Кіріспе

Би импровизациясы – қозғалысты спонтанды түрде жасау процесі. Қозғалыс материалдарын дамытуға түрлі шығармашылық зерттеулер көмектеседі, оның ішінде деңгейлер, пішіндер және динамика схемалары арқылы дене картасын жасау. Импровизация – күнделікті би практикасы мен ықпалынан шабыт алатын еркін, көрінетіндей құрылымсыз, техникалық тұрғыдан қатаң емес және импульсивті форма. Бұл балет сияқты батыстық бидің кодификацияланған әдістерімен қатар, сондай-ақ батыстан тыс қозғалыс формаларымен де теңдес келетін, драмалық және ой қозғайтын мазмұнды тудыруға қабілетті қозғалыс техникасы. Би импровизациясы жаңа қозғалысты жасау ғана емес, сонымен қатар денені әдеттегі қозғалыс үлгілерінен босату ретінде де анықталады (постмодерн би және Джадсон би театрына қараңыз). Биші және әнші Майкл Джексон осы екі анықтамадағы импровизацияны біріктіріп, «Billie Jean» биін жаңаша орындаса ғана билеуге қызығушылық танытты. Импровизацияның көп бөлігі адамның көбінесе жасырын ойларын немесе сезімдерін тереңірек түсінуге бағытталған. Инстинктивті, болжауға келмейтін, еркін қозғалысқа баса назар аудару арқылы импровизация қозғалыс жасаушыға шынайы сезімдер мен шабытты зерттеуге мүмкіндік береді.

Батыс театрлық би

Ренессанс дәуіріндегі Италияда импровизация қойылымдарда және қатысу билерінде қолданылып, бағаланды. 15 ғасырдағы қойылымдарда бишілер хореографияда әртүрлі қадамдар мен қозғалыстарды, әсіресе қол қимылдарын өзгерту немесе алмастыру арқылы әртүрлілік тудыру үшін импровизацияны пайдаланды. 16 ғасырда импровизацияны қолдану азайды, себебі белгілі бір хореография жеке, импровизацияланған қозғалыстардан артық бағаланды. Осы кезеңде хореографияны жетілдіру үшін импровизация белгілі бір дәрежеде қолданыла берді, бірақ бұл импровизация да реттелген және құрылымдалған түріне келді. Батыстағы келесі бірнеше ғасырлар бойы импровизация негізінен хореография жасау және қойылым кезіндегі қателерді түзету әдісі ретінде қолданылды. Романтикалық және классикалық балет дәуірінде импровизация сирек қолданылды, алайда балет қойылымында оған орын болды. Атап айтқанда, Мари Тальони, Анна Павлова және Фанни Эсслер сияқты ерекше басты бишілер балеттегі негізгі рөлдерін көркемдеу үшін импровизацияны пайдаланды. Дегенмен, батыс биінде импровизация орындау мен би техникасының маңызды бөлігіне айналған – 19 ғасырдың соңында ғана. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында, қазіргі би деп таныла бастаған кезеңде би импровизациясы хореографиялық құрал ретінде де, орындау әдісі ретінде де гүлденді. 19 ғасырдың соңында Лои Фуллер тапсырмаларға негізделген және ерекше қозғалыстарды қолдану арқылы нақты импровизациялық орындау әдісін көрсетті, бұл бишінің импровизация жасауына мүмкіндік берді және талап етті. Сәл кейінірек, 20 ғасырдың басында Мэри Вигман мен Рудольф Лабан басқаратын қозғалыс хорлары жаттығуларда импровизациялық техникаларды қарқынды пайдаланды, ал қойылымдарда режиссердің пікіріне және тақырыпқа қарай түрлі деңгейде қолданды. 20 ғасырдың екінші жартысында бидегі импровизация қайтадан кеңіне тарап, Изадора Дункан, Марта Грэм, Дорис Хамфри, Мерс Каннингэм және Пол Тейлор сияқты шеберлер оны одан да терең зерттеді. Бұл тұлғалардың әрқайсысы қазіргі бидің артындағы өз әдістемесі мен техникасын жасады және импровизацияны хореография мен орындаудың кілті болған көптеген түрлі тәсілдермен қолданды. Постмодерн хореографтар кейде хореографияны жасау немесе дамыту үшін контакттік импровизацияны пайдаланады.