Кіріспе

Батыс Канада тұжырымдамасы – 1980 жылы Манитоба, Саскачеван, Альберта және Британдық Колумбия провинцияларының, Юкон және Солтүстік-Батыс территорияларының (қазіргі Нунавут кіретін) Канададан бөлініп, жаңа мемлекет құру мақсатымен құрылған Батыс Канаданың федералды саяси партиясы. Партия, Квебек пен Онтарионың мүдделері үстемдік танытқанда Батыс Канаданың әділ қарауға лайық еместігін алға тартты. 1980 жылғы қазан айында федералды либералдық үкіметтің Ұлттық энергетикалық бағдарламасын жариялауынан кейін батыс аймағындағы наразылықтың ең жоғары нүктесінде партия Альбертада үлкен танымалдылыққа ие болды. Партияның ең белгілі басшысы – Британдық Колумбиядан шыққан Дуг Кристи заңгері, ол неонацистер Джеймс Кигстра, Эрнст Зюндель және Вольфганг Дрогеге қорғау қызметін көрсетуімен танымал. Партия Кристиден қашықтау үшін, 1981 жылы оны ұлттық басшылықтан шеттетуге және партияның Альберта филиалына мүшелікке қабылдамауға шешім қабылдады. Кейін ол партияның Британдық Колумбия провинциялық бөлімшесінің басшысы болып, ұлттық және провинциялық деңгейде бірнеше рет сайлауға түсті. 2005 жылы ол Блок Квебеконың батыс нұсқасы болмақ Батыс блок партиясын құруды жариялады. 2013 жылы қайтыс болған кезде Кристи «Батыс Канада тұжырымдамасы» деген атпен веб-сайтты жүргізіп тұрды; алайда, Батыс Канада тұжырымдамасы енді тіркелген саяси партия емес еді.

Партияның бағдарламасы

Батыс Канаданың тәуелсіздігі, Батыс провинцияларының төртеуі мен солтүстік аумақтардың халқы референдум арқылы шешкен мәселе. Әр азаматтың конституциялық құқығы ретінде қолжетімді референдум, бастама және сайлаушыларды қайта шақыру құқығы. Адам өмірінің қадір-қасиеті мен қауіпсіздігі, жеке меншік және жеке тұлғаның қауіпсіздігі мен негізгі бостандықтарын қорғау. Барлық адамдар үшін тең құқықтар, ешқандай нәсілге немесе этникалық тегіне ерекше мәртебе берілмейді. Халық саны және аймақ бойынша сайланатын екі палаталы парламенті бар федеративтік республика, екеуі де бастапқы заң шығару құқығына ие және заң қабылдану үшін екеуінің де мақұлдауы қажет. Батыс Канаданың бір ресми тілі. Конституция бойынша теңгерімді бюджетті заңмен бекіту, осылайша үкімет болашақта қарыз ала алмайды.

Альберта

Альберталық қанаты алғаш рет 19-шы Альберта заң шығарушы органына қосымша сайлауларда қатысты. Партияның бір мүшесі Гордон Кеслер 1982 жылы Олдс-Дидсбери сайлау округінде өткен провинциялық қосымша сайлауда ұлттық назар аудартты. Кеслер заң шығарушы органға сайланғаннан кейін Альберталық Ұлттық Кредит Партиясының (WCC) жетекшісі болды. Партия үшін ең жақсы нәтиже сол жылы, 1982 жылғы Альбертадағы жалпы сайлауда байқалды, онда олар кандидаттардың дерлік толық тізімін ұсынды және дауыстардың 11,8 пайызын алды. Бірақ партия бірде-бір заң шығарушыны сайлаған жоқ, ал Кеслер өзінің мандатын жоғалтты. 1984 жылы Кеслердің орнына кейіннен федералдық Реформа партиясының депутаты болған Джек Рамзи келді. Партияның кейбір қатаң идеологиялық өкілдері Рамзидің басшылығына қарсы шығып, оның батыстың тәуелсіздігіне шынайы берілмегенін мәлімдеді. Партия 1986 жылғы Альбертадағы жалпы сайлауда 20 үміткерді тіркеді, бірақ халықтың дауысының бір пайызынан да аз дауыс жинады. 1987 жылы партияның басшылығы мен бағытына наразы болған Альберта мүшелерінің тобы партияны тастап, Батыс Тәуелсіздік партиясын құрды.

Британдық Колумбия

Британ Колумбиясында партия басқа провинцияларға қарағанда әлдеқайда ұзақ өмір сүрді. Ол Дуг Кристи басшылығымен 1980 жылдардың басынан 2000 жылдардың ортасына дейін үміткерлерді тікелей сайлауға ұсынды. Бірақ, партия ешқашан бір мандатқа қол жеткізбеді.

Манитоба

Партияның Манитоба бөлімшесі тек 1986 жылғы Манитоба штатының жалпы сайлауында және бірнеше аралық сайлауда қана бақ сынасып, ешқашан дауыстардың маңызды үлесін жеңіп алған емес.

Саскачеван

Саскачеван облыстық бөлімшесі 1986 жылы бірнеше ай партияны ұсынған, бірақ кейін партиядан қуылған екі облыстық мәжіліс депутатын өз қатарына тартты.