Кіріспе

Құс түрі

Қара шаңырақ шағарасы (Tchagra senegalus) – бұталық шағара. Бұл құстар тұқымдасы, Laniidae тұқымдасына жататын нағыз шыршылармен тығыз байланысты және бұрын осы топқа кірген. Бұл түр Арабия түбегінде және Африканың көп бөлігінде бұталы жерлерде, сирек орманды аймақтарда, жартылай шөлдерде және егістік алқаптарда кездеседі.

Таксономия

1760 жылы француз зоологы Матурин Жак Бриссон Сенегалда жиналған бір данаға негізделген «Орнитология» еңбегінде қара бақсылы чхаграның сипаттамасын келтірді. Ол француз тілінде La pie griesche gris du Sénégal және латын тілінде Lanius Senegalensis cinereus деген атауларды пайдаланды. Бриссон латынша атаулар бергенімен, олар екі атаулы жүйеге сәйкес келмейді және Зоологиялық номенклатура жөніндегі халықаралық комиссия тарапынан мойындалмайды. 1766 жылы швед табиғаттанушысы Карл Линней өзінің «Система Натурае» еңбегінің он екінші басылымын жаңартқанда, Бриссон бұрын сипаттаған 240 түрді қосты. Қазіргі кезде бұл түр француз табиғаттанушысы Рене Лессонның 1831 жылы енгізген Tchagra туысына жатқызылады. Тоғыз кіші түрі бар.

Сипаттама

Қара шағаралы шағара – 19–22 см ұзындығы бар, әдемі түсті және оңай танылатын түр. Оның қара тажы және кең ақ суперцилиймен бөлінген көз жолақтары бар. Кеудесі ақшыл сұр, ал арқасы ақшыл қоңыр. Қанаттары бүктелгенде қастаң түсті, ал құйрығы қара, ұшы ақ. Мұқарасы қара. Еркек және ұрғашы құстардың сыртқы түрі ұқсас, бірақ жас құстардың қоңыр бас бөлігі және ақшыл сары мұқарасы болады. 14 түршесі бар, олардың мөлшері мен арқасының, кеудесінің және көз жолағының түсі әртүрлі. Қара шағаралы шағара төмен қарай түсетін сыңғырлаған әнмен әйгілі, және осы дыбысты еліктеу арқылы оны көруге болады, себебі құс өз территориясына біреудің еніп келгенін сезіп, алаңдайды. Еркек құсы да билеп, қанатын соғып ұшады.

Мінез-құлық

Қара шаңырақ шағарасы ағаш немесе бұтадағы тостаған тәрізді ұясына екі-үш күлгін дақты ақ жұмыртқа салады. Екі жыныстың да, бірақ көбінесе анасы, 12-15 күндей басып шығарады; балапандар одан кейін 15 күннен соң ұша бастайды. Ол мінез-құлқы жағынан торғайларға ұқсас, бұтадағы қонбадан жәндіктер мен басқа да кішкентай азықтарды аулайды, бірақ нағыз торғайларға қарағанда көзге жақсы ілінбейді.