Кіріспе
Британдық журналист, хабаршы және бұрынғы саясаткер Мэтью Фрэнсис Паррис (7 тамыз 1949 жылы туған) – британдық саяси жазушы және хабаршы, бұрынғы консервативті партиясының парламент депутаты. Ол Оңтүстік Африкада британдық ата-аналарының отбасында дүниеге келген.
Matthew Francis Parris (born 7 August 1949) is a British political writer and broadcaster, formerly a Conservative Member of Parliament. He was born in South Africa to British parents.
Жас шағы мен отбасы
Паррис Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласында дүниеге келген. Ол алты баланың ең үлкені (үш ағасы мен екі апасы) және бірнеше британдық және бұрынғы британдық аумақтарда өсті: Оңтүстік Африка, Кипр, Родезия (қазіргі Зимбабве), Свазиленд (қазіргі Эсватини) және Ямайка, онда оның әкесі электр инженері болып жұмыс істеген. Оның ата-анасы соңында Испанияның Каталония аймағында жұмыс істеп, тұрды, ал Паррис кейін сол жерде үй сатып алды.
Білім
Паррис Оңтүстік Африканың Уотерфорд Камхлаба Біріккен Әлем колледжінде, Свазилендтегі Мбабане қаласының жанындағы тәуелсіз мектепте, Кипр аралындағы Сессион мектебінде және Кембридждегі Клэр колледжінде білім алды, онда ол заң саласында үздік диплом алып, Либералдық клубтың мүшесі болды. Ол Пол Меллон стипендиясын жеңіп алып, Йель университетінде халықаралық қатынастарды оқыды. Оның айтуынша, "Жануарлар фермасын" ерте оқығаннан кейін ол консерватор болды, себебі "Менде [шошқалардың] интеллектына және тәртіпке деген құрмет пайда болды".
Ерте мансап
19 жасында Паррис Морис Оксфорд көлігімен Африкадан Еуропаға дейін саяхат жасады; 2002 жылғы автобиографиясында айтқанынша, саяхат оның және оның әйел серігінің шабуылға ұшырауымен және оның оның зорлануын көруге мәжбүр болуымен қатал түрде тоқтатылды. Парриске MI6 офицері қызметі ұсынылды, бірақ ол екі жыл бойы Сыртқы істер министрлігі мен Ұлттар достастығы кеңсесінде жұмыс істеді. 1976 жылы ол осы мансабынан кетті, себебі оған оның ресмилігі ұнамады және ол Парламент депутаты болғысы келді. Кейін ол Консерваторлар зерттеу бөліміне қосылып, Маргарет Тэтчердің жеке хат хатшысы болды. Ол Темза өзеніне секіріп, итті құтқарып қалғандығы үшін RSPCA медалімен марапатталды (медальді сол кездегі оппозиция жетекшісі Тэтчер тапсырды).
Парламенттік мансап
Паррис 1979 жылдан 1986 жылға дейін Батыс Дербишир парламенттік округінің консервативті депутаты болды. Осы орынға таласқан үміткерлердің ішінде Питер Лилли және Майкл Ховард та болды. Ол гомосексуалдардың құқықтарын қолдады. Паррис саясаттан кетіп, журналистикамен айналысуға көшті.
Радио және теледидар
Қазір Паррис радио және теледидар жүргізушісі, The Times газетінің мақалашысы және сарапшы. Оның электр есептегішіне ақшасы бітіп қалғанда, тәжірибе ұятты аяқталды. Жиырма жыл өткен соң, 2004 жылы, ол «Паррис мырзаның игілігі үшін, қайта қарау» атты деректі фильм үшін тәжірибені қайтадан жасады. Паррис Нортстед имениесінің басқарушысы лауазымына үміткерлік етіп, Парламент депутаты қызметінен кетті және 1986 жылы ITV-нің ықпалды жексенбілік түскі ақпараттық бағдарламасы «Weekend World»-тің жүргізушісі қызметін Брайан Уолденнен қабылдау үшін Парламентті тастап кетті. 1977 жылдан бері Уолден басқарған бағдарлама Паррис басшылығымен тағы екі жылға созылды, содан кейін 1988 жылы жабылды. Ол BBC Radio 4-тің «Great Lives» өмірбаяны сериясын жүргізеді, сондай-ақ сатирикалық жаңалықтар бағдарламасы «Have I Got News for You»-да қонақ ретінде көрінді және «After Dark» бағдарламасын ұсынды. 2007 жылы Паррис Radio 4 үшін саясаткерлердің клишелер мен арнайы терминдерді қолдануы туралы екі жеңіл, бірақ өткір деректі фильм жасады, олар «Менің сөзім емес, мырза спикер» деп аталды. 2011 жылдың 8 шілдесінде Radio 4-тің «Any Questions?» бағдарламасында, «News of the World» журналистерінің заңсыз және сыбайлас жемқорлық әрекеттеріне байланысты қызу пікірталас кезінде Паррис газетті жоғары бағалады және Руперт Мердоктың ізгіліктері мен оң жетістіктерін құрметпен бағалады. 2017 жылдың желтоқсанында Паррис BBC-нің «The League of Gentlemen» бағдарламасының мерейтойлық нұсқасында эпизодтық рөлде пайда болды.
Жазушылық және журналистика
Паррис – жазбалары мол жазушы, саясат және саяхат тақырыбында көптеген кітаптар жазған. 1991 жылы «Таймс» газетінде оның «Со Far, So Good» атты мақалалар жинағы жарық көрді. Одан кейін тағы да жинақтар шықты. 1994 жылы қазан айында «Scorn» атты кітабы жарық көрді, ол қарғыс, қысым және жалпы айыптау туралы цитаталар жинағы еді. Ол парламенттік тілші және бағана жазушы ретінде саясаткерлерді білуі мен түсінуі және олар туралы жақсы жазу қабілеті арқасында үнемі табысқа жетіп келеді. 1988 жылдан 2001 жылға дейін «The Times» газетінде парламенттік очерктер жазды және «The Times» мен «The Spectator» журналдарында апталық бағаналары болды. 2004 жылы Паррис «Granada Television» телеарнасының «What the Papers Say Awards» сыйлығында «Жыл жазушысы» атанды. Бұл, ішінара, Ирак пен Ауғанстандағы сайлаулар туралы хабарлауы үшін болды. Оның бұрынғы жетістіктері: 1991 және 1993 жылдарғы Британдық баспасөз сыйлығында «Жылдың бағанашысы» және 1992 жылғы «What the Papers Say Awards» сыйлығы. 1990 жылы ол Лондондық баспасөз клубының «Жылдың үздік тілшісі» – «Edgar Wallace» сыйлығын алды. 2002 жылы оның «Мүмкін куәгер: саясаттағы шеттен келген өмір» атты автобиографиясы «Viking» баспасында жарық көрді. 2005 жылы ол «Испаниядағы қамал» атты кітап жариялады, онда отбасының Каталониядағы, Пиреней тауларының етегінде орналасқан, XVI ғасырға жататын бұрынғы шаруашылық үйін – «L'Avenc» үйін қайта жаңғырту және оны өз үйіне айналдыру жобасы туралы айтылады. 2011 жылы «Total Politics» журналы Парристің бағанасы «Вестминстердегі көптеген адамдар үшін қажетті оқу материалы саналады. Оның пікірлері көбінесе бағытқа қарсы болады. Паррис жергілікті мәселелерге қатысты сынды жазды және PMQ-ны ұзақ уақыт қорғады, бірақ соңғы кезде ойын өзгертті». Парристің жазбалары көбінесе кеңінен талқыланды. Мысалы, 2007 жылы «The Times» газетінде ол «Біз жақсырақ қолдау көрсетуге болатын мерекелік әдет – велосипедшілердің басын кесу үшін елдік жолдарға фортепиано сымын керіп қою» деген сатирикалық мақала жазды, бұл баспасөз шағымдары жөніндегі комиссияға екі жүз хат түсірді. Паррис кешірім сұрады: «Мен Рождествода велосипедшілерге жасаған шабуылыммен көп адамды ренжіттім. Бұл әзіл ретінде айтылған, бірақ көптеген велосипедшілер оны қабылдағандықтан, мен дұрыс бағаламадым. Кешіріңіздер». Паррис 2015 жылғы Лейбористік партияның басшылығына сайлауды сынға алды, Лейбористік партияға 3 фунт стерлинг салым салған әрбір адамға дауыс беруге мүмкіндік берген жаңа ережелерге назар салды. Екінші басшылық сайлаудан кейін, қазіргі басшы Джереми Корбин көп дауыспен жеңіске жетті, «Channel 4» телеарнасының жүргізушісі Кришнан Гуру Мурти Паррис пен Майкл Доббс Корбиннің қайта сайлануы «Лейбористік партияны бөлшектейді» деп мәлімдеді. 2017 жылдың қазан айында саяси комментатор Иэн Дейл Парристің есімін «Оң жақтағы ең беделді 100 адам» тізімінде 84-ші орынға қойды, оны «өз буынының көрнекті бағанашысы» деп сипаттады. 2020 жылдың маусым айында Паррис Борис Джонсон туралы жазған мақаласында «Оның ешқашан еңбекқорлығы мен стратегиялық көрегендігі болған жоқ. Джонсон мырза – көңіл көтеруге бейім, мүмкіндікті пайдаланушы ғана еді» деді. Гейлер құқығын қорғаумен айналысатын «Stonewall» қайырымдылық қорының негізін қалаушы Паррис, ұйымның соңғы кезде трансгендерлер құқықтарын өз күнтәртібіне қосуын сынға алды, трансгендерлер мәселелерінің гейлер құқықтарымен байланысы жоқ екенін және олар жеке ұйым болуы керек екенін жазды. 2021 жылдың мамыр айында Паррис цыған, рома және көшпелі халықтан этникалық азшылық мәртебесін алып тастауға шақырды, оларды «раса емес, жойылуға бейімделген ой-сана» деп сипаттап, «үйлерін мемлекеттік немесе жеке меншікке рұқсатсыз тоқтатуға тырысатын кез келген адамды біртіндеп, бірақ қатал қысымға салуға» шақырды. Расизмге қарсы «Hope not Hate» тобы Парриске жауап берді: «The Times» газеті бүкіл этникалық азшылықтың өмір салтын жоюды жақтаған мақала жариялады. Бұл өте ұятты. Цыған, рома және көшпелі халыққа осы расизм мен осындай ойлауға қарсы тұруда біздің қолдауымыз бар». 2021 жылдың маусым айында Паррис «адам құқықтарымен үлкен мәселе бар» деді және «негізгі адам құқықтарының барлық түсінігін күмәндеуді мақсат еткен» бағана жазды. Ол – қателік, сондықтан оған негізделген барлық ойлар жойылады».
Саяхат жазуы
Паррис бірнеше рет шетелге экспедиция жасады. Олардың қатарына 1967 және 1989 жылдары Килиманджаро тауына жасаған сапарлар; 1973 жылы Заир (қазіргі Конго Демократиялық Республикасы); 1978 жылы Сахара; Перу; Боливия кіреді. 1990 жылы Перудегі саяхаттары туралы "Инка Кола" атты кітап жариялады. 2000 жылы Антарктида қысын Үнді мұхитындағы Кергелен архипелагының бөлігі – Гранде-Терре француз иелігінде, көбінесе зерттеушілер болған бірнеше ондаған қыстаушылармен бірге өткізді. Оның қасында болғандардың бірі ол сол жерде болған кезінде апат салдарынан қаза тапты, және ол осы оқиға туралы The Times газетіне жазды.
Жеке өмір
Паррис 1984 жылы түнгі дебатта өзін ашып көрсетуге тырысқанын айтады, бірақ ешкім назар салған жоқ. Ол гея екенін апталық газет бағаналарының бірінде жариялап, Clapham Common-ға сексуалдық кездесулерге барғанын мойындады. 1998 жылғы Рон Дэвис жанжалы кезінде Newsnight телеарнасына берген сұхбатында ол Джереми Паксманға сол кездегі Лейбористік кабинетте екі гея мүше болғанын, олардың бірі Питер Мандельсон екенін айтты. Ол Ұлыбритания Парламентінде 30-дан 60-қа дейін жарияланбаған гея мүшелер бар екенін мәлімдеді. 2010 жылдың тамызында Independent on Sunday құрастырған тізімде Паррис Ұлыбританиядағы ең беделді ЛГБТ тұлғасының 49-ы деп танылды. 2006 жылдың тамызында Паррис ұзақ жылдар бойы бірге болған серігі Джулиан Гловермен азаматтық серіктестікке түсті, Гловер Дэвид Кэмерон үшін сөз жазушы және The Guardian газетінде бұрынғы саяси тілші болған. Олар серіктестікке кіріскен кезде 11 жылдан бері бірге болды. Ол Клэр колледжіндегі студенттер ұйымдастырған Клэр саясаты қоғамының құрметті меценаты. Ол марафонға бейім жүгіруші болды және бірнеше рет Лондон марафонына қатысты. Оның жеке рекорды 2:32:57, ол 1985 жылы 35 жасында көрсеткен, ал 2018 жылы Total Politics журналы бұл көрсеткішті "жақын арада ешкімнің бұзуы қиын" деп бағалады; сол жылы марафондағы 15 депутаттың арасындағы ең жылдам Джон Ламонт 3:38:03 уақытта финиш сызығын кесті. Паррис өзінің ең жақсы көрсеткіштерімен аяқтағысы келді, сондай-ақ, қарқынды жүгіру денсаулыққа зиян екенін айтып, марафондық жарыстардан бас тартты. Ешбір британдық депутат, қазіргі немесе зейнеткерлікте, Парристің марафондық көрсеткішін жақсарта алмады.