Кіріспе

Қазіргі Грекияның Аркадия (Αρκαδία) аймағы – Грекияның әкімшілік-аймақтық бірлігінің бірі. Ол Пелопоннес әкімшілік аймағының құрамына кіреді. Географиялық жағдайы бойынша Пелопоннес түбегінің орталық және шығыс бөлігінде орналасқан. Аты мифологиялық Аркас есімімен байланысты. Грек мифологиясында бұл Пан құдайының туған жері саналған. Еуропалық Ренессанс өнерінде Аркадия бұзылмаған, үйлесімді жабайы аймақ ретінде бейнеленген.

География

Аркадия – Пелопоннес түбегінің жер ауданының шамамен 18%-ын құрайтын ауылдық, таулы әкімшілік бірлік. Бұл түбектегі ең ірі әкімшілік бірлік. 2021 жылғы халық санауы бойынша, онда 77 592 адам тұрады; оның астанасы Триполиде қаланың өзінде шамамен 30 400 тұрғыны, ал ірі қалалық аймақта шамамен 44 000 адам тұрады. Аркадияның орталық бөлігінде, Триполи аймағының маңында ерекше топографиялық форма, геологиялық тұрғыдан қызықты құбылыс қалыптасқан: бірнеше жазықтар мен "ішкі таулық ойыстар", тіпті "жабық ойыстар" бар: 30 шақырымдық "Триполи платосы", "Аргон Педионы", Левиди ойысы, Влачерна Аркадия/Хотусса/Кандила ойысы. Жазықтар мен ойыстардың ерекшелігі қарқынды карст процесінің нәтижесі: су жер бетіндегі арналармен эрозияға ұшыратып, суға айналдырудың орнына жер астына сіңеді. Су ағынының барлығы понорлар (грекше: καταβόθρες) және жер асты су жолдары арқылы жүзеге асады. Ойыстардағы ауыл шаруашылығы үшін қосымша мәселе: қысқы жаңбырлар мол болғанда жер суға толып, уақытша көлдер пайда болады, тіпті бүгінгі күнге дейін, себебі катавотрлар арқылы судың кететіні көбінесе егіс жұмыстарын уақтылы бастауға жеткілікті түрде жылдам болмайды.

Ортағасырлық тарих

Батыс Рим империясы құлағаннан кейін Аркадия грек тілінде сөйлейтін Византия империясының құрамында қалды. Аркадия әдемі, усақ-түйекке дейін сақталған аймақ болып қала берді, ал оның тұрғындары қарапайым мал өсіруші, қарапайым, бірақ бақытты өмір сүрген бағушылар ретінде белгілі болды. Аркадия Вергилийдің «Эклогтарында», кейін Жакопо Санназароның пасторальдық шедеврі «Аркадия» (1504) шығармасында бейнеленген, қиялға толы идилиялық жұмаққа теңеу ретінде қолданылады. Төртінші крест жорығынан кейін аймақ Ахая княздығының құрамына кірді, бірақ 1260 жылдардан бастап Морея деспотының византиялық гректері оны кезең-кезеңімен қайтарып алды, бұл процесс 1320 жылы аяқталды. 1460 жылы аймақ қалған деспотатпен бірге Осман түркілерінің билігіне көшті. 1687–1715 жылдардағы Венеция үкіметінің кезеңін есептемегенде, аймақ 1821 жылға дейін түрік бақылауында болды. «Et in Arcadia ego» латын тіркесі, әдетте «Тіпті Аркадияда да мен бармын» деп түсіндіріледі, ол – өмірдің өткіншілігін және өлімнің сөзсіздігін еске саларлық *memento mori* мысалы. Бұл тіркес көбінесе Николя Пуссеннің 1647 жылғы «Аркадиялық шопандар» деп аталатын суретімен байланысты. Суретте бұл тіркес классикалық киім киген жастар тапқан қабірдегі жазу ретінде бейнеленген.

Қазіргі тарих

Аркадия грек Тәуелсіздік соғысының маңызды орталықтарының бірі болды, оның ішінде Триполи шайқасында жеңіске жетті. Жеңісті революциялық соғыстан кейін Аркадия жаңадан құрылған грек мемлекетінің құрамына енді. Аркадияда экономикалық өсім мен шағын көші-қон болды. 20 ғасырда Аркадия халқының көп бөлігі, әсіресе Америкаға көшіп кету арқылы азайды. Аркадияның көптеген ауылдары халқының жартысына жуығын жоғалтты, олардың қараусыз қалған қалаларға айналуы мүмкін деген қауіп туды. Аркадияның халқы қазір Коринфиядан кем. Демографтар 1951 жылдан бастап 21 ғасырдың басына дейін халқының екі есеге азаятынын болжады. 2011 жылы халық саны 87 000-ға дейін төмендеді. 1965 жылы Мегалополи және айналасындағы аймақта Рихтер шкаласы бойынша 5,9 балдық жер сілкінісі болды. Көптеген ғимараттар қирады, адамдар үйсіз қалды. Бірнеше жылдың ішінде ғимараттар сейсмикалық талаптарға сәйкес қайта жаңартылды. Бұл жер сілкінісі аймақтағы тас көмірдің (лигнит) жер асты қорының табылуына себеп болды, ал 1967 жылы Мегалополи электр стансасының құрылысы басталды, ол 1970 жылы пайдалануға берілді. Станицаның оңтүстігіндегі кен аймағы түбектің ең ірі кен аймағы болып табылады және бір елді мекені көшіріліп, бүгінгі күнге дейін жұмыс істеуде. 2007 жылдың шілде және тамыз айларында Аркадияда, әсіресе таулы аймақтарда орман өрттері зардап шекті. 2008 жылы классик ғалымы Христос Мергупис Ұлы Александрдың мумияланған денесі (оның нақты бейіті емес) Грекияның Пелопоннес аймағындағы Гортиния Аркадияда болуы мүмкін деген теория ұсынды. 2008 жылдан бері бұл зерттеу Грекияда жалғасуда. Зерттеу туралы алғаш рет 2008 жылдың мамыр айында CNN International телеарнасында хабарланды.

Тіл

Гректің қараңғы дәуірінде (б.з.д. 1200–800 жж.) дорийлік грек тілі Пелопоннеске енгізілген кезде, Аркадияда ескі аркадокиприот тілі, көрінеу, сақталған. Аркадокиприот тілі әдеби тілге айналмаған, бірақ ол жазуларда белгілі. Цан – грек әліпбиінің әрпі, ол тек Аркадияда ғана кездеседі, пішіні кириллицаның И әрпіне ұқсас; ол басқа диалекттерде t дыбысына айналған лабиовелярлардан дамыған дауыссыз дыбысты білдіреді. Цакония тілі, қазіргі Аркадия жағалауында әлі де қолданылады (бірақ классикалық кезеңде Аркадиямен тікелей шектесетін Оңтүстік Арголид жағалауы деп есептелген), дорийлік грек тілінің тікелей ұрпағы болып табылады және архаикалық грек тілінің сақталған аймақтық диалектісінің ерекше мысалы болып табылады. Цаконияның бас қалалары – Аркадияның Леонидио және Тирос қалалары.

Префектурасы

2011 жылғы Калликратис үкіметінің реформасының бір бөлігі ретінде Аркадия аймақтық бірлігі бұрынғы Аркадия префектурасынан (Νομός Αρκαδίας) құрылды. Префектураның аумағы қазіргі аймақтық бірліктің аумағымен бірдей болды. Сонымен қатар, муниципалитеттер төмендегі кестеге сәйкес қайта ұйымдастырылды. tyrostsakonia.gr leonidion.gr.

Спорттық командалар

Астерас Триполис – Триполи қаласындағы грек футбол клубы. Аркадикос Б. К. – 1976 жылы құрылған Триполидегі баскетбол командасы.

Жалпы және келтірілген сілтемелер

COST 621, Қорытынды есеп, Жағалаудағы карст астылық суларының басқарылуы, 2005 жылғы Брюссель. Форд, Д. К. және Уильямс, П., Карст гидрогеологиясы және геоморфологиясы, Чичестер, 2007, 4-ші, қайта қарастырылған басылым. Jacobshagen, Volker (ред.), Geologie von Griechenland, Beiträge zur regionalen Geologie der Erde, Штутгарт, 1986. Немец/Ағылшын тілінде. Мариолокос, Илиас. Геомифологиялық орындар және Аркадиядағы тарихи геотехникалық және гидравликалық құрылыстар, Грекия геологиялық қоғамының 12-ші халықаралық конгресі, Саяхат жетекшісі, Патрас, 2010 жылғы мамыр. Грек тілінде. Морфис, А. (Афина), Зожер, Х. (Граз). Орталық және Шығыс Пелопоннес (Грекия) карстың гидрогеологиясы. Steirische Beiträge zur Hydrogeologie 37/38. 301 бет, Граз, 1986. Паузанияс, Грекия сипаттамасы, В. Х. С. Джонс + Х. А. Ормерод жасаған ағылшын тіліне аударма, Лондон, 1918.