Молибден дисульфиді (MoS2) – графитке ұқсас майлау минералы. Құрылымы қабатты, қабаттар арасында оңай сығады. Қасиеттері, кристалл түрлері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Молибден дисульфиді минералы
Molybdenum disulfide mineral
Молибденит – молибден дисульфидінің, MoS2 минералы. Сыртқы түрі мен сезімі жағынан графитке ұқсас, молибденит қабатты құрылысының нәтижесінде майлау эффектісіне ие. Атомдық құрылымы молибден атомдарының қабаттарынан тұрады, олар күкірт атомдарының қабаттарымен араласады. Mo-S байланыстары берік, бірақ жеке-жеке үш қабатты «сэндвичтердің» жоғарғы және төменгі жағындағы күкірт атомдарының өзара әрекеттесуі әлсіз, бұл оңай сырғанауға және жарылу жазықтықтарының пайда болуына себеп болады. Молибденит гексагондық кристалл жүйесінде 2H политипі түрінде, сондай-ақ тригональдық жүйеде 3R политипі түрінде кристалданады.
Molybdenite is a mineral of molybdenum disulfide, MoS2. Similar in appearance and feel to graphite, molybdenite has a lubricating effect that is a consequence of its layered structure. The atomic structure consists of a sheet of molybdenum atoms sandwiched between sheets of sulfur atoms. The Mo S bonds are strong, but the interaction between the sulfur atoms at the top and bottom of separate sandwich like tri layers is weak, resulting in easy slippage as well as cleavage planes. Molybdenite crystallizes in the hexagonal crystal system as the common polytype 2H and also in the trigonal system as the 3R polytype.
Пайда болуы
Молибденит жоғары температуралы гидротермалды кен орындарында кездеседі. Оның ілеспе минералдарына пирит, халкопирит, кварц, ангидрит, флюорит және схелит жатады. Маңызды кен орындарына Нью-Мексико штатындағы Костадағы таралған порфир молибден кен орындары, сондай-ақ Колорадо штатындағы Хендерсон және Климакс кен орындары кіреді. Молибденит Аризона, Юта және Мексиканың порфирлі мыс кен орындарында да кездеседі. Рений элементі молибденитте молибденнің орнына ауыстырылып, әдетте миллионға шаққандағы бөлшектер (ppm) мөлшерінде, бірақ көбінесе 1–2% дейін болады. Ренийдің жоғары құрамы рентгендік дифракция әдістерімен анықталатын құрылымдық түрге алып келеді. Молибденит кендері ренийдің негізгі және дерлік жалғыз көзі болып табылады. Радиоактивті рений 187 изотопының және оның қызыл изотопы осмий 187-нің болуы пайдалы геохронологиялық жас анықтау әдісін ұсынады.
Molybdenite occurs in high temperature hydrothermal ore deposits. Its associated minerals include pyrite, chalcopyrite, quartz, anhydrite, fluorite, and scheelite. Important deposits include the disseminated porphyry molybdenum deposits at Questa, New Mexico and the Henderson and Climax mines in Colorado. Molybdenite also occurs in porphyry copper deposits of Arizona, Utah, and Mexico. The element rhenium is always present in molybdenite as a substitute for molybdenum, usually in the parts per million (ppm ) range, but often up to 1–2%. High rhenium content results in a structural variety detectable by X ray diffraction techniques. Molybdenite ores are essentially the only source for rhenium. The presence of the radioactive isotope rhenium 187 and its daughter isotope osmium 187 provides a useful geochronologic dating technique.
Ерекшеліктері
Молибденит металл жылтырлығымен өте жұмсақ және сыртқы түрінен графитке дерлік ұқсас, тіпті ғылыми құралсыз екі минералды нақты ажырату мүмкін емес. Ол қағазға графит сияқты із қалдырады. Оның графиттен басты айырмашылығы – жоғары меншікті салмағы және матрицада кездесуге бейімділігі.
Molybdenite is extremely soft with a metallic luster, and is superficially almost identical to graphite, to the point where it is not possible to positively distinguish between the two minerals without scientific equipment. It marks paper in much the same way as graphite. Its distinguishing feature from graphite is its higher specific gravity, as well as its tendency to occur in a matrix.
Қолданылуы
Молибденит – молибденнің маңызды кені, және металдың ең көп таралған көзі болып табылады. 20-шы ғасырдың басында молибденит алғашқы жартылай өткізгіш диодтардың құрамында қолданылды, олар "мысық мұрты" детекторлары деп аталды және алғашқы кристалл радио қабылдағыштарда демодулятор ретінде қызмет етті. Моноқабатты молибденит жақсы заряд тасымалдау қабілетіне ие және кішкентай немесе төмен вольтты транзисторлар жасауға қолданылуы мүмкін. Бұл транзисторлар жарықты анықтап, шығара алады және болашақта оптоэлектроника саласында қолданылуы мүмкін.
Molybdenite is an important ore of molybdenum, and is the most common source of the metal. In the early years of the 20th century, molybdenite was used in some of the first crude semiconductor diodes, called cat's whisker detectors, which served as a demodulator in early crystal radios. Monolayer molybdenite shows good charge carrier mobility and can be used to create small or low voltage transistors. The transistors can detect and emit light and may have future use in optoelectronics.