Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Румыниядағы баптист христиан діні
Baptist Christian denomination in Romania
Румыниядағы Христиан баптист шіркеулерінің одағы (Uniunea Bisericilor Creștin Baptiste din România) – Румыниядағы баптист христиан діні. Ол Румыниялық Евангелистік Альянсқа, Еуропалық баптисттер федерациясына және Баптисттердің әлемдік альянсына қатысты. Бас кеңсесі Бухарест қаласында орналасқан.
The Union of Christian Baptist Churches in Romania (Uniunea Bisericilor Creștin Baptiste din România) is a Baptist Christian denomination in Romania. It is affiliated with the Romanian Evangelical Alliance, the European Baptist Federation and the Baptist World Alliance. The headquarters is in Bucharest.
Шығу тегі
Румыниядағы алғашқы заманауи баптистердің тегі неміс болған. Карл Шаршмидт 1856 жылы Венгриядан қазіргі Румынияның оңтүстігіне келіп, Бухарестке қоныстанды. Шаршмидт, кәсібі бойынша ағаш шебер болған, 1845 жылы Гамбургте Иоганн Герхард Онкеннің қолынан шомылдырылды. 1863 жылға қарай, шіркеу құруға жеткілікті жаңа мүшелер жиналды, сонда Онкен Аугуст Либигті оларға пастор болып қызмет етуге жіберді. Бұл шіркеу, Румыниядағы ең көне баптист шіркеуі, қазірге дейін бар және Попа Русу көшесінде (Бетани баптист шіркеуі) жиналады. Көбінесе Оңтүстік Украинадан келген ресейлік баптист иммигранттары 1862 жылы Добруджаға келді және 1869 жылы Каталойда шіркеу құрды. Венгрия баптистері 1875 жылы Трансильванияда шіркеу құрды.
The first modern era Baptists in Romania were of German extraction. Karl Scharschmidt came to what is now southern Romania from Hungary in 1856 and settled in Bucharest. Scharschmidt, a carpenter by trade, had been baptized by Johann Gerhard Oncken in Hamburg in 1845. By 1863 enough converts had been made to form a church, and Oncken sent August Liebig to serve them as pastor. This church, the oldest Baptist church in Romania, in still in existence and meets on Popa Rusu Street (Bethany Baptist Church). Russian Baptist immigrants, mostly from the southern Ukraine, came to Dobruja around 1862 and founded a church in Cataloi in 1869. Hungarian Baptists formed a church in Transylvania in 1875.
Құрылу
Баптист куәгерлері 20 ғасырда ғана Ескі Румынияға енді, ал православиелік оппозиция күшті болды. Дегенмен, 1909 жылы Жегалияда шіркеу құрылды. 1912 жылы Бухарестте румын Константин Адориан (1882–1954) этникалық румын шіркеуін құрды, ол бұрын Бухаресттегі неміс баптист шіркеуіне қосылған болатын. Адориан 1920 жылы Румыния Баптист Одағын құруға жетекшілік етті. 1919 жылдың маусым айында ол Бутениде Кришанадан Раду Ташка, Василе Бербекар, Теодор Сида және басқа баптист пасторларымен «Румын баптист қауымдастықтарының одағы» құру мәселесін талқылады. Ұйым 1920 жылдың ақпанында биліктен мақұлдау алғаннан кейін, сол жерде бүкіл елден баптист шіркеулерінің өкілдерімен конгресс өткізіліп, ресми түрде құрылды. 1921 жылы Бухарест Баптист Теологиялық институтын құрды, ол кейіннен Бухарест университетінің Баптист Теология факультетіне айналды. 1930 жылы Одақтың 45 000 мүшесі болды. 1944 жылға дейін баптистер сияқты евангелистік топтардың құқықтық статусы толық анықталмаған. Екінші дүниежүзілік соғыс және генерал Антонескутің әскери диктатурасы салдарынан 1942 және 1943 жылдары Румыниядағы барлық діни бірлестіктерді тарату туралы заңдар қабылданды. Осының салдарынан баптистер жиналып, құдайға сыйынбады және уағыз айта алмады. 1944 жылдың 31 тамызында бұл заңдар жойылды, соның арқасында баптистер (және басқалар) діни қызметпен заңды түрде айналыса алды. 1948 жылы баптистер мемлекет тарапынан ресми түрде заңды культ ретінде танылды. 2023 жылы қауымдастық жариялаған санақ бойынша, оның құрамында 1697 шіркеу және 83 853 мүше бар. Ұлттық Баптист Одағының кіші тобы болып табылатын Румынияның венгр баптист шіркеулерінің конвенциясының мүшелері бөлек есептелді және 253 шіркеуде 8321 адамды құрады, бұл барлығы 92 174 мүше және 1900 шіркеуді құрайды.
Baptist witnesses did not enter Old Romania until the 20th century, and Orthodox opposition was strong. Nevertheless, a church was organized in Jegalia in 1909. An ethnic Romanian church was formed in Bucharest in 1912 by Constantin Adorian (1882–1954), a Romanian who had previously joined the German Baptist church in Bucharest. Adorian led in forming the Baptist Union of Romania in 1920. He met in June 1919 with Radu Tașcă, Vasile Berbecar, Teodor Sida and other baptist pastors from Crișana in Buteni to discuss the formation of a "Union of Romanian Baptist Communities". The organization was formally created in February 1920, when, after gaining approval from the authorities, a congress was held in the same location with representatives from baptist churches from all around the country. In 1921, it founded the Bucharest Baptist Theological Institute, which would later become the Faculty of Baptist Theology, affiliated to the University of Bucharest. In 1930, the Union had 45,000 members. Before 1944, the legal status of evangelical groups such as the Baptists was not well defined. Due to World War II and the military dictatorship of General Antonescu, laws were passed in 1942 and 1943 dissolving all religious associations in Romania. As a consequence, Baptists could not meet, worship or evangelize. On August 31, 1944, these laws were abrogated, and the Baptists (and others) could once again engage in religious activity legally. In 1948 Baptists were officially recognized by the state as a legal cult. According to a census published by the association in 2023, it claimed 1,697 churches and 83,853 members. The members of the Convention of the Hungarian Baptist Churches of Romania, a subgroup of the national Baptist Union, were counted separately and are 8,321 in 253 churches, making for a total of 92,174 members and 1,900 churches.
Кальвинистік-арминиандық пікірталас
Румыниядағы баптист шіркеулері тарихи тұрғыдан кальвинизмнің күшті ықпалында болды. Бұл олардың неміс тамырларына байланысты таңқаларлық емес еді. Румыниялық тарихшы Алекса Поповичидің сөзіне қарағанда, ерте баптистердің қауымдастықтарында "кальвинизмге бейімділік" байқалған. Трансильваниядағы кейбір қауымдарда кальвинистік құтқару ілімі, оның ішінде екі рет алдын-ала белгілеу қағидасы уағыздалғанына куәліктер бар. Реформат шіркеуінің либералды бағыттары кейбір венгрлерді баптист дәстүріне көшуге итермеледі, бұл румын баптистері арасында кальвинистік көзқарас басым болуына әсер етті. Дегенмен, шіркеу 1918-1939 жылдар аралығында Оңтүстік Баптист Конвенциясымен бірлесіп семинария ашу арқасында және Эдгар Янг Муллинстің теологиялық ықпалының нәтижесінде арминианизмге қарай бет бұрды. Арминиандық ұстаным коммунистік кезеңнің көп бөлігінде румын баптистері арасында басым көзқарас болып қала берді. 1989 жылғы революциядан кейін кальвинистік ұстаным қайта жанданып, танымал бола бастады, бірақ ол әлі де азшылықты құрайды.
Historically, the baptist churches in Romania were very much influenced by calvinism. This was no surprise given the fact that the church had German roots. According to the Romanian historiographer, Alexa Popovici, early baptists had a "Calvinist inclination". There is evidence to suggest that, at some point, calvinist soteriology, including double predestination, was preached in some congregations in Transylvania. The liberal tendencies of the Reformed Church made some Hungarians switch to the baptist tradition which also contributed to the predominant calvinist view among Romanian baptists. However the church would experience a shift towards arminianism during the interwar period due to the founding of a formal seminary in collaboration with the Southern Baptist Convention and the theological influences of Edgar Young Mullins. The arminian position will remain the predominant view among Romanian baptists for much of the communist period. After the 1989 Revolution, the calvinist position would reemerge and gain popularity once again, although it would still remain a minority view.
Мемлекетпен қарым-қатынас
Дін мен мемлекеттің бөлінуі баптист дәстүрінің маңызды қағидасы болып табылады.
The separation of church and state is a core doctrine in baptist tradition.
Қорлар
Румынияда ресми түрде танылған 18 діни ұйымның ішінде Баптист Одағы – өз пасторларының жалақысына үкіметтен субсидия қабылдамайтын үш ұйымның бірі, себебі әрбір сенушінің өз шіркеуінің қызметін қаржылық тұрғыдан қолдауды адал міндеті деп санайды. Дегенмен, Одақ жергілікті билік органдарынан шіркеулерді салу немесе жөндеу үшін, қаражаты жеткіліксіз болған жағдайда субсидия алады. Шіркеу сонымен қатар зейнеткер пасторлары үшін жеке зейнетақы қорын ұстап тұрады, сондай-ақ 2 жоғары білім беру мекемесіне ие: Бухаресттегі Баптист Теологиялық Институты (Бухарест университетімен аккредиттелген) және Бихор облысының Орадея қаласындағы Эмануэль университеті.
Out of the 18 officially recognised denominations in Romania, the Baptist Union is one of the only three which do not accept subsidies from the government for the salaries of its ministers, believing that it is the deliberate duty of every believer to financially support the activities of his church. However, the Union accepts subsidies from the local authorities for the construction or reparation of its churches when their funds are insufficient. The church also runs its own pension fund for its retired pastors. as well as 2 tertiary institutions: The Baptist Theological Institute in Bucharest (accredited by the University of Bucharest) and the Emanuel University in Oradea, Bihor.