Кіріспе

Грекияның әкімшілік аймағы
Грекияның әкімшілік аймағы Батыс Македония (Δυτική Μακεδονία, ) – Грекияның он үш әкімшілік аймағының бірі, Македонияның батыс бөлігінен тұрады. Солтүстік-батыс Грецияда орналасқан, Флорина, Гревена, Кастория және Козани облыстық бірліктеріне бөлінген. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, аймақта шамамен 255 000 адам тұрады және Еуропалық Одақтағы жұмыссыздық деңгейінің ең жоғары көрсеткіштерінің біріне ие.

География

Батыс Македония аймағы Грецияның солтүстік-батысында орналасқан, Орталық Македония (шығыс), Фессалия (оңтүстік) және Эпир (батыс) аймақтарымен шекаралас. Солтүстікте Грецияның Солтүстік Македония Республикасымен (Битола, Ресен және Новаци муниципалитеттері) және Албаниямен (Корча округі) халықаралық шекараларымен шектеседі. Аймақтың жалпы ауданы елдің жалпы ауданының 7,2% құрайды, ал жалпы халқы 283 689 адамды (елдің жалпы санының 2,6%) құрайды, демек, бұл халық тығыздығы төмен аймақ (елдегі орташа көрсеткіш 81,96 адамға шаққанда 30 адам/км²). Бұл аймақтың таулы болуымен байланысты, өйткені жалпы ауданының 82% таулы және жартылай таулы жерлерді құрайды. Бұл тұрғындардың таралуында да көрінеді, себебі халықтың көп бөлігі (56%) ауылдық жерлерде тұрады. Аймақтың орталығы – 53 880 тұрғыны бар Козани қаласы. Басқа ірі қалалар: Птолемейда (37,289), Гревена (17,610), Флорина (19,985) және Кастория (16,958).

Экономика

Аймақта Флоринада бір операциялық өнеркәсіптік аймақ бар, ал Козаниде тағы біреуі құрылыс кезеңінде. Екінші сектор аймақтық экономика үшін өте маңызды, негізінен кен өндіру, электр энергиясын өндіру (елдің жалпы қуатының 70% аймақта өндіріледі) және тері-жүн өнеркәсібі есебінен. Дегенмен, "жұмсақ" инфрақұрылымдар ауыр инфрақұрылымдардың жалпы жақсаруына ілесе алмады, бұл жағдайды түзету қажет, аймақтың жалпы экономикалық дамуын арттыру үшін. Ғылыми-зерттеу қызметтері деңгейі төмен: елдің барлық ғылыми-зерттеу ұйымдарының тек 3,5% ғана аймақта орналасқан. Олардың ішінде Батыс Македония университеті аймақтық ғылыми-зерттеу және білім беру саласын қолдауда маңызды рөл атқарады. Алайда, аймақта өндірілетін өнімдер мен көрсетілетін қызметтердің өнімділігі мен қосылған құнын арттыру үшін шағын және орта бизнеспен (ШОБ) өзара әрекеттесуді күшейту маңызды фактор болады. Оның ең танымал өнімдеріне мәрмәр, шафран (Козани крокусы), жеміс-жидектер, Флорина бұрышы, жергілікті шараптар (Козани, Аминтайо), терілер (Кастория, Сиатиста) және қолөнер өнеркәсібі жатады. Аймақтан өтетін Егнятия тас жолы (Трансеуропалық желі) және оған перпендикуляр екі ұлттық тас жол аймақтағы көлік жағдайын жақсартатын және таулы ландшафтының әсерінен туындаған дәстүрлі "оқшауланған" имиджін өзгертетін желі құрайды. Бірақ, теміржол желісі жеткіліксіз, ал Козани мен Касториядағы екі әуежайы негізінен шағын жолаушылар ұшақтарын қабылдай алады. Телекоммуникация желісі соңғы он жылда күрт жақсарды, аймақ халқына қажетті қызметтер мен заманауи мүмкіндіктерді ұсынып тұр. Соңғы жылдары аймақта, негізінен қысқы туризм дамып келеді. Бұл Грекияның теңіз жағасы жоқ жалғыз аймағы, бірақ онда көптеген көлдер, таулар, ауылдар және Флоринада (Вигла) және Гревенада (Василица) орналасқан екі ірі шаңғы курорты, сондай-ақ Козаниде (Велвендос) құрылысы жүріп жатқан тағы бір курорт бар. Батыс Македония облысының әкімшілік ғимараты Козани қаласындағы Баламалы қала құрылысы аймағында (БҚҚА) орналасқан. Облыстың жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) 2018 жылы 4,0 миллиард еуроны құрады, бұл Грекия экономикасының 2,1% -ын білдіреді. Сатып алу қабілетіне сәйкес түзетілген жан басына шаққандағы ЖІӨ сол жылы 17 700 еуроны немесе ЕО-27 орташа көрсеткішінің 59% -ын құрады. Жұмысқа орналасқан адам басына шаққандағы ЖІӨ көрсеткіші ЕО орташа көрсеткішінің 79% -ына тең. 2021 жылы жұмыссыздық деңгейі 19,7% -ды құрады, бұл Еуропалық Одақтағы ең жоғары аймақтық жұмыссыздық деңгейлерінің бірі. Жыл2006200720082009201020112012201320142015201620172018201920202021жұмыссыздық деңгейі (% -бен) 14,2% 12,1% 12,5% 12,4% 15,4%23,1% 29,7% 31,6% 27,6%30,7% 31,3% 29,1%27,0% 22,62% 20,5%19,7%

Әкімшілік

Он үш әкімшілік аймақтың бірі ретінде 1987 жылы құрылған Батыс Македония аймағы (Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, Periféria Dytikís Makedonías) Кастория, Гревена, Козани және Флорина округтерін қамтиды. Жұмыс істейтін бюджет болмағандықтан әкімшілік аймақтар тіпті шектеулі жауапкершіліктерін де орындай алмады, 1994 жылы олар салық жинау, Еуропалық құрылымдық қаржыландыру және қазынашылық мәселелері бойынша округтердің құзыреттерін қабылдады. 2010 жылғы «Каликратис» бағдарламасының нәтижесінде округтер таратылып, олардың орнына облыстар өздерін-өз басқарушы органдарға айналды, олардың өкілеттіктері мен құқықтары қайта қаралып, кеңейтілді. 2010 жылғы жергілікті сайлаудан бастап облыс әкімі мен облыс кеңесі халықтың сайлауы арқылы тағайындалады. 2014 жылдан бастап сайлаулар бес жылдық мерзімге Еуропалық Парламент сайлауларымен бірге өткізіледі. Облыс Козани қаласында орналасқан және төрт облыстық бірлікке (Каликратиске дейінгі округтер) бөлінеді. Ол 12 муниципалитетке (Каликратиске дейінгі 61 жергілікті әкімшілік бірліктен кем) біріктірілген. Көршілес Эпир облысымен бірге оны Иоаннинадағы Эпир және Батыс Македонияның орталықтандырылмаған басқару органы бақылайды. + Батыс Македония муниципалитеттеріМуниципалитетТұрғындарыОрталығы1. Козани71,388Козани2. Эордаия45,592Птолемейда3. Войо18,386Сиатиста4. Сервия-Вельвентос14,830Сервия5. Дескати5,852Дескати6. Гревена25,905Гревена7. Несторио2,646Несторио8. Аргос-Орестико11,802Аргос-Орестико9. Кастория35,874Кастория10. Преспес1,560Лаймос11. Флорина32,881Флорина12. Аминтайо16,973Аминтайо

Тарих

Қазіргі Батыс Македония аймағы шамамен ежелгі грек аймақтары Орестис, Элимиотис, Эордаеа, Тимфея және Линкестистің бір бөлігі, сондай-ақ Жоғарғы Македонияға сәйкес келеді. Мильтиад Хацопулос және басқа ғалымдар аргеадтық македониялықтар Орестистен Төменгі Македонияға көшіп, ежелгі грек Македония патшалығын құрды деген пікірді білдіреді. Ең маңызды үш эллинистік әулет Жоғарғы Македониядан шыққан: Эордаеадан – Лагидтер, Орестистен – Селеукидтер және Элимиотистен – Антигонидтер.

Білім

Батыс Македония университеті аймақ бойынша өсуді ынталандыру мақсатында техникалық білім береді және Козани, Флорина және Кастория қалаларында орналасқан. Флоринадағы университет бағдарламаларына Педагогикалық факультет пен Балқан тану факультетінің оқу курстары кіреді. Батыс Македония технологиялық білім беру институты (TEIWM) инженерлік, бизнес және қаржы, ауыл шаруашылығы, денсаулық сақтау және әлеуметтік қамтамасыздандыру салаларында бакалавр дәрежесін ұсынады. Козани қаласында орналасқан, сонымен қатар Кастория, Флорина, Гревена және Птолемейда қалаларында филиалдар бар.