Кіріспе

Қазіргі грек әкімшілік бөлінісі Ахая (/ə/'/k//iː//ə/) немесе Ахая (/ə/'/k//aɪ//ə/), кейде грек тілінен Ахая (Αχαΐα, Akhaïa) деп транслитерацияланады, Грекияның аймақтық бірлігі болып табылады. Ол Батыс Грекия аймағының құрамына кіреді және Пелопоннес түбегінің солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Аймақтың орталығы – Патрас қаласы, ол Грекиядағы үшінші ең ірі қала.

География

Ахаяның батысы мен оңтүстік-батысында Элис, оңтүстігінде Аркадия, шығысында және оңтүстік-шығысында Коринфия жатыр. Солтүстік-шығысында Коринф шығанағы, солтүстік-батысында Патра шығанағы орналасқан. Панахайко (1926 м) тауы Ахаядағы ең биік тау болмаса да, Патраға жақын жағалау аймағын басып тұрады. Оңтүстік аймақта Ароания (2341 м) және Эримантос (2224 м) сияқты биік таулар кездеседі. Ахеядағы басқа тау тізбектері – Сколлис, Омплос, Комбовуни және Моври. Батыстан шығысқа қарай орналасқан негізгі өзендері: Ларисс, Титей, Пейрос, Харадрос, Селинунтас және Вураикос. Орманның көп бөлігі тау жоталарында, бірақ бірнешеуі жазықтарда, соның ішінде батыс жағында орналасқан. Орташа биіктіктегі аймақтарда жайылымдар, ал ең биік жерлерде шөлейт жерлер кездеседі.

Климат

Ахаяда жазда ыстық, қысында жұмсақ климат басылады. Жаз айларында жағалауға жақын аймақтарда көбінесе күн ашық болады, бірақ тауларда жаз бұлтты да, жаңбырлы да болуы мүмкін. Еримантос, Панахайко және Ароания тауларында қыс бойы жиі қар жауады. Төмен жатқан аймақтарда қысқы күндізгі температура шамамен 10 °C шамасында сақталады.

Префектурасы

2011 жылғы Калликратис үкіметінің реформасының бір бөлігі ретінде Ахая аймақтық бірлігі бұрынғы Ахая префектурасынан (Νομός Αχαΐας) құрылды. Префектураның аумағы қазіргі аймақтық бірлікпен толық сәйкес келді. Сонымен қатар, муниципалитеттер төмендегі кестеге сәйкес қайта ұйымдастырылды. Ол (Галлион деген атпен) Киелі кітаптағы Елшілердің істері кітабында, елші Пауылдың Коринфтегі сотында төрағалық еткен адам ретінде бейнеленген.

Ортағасырлық тарих

Батыс Рим империясы құлағаннан кейін Ахая Византия империясының провинциясы болып қала берді. 6-7 ғасырларда славяндар Грекияға шапқындап, Пелопоннеске жетіп, онда қоныстанды. Жағалау қалалары көбінесе Византияның бақылауында болды, ал 805/807 жылдарғы Патра қамалы сәтсіз аяқталды. 9 ғасырдың соңына қарай, бүкіл түбек қайтадан Византияның берік билігіне көшті, Пелопоннес тақырыбын құрады. Төртінші крест жорығынан кейін Грекияда бірнеше жаңа кресттік мемлекеттер құрылды. Олардың бірі – 1205 жылы құрылған Ахая княздығы. Ахея аймағы княздықтың негізгі аумақтарының бірі болды, онда төрт барония болды: кең Патра барониясы, Востица барониясы, Халландрица барониясы және Калаврита барониясы. Патраның қуатты латын архиепископтығының билігінде болған Патра уақыт өте келе Венеция мен Апостолдық Тақтың қорғауындағы жартылай тәуелсіз аймаққа айналды. Калаврита 13 ғасырдың соңында Византиялық гректерге жоғалған болса да, қалған барониялар 1430 жылы Византия империясы Ахая княздығын басып алғанға дейін сақталды және Морея деспотының бір бөлігіне айналды. Морея деспоты 1460 жылы Осман империясының қолға түсті. Морея соғысының бөлігі ретінде Венеция Республикасы 1687 жылы Ахеяны басып алып, 1715 жылға дейін иеленді, содан кейін Осман империясы Пелопоннесті қайта басып алды. Осман билігі тұсында Ахея Морея әйялетінің құрамына кірді.

Қазіргі тарих

Грекияның Тәуелсіздік соғысында Айгио гректер босатқан алғашқы қалалардың бірі болды және 1821 жылдың соңына қарай бүкіл Ахая азат етілді. Ахая Канарис, Займис және Руфос сияқты бірнеше батырларды, сондай-ақ Андреас Микалакопулос сияқты Грекияның премьер-министрлерін және бірқатар мемлекет басшыларын дүниеге әкелді. Тәуелсіз Грекияның алғашқы әкімшілік бөлінісінде Ахая Ахая және Элис префектурасының құрамына кірді. 1899 жылы ол Ахая және Элис префектураларына бөлінді. Ахая мен Элис 1909 жылы қайта біріктірілді, бірақ 1930 жылы тағы да бөлінді. 1919-1922 жылдардағы грек-түрік соғысы кезінде Ахаяға Кіші Азиядан келген босқындар көптеп келді. Он мыңдаған адамдар Патрас маңындағы лагерьлерге және негізінен жағалау бойындағы бірнеше ауылдарға орналастырылды. Олардың бірі "Просфигика" деп аталды.

Халық саны

Ахаяда бүгінде Пелопоннес халқының шамамен үштен бірі тұрады. Ахаяның астанасы Патра, Афина мен Салоникадан кейін Грекиядағы үшінші ірі қала. Ахая халқының үштен екісі Патра маңында, ал жартысынан астамы қала шегінде өмір сүреді. Басты өнеркәсіптік аймақтар Патра төңірегінде шоғырланған.

Мәдениет

Агия Лавра монастыры Калавритадан батысқа қарай бірнеше шақырым жерде, төбеде орналасқан. Шығысқа қарай 12-20 шақырымда Үңгір көлдері жатыр, олардың ішінде көлдер бар. Ұзындығы шамамен 300-500 метрді құрайды.

Тау-да Аристорх (борынгы грек астрономы Самос Аристорхының құрметіне аталған) есімді ең заманауи грек телескобы орналасқан, оны Афина Ұлттық обсерваториясы басқарады. 30 шақырымдық тар теміржол бағыты негізінен туристік мақсатта салынған. Бұл бағыт Калаврита маңынан басталып, Диакоптода аяқталады.

Экономика

Патрас Грекиядағы маңызды өнеркәсіптік және сауда орталықтарының бірі. Темени – «Авра» (Άυρα) табиғи минералды суының өндірілетін жері. Оған «Tria Epsilon» компаниясы ие, ол «The Coca Cola Company» бөлімшесі және аналық компаниясы болып табылады. Рио қаласының жанында шағын мұнай өңдеу зауыты бар. Афина сыра зауытының ең ірі өндіріс орны Патра қаласында орналасқан.

Автобус

Қалааралық автобус тасымалын KTEL Achaias жүзеге асырады. Басты автобус терминалы Патрас қаласында орналасқан.

Темір жол

Ахея облысын Патрас – Кипарисия бағытындағы Патрас қала маңы темір жолы Патрасқа, ал Айгиодан Афинаға дейінгі Афина әуежайы – Патрас бағытындағы Афина қала маңы темір жолы қызмет көрсетеді. Алайда, екі бағыт әзірге бірікпеген.

Спорт

Екі шаңғы курорты бар, біреуі Панахайк тауының батысында, Патрастың шығысында орналасқан (биіктігі шамамен 1700 метр). Жаңа көпірдің (2004 жылдың ортасы) арқасында ол Нафпактосқа ең жақын болады. Екіншісі Ароанияда, кейде Хелмос деп те аталады, Калавританың жанында. Бұл Калавритаға ең жақын курорт.