Кіріспе
Жанартау атылуынан ауаға шашыратылған ұсақ пирокласт қалдықтары. Лапилли (: лапилл) – тефраның мөлшерлік жіктелуі, жанартау атылуы немесе кейбір метеориттердің соқтығысуы кезінде ауадан төгілетін материал. Лапилли латын тілінде "кішкентай тастар" деген мағынаны білдіреді. Лапиллинің диаметрі 2-ден 64 мм аралығында болады. 64 мм-ден үлкен пирокластикалық бөлшектер балқыған күйде болса жанартаулық бомба, ал қатты күйде болса жанартаулық блок деп аталады. 2 мм-ден кішкентай бөлшектерден тұратын пирокластикалық материал жанартау күлі деп аталады.
Lapilli (: lapillus) is a size classification of tephra, which is material that falls out of the air during a volcanic eruption or during some meteorite impacts. Lapilli is Latin for "little stones". By definition lapilli range from in diameter. A pyroclastic particle greater than 64 mm in diameter is known as a volcanic bomb when molten, or a volcanic block when solid. Pyroclastic material with particles less than 2 mm in diameter is referred to as volcanic ash.
Құрылу
Лапилли – вулкан жарылысынан шығарылған, жер бетіне түскен, бірақ әлі де жартылай балқыған лаваның шар, тамшы, гиря немесе түйме пішіндес тамшылары. Бұл ұсақ тастар сұйық тау жынысының ауа арқылы қозғалғанда салқындауының тікелей нәтижесі. Лапилли туфтары – риолит, андезит және дацит пирокластикалық жарылыстарына тән, кең таралған жанартаулық тау жыныстарының бір түрі. Базальдық күшті жарылыс кезінде лапиллидің қалың қабаттары шөгінуі мүмкін. Ежелгі жерлерде сақталған көптеген лапилли туфтары, жартылай балқыған лапиллидің жиналуы және бірігуі нәтижесінде пайдалатын дәнекерленген туфтар болып табылады. Жаңадан шөккен жанартаулық үйіндінің қызуы жартылай балқыған материалдың жалпақталып, содан кейін дәнекерленуіне себеп болады. Дәнекерленген туфтардың құрылымы ерекше (эутакситтік деп аталады), олардың қабаттарында жалпақталған лапилли, фламе, тас блоктары мен бомбаларынан дискіге ұқсас пішіндер қалыптасады. Бұл тау жыныстары өте қатты және берік, ал дәнекерленбеген лапилли туфтары бұрынғыдан керісінше, тұрақсыз және эрозияға оңай ұшырайды.
Акрециялық лапилли
Тефраның дөңгелек шарлары, егер олар қабатталған жанартау күлінің бөлшектерінен тұрса, аккрециялық лапилли деп аталады. Аккрециялық лапиллилер жанартау бұлттарындағы ылғалдың күшінде бөлшектерді біріктіретін ылғалды күлдің жинақталу процесі арқылы пайда болады, жанартау күлі кейбір нысанда ядро болып қалып, аккрециялық лапилли бұлттан түсетінге дейін оған қабаттармен жабысады. Аккрециялық лапиллилер – орталық ядроның айналасына ылғалды күлдің концентрлі қабаттары қосылып түзілетін жанартаулық бұршақ тастарға ұқсайды. Бұл құрылымды шар тәрізді және аксиолитті құрылымдармен шатастыру мүмкін.
Қапталмен (немесе өзекті) лапилли
Бұл лапиллиялар аккрециялық лапиллиялардың бір түрі, бірақ олар қалыңнан ұсақ күлмен қапталған тас немесе кристалдық ядролардан тұрады. Қабықталған лапиллиялар тек гидрокластикалық жарылыстарда ғана пайда болады, онда маңызды мөлшерде ылғал болады. Булы жотада оның ішіндегі бөлшектерге жабысатын байланысты күл бар.