мүшесі ретінде бекітілді. 2013 жылдың 12 желтоқсанында Сенат 57–41 дауыспен оның кандидатурасын мақұлдады, осылайша республикалық сенаторлар бастаған кешіктіру тактикасын тоқтатты. Сол күні Уолд 57–41 дауыспен расталды. Дегенмен, Уолд 2017 жылдың қаңтарында кеңестен кетті. Ол Ашық қоғам әділеттік бастамасының директорлар кеңесінің төрағасы және Психикалық мүгедектер құқығын қорғау халықаралық ұйымының директорлар кеңесінің мүшесі болды. Сонымен қатар, ол Америка адвокаттар қауымдастығының Халықаралық қылмыстық сот жобасының кеңесінде жұмысын жалғастырды. Уолд Калифорния университетінің Дэвис заң мектебіндегі Калифорния халықаралық құқық орталығының жаһандық кеңесінің мүшесі болды. Ол Америка құқық институтының, Америка философиялық қоғамының және Уитни Р. Харрис әлемдік құқық институтының халықаралық кеңесіне де мүше болды.

Жеке өмір

Патрисия Уолд Роберт Льюис Уолдқа тұрмысқа шықты, ол да Йель заң мектебін бітірген еді. Олар 1951 жылы, Патрисия 23 жаста болғанда үйленді. Олар Еуропада саяхаттап жүргенде танысқан. Бір жеті жылдың ішінде үш қыз және екі ұлдары болды: Сара, Даг, Йоханна, Фредерика және Томас. Роберт Уолд 2010 жылдың 7 қыркүйегінде қайтыс болды. Уолд 2019 жылдың 12 қаңтарында Вашингтон қаласында 90 жасында қарын безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды.

Құрмет пен марапаттар

Уолдқа 20-дан астам құрметті диплом табысталды; 2001 жылы ол өзі бітірген Йель университетінің құрметті заң докторы атанды. 2002 жылы ол Халықаралық адам құқығы заң тобы тарапынан адам құқықтарын қорғауға өмір бойы арнаған қызметі үшін марапатталды. Ол сонымен қатар, өз саласындағы кәсіби біліктілігімен көзге түскені және басқа әйелдерді заңгерлік мансапқа шақыруы үшін Ұлттық әйел судьялар қауымдастығының Маргарет Брент сыйлығымен құрметтелді. Уолд 2004 жылы Америка заңгерлерінің Даңқ залының өмір бойы жеткен жетістіктері үшін сыйлығын алды, ал төрт жыл өткен соң, 2008 жылы Америка адвокаттар қауымдастығының медалімен марапатталды, бұл ABA-ның ең жоғары наградасы. Ол сондай-ақ Конституция жобасы тарапынан 2011 жылғы Конституциялық чемпион атанды. 2013 жылдың 20 қарашасында Уолдқа елдің ең жоғары азаматтық наградасы – Президенттің Бостандық медалі табысталды.