1736 жылғы Чикасо науқаны: Француздардың жеңілісі және Чикасо соғысының бастауы
Chickasaw Campaign of 1736
1736 ж. Чикасо науқаны: Франция мен одақтастары Чикасо бекіністеріне шабуыл жасады. Огоула Четока мен Акия шайқастары сәтсіз аяқталды. Жаңа Франция тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чикасо 1736 жылғы науқаны (28 ақпан – 25 наурыз 1736), сондай-ақ Бірінші Чикасо соғысы деп белгілі, француздар мен олардың одақтастарының қазіргі Солтүстік-Шығыс Миссисипидегі Чикасоның бекінілген елді мекендеріне жасаған екі ірі шайқасынан тұрды. Луизиана губернаторы Жан Батист Ле Мойн де Бьенвилльдің басшылығымен Жоғарғы Луизианадан келген күш 1736 жылғы 25 наурызда Огула Тчетокаға шабуыл жасады. Ал 1736 жылғы 26 мамырда Төменгі Луизианадан келген екінші күш Акиаға шабуыл жасады. Екі шабуыл да қанағатсыздықпен тойтарылды (Аткинсон, 2004).
The Chickasaw Campaign of 1736 (February 28 – March 25, 1736), also known as the First Chickasaw War, consisted of two pitched battles by the French and allies against Chickasaw fortified villages in present day Northeast Mississippi. Under the overall direction of the governor of Louisiana, Jean Baptiste Le Moyne de Bienville, a force from Upper Louisiana attacked Ogoula Tchetoka on March 25, 1736. A second force from Lower Louisiana attacked Ackia on May 26, 1736. Both attacks were bloodily repulsed (see Atkinson, 2004).
Стратегиялық жағдай
Жаңа Франция француз империясы оңтүстіктегі Нью-Орлеаннан солтүстіктегі Канадаға дейін созылды. Оның біртігін Миссисипи өзенінің төменгі ағысындағы жауынгер Наччез және Чикасау тайпаларының болуы ғана бұзды. Француздардың осы жауынгер тайпаларды басып тастап, Миссисипи бойымен еркін өтуді қамтамасыз етуге жасаған тырысы Чикасау соғыстарына әкелді. 1716 жылдан бері француздар мен шоктаулар Наччез тайпасына қарсы ашық жойқын науқанға біріккен. 1736 жылға қарай Наччездер өлтірілді немесе тарап кетті, олардың көпшілігі Чикасаулардың арасына паналады. Биенвилл осы Наччез қалдықтарын жоюды және Чикасауларды бағындыруды қалады: "Индейлерге бізге тиіс құрмет пен міндет сезімін ұқтыру үшін батыл және ерекше соққы берудің қажеттігі зор". Ол екі күштің үйлесімді әрекетін жоспарлады: бірі Луизиананың Иллинойс округінің қолбасшысы Пьер д'Артагет басқаруымен солтүстіктен, екіншісі – өзі басқаратын үлкен әскер оңтүстіктен. Бұл күштер 1736 жылдың 31 наурызында "Чикасау ауылдарында" кездесуге тиіс болды.
The French empire of New France extended from New Orleans in the south to Canada in the north. Its unity was disrupted only by the presence of hostile Natchez and Chickasaw tribes in the lower Mississippi River valley. The French effort to reduce these hostile tribes and gain free passage along the Mississippi culminated in the Chickasaw Wars. Since 1716, the French and Choctaw had united against the Natchez in an overt campaign of destruction. By 1736 the Natchez were killed or scattered, with many of them taking refuge among the Chickasaw. Bienville wanted to destroy these Natchez remnants, and reduce the Chickasaw: 'It is absolutely necessary that some bold and remarkable blow be struck, to impress the Indians with a proper sense of respect and duty toward us.' He planned coordinated operations by two forces: one under Pierre d'Artaguette, commander of the Illinois District of Louisiana, from the North; and a larger army under himself from the South. These forces were to meet 'at the Chickasaw villages' on March 31, 1736.
Огула-Четока шайқасы
Д'Артагет Форт-де-Шартрдан Иллинойс өлкесі бойынша жасақтар жинап, қазіргі Мемфис қаласындағы Чикасо Блаффына үлкен экспедициямен аттанды. Де Моншерво мен де Гранпреден уәделенген жасақтарға қол жеткізе алмағанына қарамастан, ол Чикаго мен де Винсенспен бірге Чикасо жеріне жорығын жалғастырды. Бірақ, елшіден оңтүстік әскерінің кешіккенін және ол өз қалауынша әрекет етуі керектігін естіді. Күтіспей, немесе күте алмай, Д'Артагет 130 француз сарбазы мен ополченесі және 366 Ирокез, Квапа, Майами және Иллинойс жауынгерлерімен Огула-Четокадағы (қазіргі Миссисипи штатының солтүстік-батыс Тюпелосындағы Чаккалиссаның бір бөлігі) көріне оқшауланған ауылға келді. Күн 25 наурыз, "Пальма жексенбісі" еді. 30 французды қорғау үшін қалдырып, Д'Артагеттің солтүстік күштері "үлкен күшпен" шабуыл жасады, бірақ ұсталды, жеңіліске ұшырады және ашулы түрде қуылды, ал құнды оқ-дәрі мен ұңғылған оқтан құралған жүк пойызы жауға түсті. Аман қалғандар кешіккен де Моншервомен кездесу үшін шашырап кетті; Биенвилл ирокездер мен квапалардың берік қарсылығы болмаса, бірде-бір француз тірі қалмас еді деп жазды. Француздық мәліметтерге сәйкес, жиырма бір француз тұтқынға алынды, олардың он тоғызы, соның ішінде шайқаста үш рет жараланған Д'Артагет, өртеліп өлтірілді, кейбіреулері үлкен отқа лақтырылған кезде-ақ қайтыс болған еді. Екі француз түрмеде отырған Чикасо басшысына айырбастау үшін ұсталды, бірақ ақырында Оңтүстік Каролинадағы британдықтарға жіберілді. Дюмон де Монтиньидің сол кездегі естеліктерінде бұл шайқас 1736 жылғы 20 мамырда болған деп қате көрсетілген, бұл көптеген кейінгі есептерде шатасуға себеп болды.
D'Artaguette at Fort de Chartres collected detachments throughout the Illinois Country and proceeded with great expedition to Chickasaw Bluff at present day Memphis. Despite failing to meet promised detachments under de Monchervaux and de Grandpré, he resumed his march with Chicagou and de Vincennes to the Chickasaw lands, only to be advised by courier that the southern army was late and that he should act according to his own judgement. Unable or unwilling to wait any longer, d'Artaguette arrived before a seemingly isolated village at Ogoula Tchetoka (part of Chuckalissa, or Old Town in present day northwest Tupelo, Mississippi) with 130 French regulars and militia and 366 Iroquois, Quapaw, Miami, and Illinois warriors. The day was 'Palm Sunday', March 25. Leaving 30 French behind to guard supplies, d'Artaguette's northern force attacked with 'great vigor' but was pinned down, routed, and furiously pursued, and its baggage train of valuable shot and powder was captured. Surviving remnants scattered back to meet the belated de Monchervaux on the return trail; Bienville wrote that, without the firm resistance given by the Iroquois and Quapaw, not a single Frenchman would have survived. According to French reports, twenty one of the French were captured of whom nineteen, including d'Artaguette thrice wounded in battle, were executed by burning, some of whom were already dead when thrown into large fires. Two Frenchmen were held in hope of exchange for an imprisoned Chickasaw chief, but were eventually sent to the British in South Carolina. A contemporary memoir by Dumont de Montigny mistakenly reported this battle as taking place on May 20, 1736, leading to confusion in many later accounts.
Акия шайқасы
Акияға (қазіргі Оңтүстік Тупело, Миссисипи штаты) Оңтүстік күштері шабуыл жасады. 1736 жылдың наурыз айында француз контингенті – гранадерлер, регулярлы әскерлер, швейцариялықтар және түрлі милиция бөлімдері – Мобил қаласында жиналды. 1 сәуірден бастап француздар Томбигби өзенімен 270 шақырымға дейін, аз шығынмен қайықпен жол тартты. 23 сәуірде армия Томбекбе фортына (қазіргі Джонс-Блафф, Самтер округі, Алабама штаты, осы науқанға дайындықпен салынған) жетті. Онда офицерлерді есептемегенде 544 еуропалық және 45 африкалық ер адам жиналды, содан кейін өзен бойында 600 адамнан тұратын чокто контингентімен кездесті. 4 мамырда Форт-Томбекбеден қайықпен және жаяу жолмен шыққан біріккен әскер өзенмен жоғары қарай жылжып, 22 мамырда қазіргі Амори, Миссисипи штатының маңына жетті. Қайту үшін қажетті жабдықтар мен қайықтарды қорғау үшін базалық лагерьді жедел нығайтып, армия 24 мамырда солтүстік-батысқа қарай, дала арқылы 20 шақырымдай жерде орналасқан ең жақын чикасо ауылына бет түзеді. 26 мамырда әскер Акия, Чокафалая және Апеони атты үш бекінілген төбе ауылына жақындады, олар жиналып «Ұзын қала» деп аталды. Ауылдар көрініске келгенде, олардың бірінің үстінде британ туының желбірегені байқалды. Жақындағанда француздар чикасолардың арасында бірнеше ағылшынның бар екенін көрді. Бұл жайтты анықтағаннан кейін Бьенвильдің жүйесі Шевалье де Ноян дереу шабуылға өтуге шақырды. Біраз пікірталас болғаннан кейін армия француз контингентімен әдеттегі еуропалық тәртіпте шабуылға көшті, ал чоктолар шумен, бірақ тезірек қанаттарды жапты. Апеониді, онда саудагердің үйінде британ туы көтерілген, жалғастырмай, күш Акияға үлкен қалқандар немесе мантелеттер деп аталатын төсеніштердің артынан шабуыл жасады. Француздар дереу чикасолардың бекіністерінен «оқ жауынын» алды, бірақ мантелеттер тиімсіз болып шықты. Шабуыл төбеде тоқтап, құрбандықтар саны арта берді. Бірнеше шеткі үйлер басып алынды, бірақ бірнеше сағаттық шайқастан кейін француздар «қорғанысқа ешқандай бұзушылық жасай алмай» кері шегінді. Түнде чикасолар айналасындағы үйлер мен өсімдіктерді жойып, өздерінің позицияларын нығайтты. Оқ-дәрі мен азық-түлік жетіспеген француз армиясы, жарақат алғандарды көтере алмайтынынан қауіптеніп, d'Artaguette-тен ешқандай ақпарат алмады. Олар шамамен екі жүз адамын жоғалтып (шамамен 100 қаза тапқан, 100 жарақат алған) нәтижесіз аяқталған науқаннан кері қайтты.
Ackia (in present day south Tupelo, Mississippi) was attacked by the Southern force. The French contingent, including grenadiers, regulars, Swiss, and various companies of militia, assembled at Mobile throughout March, 1736. Starting the first of April, the French proceeded by boat with little loss 270 river miles up the Tombigbee River. On April 23, the army reached its forward depot at Fort Tombecbé (which had been prepared at present day Jones Bluff, Sumter County, Alabama, in anticipation of this campaign), and there mustered 544 European and 45 African men, excluding officers, before being met up river by a 600 man Choctaw contingent. Departing Fort Tombecbé on May 4 by boat and on foot, the combined army continued upriver and reached the vicinity of present day Amory, Mississippi, on May 22. Quickly fortifying a base camp to protect the supplies and boats, essential for its return, the army departed on May 24 for the nearest Chickasaw village, located about 20 miles across the prairie to the northwest. On May 26, the army approached three fortified hilltop villages, named Ackia, Tchoukafalaya, and Apeony, collectively called Long Town. As the villages came into view it became apparent that a British flag flew over one of them. As they got closer the French saw a number of Englishmen among the Chickasaws. After this discovery, the Chevalier de Noyan, Bienville's nephew, urged an immediate attack. After some debate the army advanced to attack, with the French contingent in typically European order, and the Choctaw noisily but reluctantly covering the flanks. Avoiding Apeony, where a trader's cabin flew a British flag, the force stormed Ackia under cover of large shields or mats called mantelets. The French immediately received 'a shower of balls' from the Chickasaw fortifications, and the mantelets proved to be ineffective. The attack became pinned down on the side of the hill with steadily mounting casualties. Several outlying cabins were taken, but after several hours' combat the French fell back 'without having been able to make the slightest breach' in the fortress at the point of attack. During the night the Chickasaws further improved their position by razing surrounding cabins and vegetation. The French, short of ammunition and provisions, and worried that they could not carry any more wounded, and with no information from d'Artaguette, retreated the way they came having lost roughly two hundred men (roughly 100 killed and 100 wounded) in an ultimately futile campaign.
Бағалау
Б. Ф. Френч: "Соғыс асығыс басталып, асығыс жүргізілді. Биенвиль дұшпан еліне қоршау құралының қалпы болмаған күйде кірді, бір бекініске шабуыл жасады, содан кейін, 10 мамырда Чикасо елінде кездесуге бұйрық берген Д’Артагетпен байланыс орнатуға тырыспады, тіпті оған тиісті бұйрықтар беруге немесе бір Чикасо тұтқынын алып, Д’Артагеттің іс-қимылдары туралы ақпарат алуға да әрекет етпеді. Ол кері шегінді және науқанды қасіретті аяқтады." Аткинсон фронталдық шабуылдарды "ақымақтық" деп сипаттады, олар іс жүзінде жеңіске жете алмайтын позицияларға жасалған. Аткинсон француздың Шоктау тайпасының Қызыл Аяқ киімді басшысының бақылауларын келтіреді: "Француздар соғыс жүргізудің жолын білмейді. Біз отыздан қырқ адамдық шағын ауылды ғана басып ала алдық, ал керісінше, бірде-бір дұшпанды өлтіргенімізді айта алмай, көптеген адамдарды жоғалттық. Біздің әскерлеріміз ауыр киімдермен тым баяу және тым жақын жүрді, сондықтан Чикасолар кем дегенде біреуін өлтіріп, бірнешеуін жаралау мүмкіндігіне ие болды." Чикасолар ағылшын сауда жолы арқылы, сондай-ақ Оңтүстік Каролина мен Джорджиядағы шағын Чикасо елді мекендері арқылы ағылшын қару-жарағымен жабдықталды. Олардың тікбұрышты қоршаулары қабырғаларындағы ойықтармен, сондай-ақ ойықтары бар дөңгелек бекініс үйлерімен толықтырылды. Осы технологияның арқасында Чикасолар француздар мен Шоктаулардың үздірілмейтін қысымына қарсы өздерінің жерлерін жеңіске жете алмайтын қалпында сақтап қалды, соның ішінде 1739 жылғы қайта науқан және келесі 20 жыл ішінде Шоктаулардың көптеген шағын шабуылдары болды. Бір кезде Акиа шайқасының археологиялық қалдықтары бар деп есептелген ауыл 1938 жылы АҚШ Ұлттық ескерткіші мәртебесін алды. Бірақ Ұлттық саябақтар қызметі Ұлттық ескерткіш құрылғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң ғана Акиа мен шайқастың сол жерде болмағанын түсінді. 1961 жылы ол Natchez Trace Parkway құрамына енді. Қазір ол "Чикасо ауылы" деп аталады. Дегенмен, 25 жылдан кейін жүргізілген зерттеулер Акиа мен оның көршілес ауылдарының нақты орналасқан жері Түпелоның оңтүстігіндегі дамыған ауданда екенін анықтады. "Ли Акрес" деп аталатын тұрғын үйлер массиві 1736 жылғы Акиа шайқасының орнын қамтиды, оны тарихшылар Оңтүстік-Шығыстағы француздың аумақтық мүдделеріне қарсы күрестің маңызды кезеңі деп есептейді.
B. F. French stated 'The war was rashly brought and rashly conducted. Bienville entered the enemy's country without any means of siege, made one attack on a fort, and then, without attempting by scouts to open a communication with D'Artaguette, whom he had ordered to meet him in the Chickasaw country on the 10th of May [sic], or making any attempt to give him proper orders, without even taking one Chickasaw prisoner to get any information of D'Artaguette's proceedings, he retreated, and ended the campaign disastrously.' Atkinson described as 'stupid' the frontal assaults against positions that were practically invincible. A Frenchman's relation of the observations of a Choctaw chief named Red Shoes is quoted by Atkinson: 'The French did not know at all the way to carry on war; we had been able to take only a little village of thirty of forty men; that on the contrary we had lost many men without being able to say that we had killed a single one; that our troops heavily clad marched with too slow a step and so close together that it was impossible for the Chickasaws to fire without killing some of them and wounding several.' The Chickasaw were amply equipped with English arms via a trade route from the English and small Chickasaw settlements in South Carolina and Georgia. Their rectangular palisade forts with loopholed walls were complemented by round fortified houses, also with loopholes. With this technology the Chickasaw invincibly maintained their homeland against relentless pressure from the French and Choctaw, including a repeat campaign in 1739 and numerous small attacks by Choctaws for the next 20 years. A village once thought to possess archaeological remains of Ackia battleground was made a U. S. National Monument in 1938. The National Park Service realized only a few years after establishment of the National Monument that Ackia and the battle were not located there, and it was absorbed into the Natchez Trace Parkway in 1961. It is now called 'Chickasaw Village.' Research 25 years later, however, determined that the actual site of Ackia and its neighboring villages are in a developed area of south Tupelo. A subdivision called 'Lee Acres' covers the site of the 1736 Battle of Ackia, cited by historians as a pivotal rebuff to French territorial ambitions in the Southeast.