Кіріспе

27 қарашада радарлық контакті және кейіннен Дики аралы мен Ибухос аралы арасындағы якорда тұрған кемені көру Атулге жаңа мүмкіндік берді. Атул Деки аралының солтүстігінен жақындасып, көлікті нысанаға алып, төрт торпеда атты. Төрт соққы кеме бойына тарады, ал одан кейін болған өртте кеменің оң жағы дерлік толығымен қирады. Кемеде мұнай мен оқ-дәрілердің жарылысы болды, жалын 15 миль қашықтықтан көрінді. Бірінші соққыдан кейін бір сағат сегіз минут өткен соң кеме жарылды. Дегенмен, Атулге бұл суға батқандықтың ресми түрде мойындалмауы мүмкін болды, себебі соғыстан кейінгі жапондық жазбаларды зерттеулер осы жоғалтуды растамады. 28 қарашада су асты кеме патрульдік орнынан шығып, Бушнеллмен бірге Маджуро атолына жөндеуге бет алды. 11 желтоқсанда келген Атул өте табысты алғашқы патрулін аяқтады, оның барысында жаудың шамамен 27 000 тонна жүкті тасымалдайтын кемелері жойылды. Атул желтоқсан айында жөндеу және жаттығулармен айналысты, оның ішінде Spadefish, Pompon және Jallao кемелерімен алты күндік үйлестірілген конвой жаттығуы өтті. 1945 жылғы 6 қаңтарда ол Маджуродан осы кемелермен бірге, командир Гордон У. Андервудтың Spadefish кемесіндегі басшылығымен кетіп қалды. Сайпанға бара жатқанда "Андервудтың шәкірттері" жаттығулар, шұғыл жағдайларға дайындық және радарлық бақылау жаттығуларын өткізді. Танапаг портында қысқа тоқтағаннан кейін Атул Сары теңіздегі патрульдік аймағына бет алды. Помпон мен Джалао кешіккендіктен, ол Spadefish, Bang және Devilfish кемелерімен бірге жүзіп кетті. Патрульдік аймаққа келгенге дейін Атул құлаған ұшқыштарды іздеуге қатысты. Тірі қалғандарды көргендер туралы мәліметтер келіспеді, ал олардың шамамен орналасқан жерін анықтау мүмкін болмады. 17 қаңтарда іздеу жұмыстары тоқтатылды. 20 қаңтарда Помпон топқа қосылды, ал келесі күні олар Сары теңізге кірді. Патрульдік сапарда Атул көптеген сампандар мен балық аулау қайықтарын көрді, бірақ 24 қаңтарға дейін жапондық флотқа соққы бере алмады. Сол күні түстен кейін ол сауда кемесін іздеуді бастады. Перископтық тереңдікте нысана қарлы дауылға ұшырап, жоғалып кетті, сондықтан Атул байланыс орнату үшін радарлық тереңдікке түсті, соңғы оқ атуға жақындады және төрт торпеда атып жіберді. Екі торпеда нысанаға жетті, біреуі түтін құбырының тұсында, екіншісі корма мачтасына жақын. Кеме корма жағымен тез суға батты. Экипаж асығыс кемені тастап кетті, сонда корма бөлігі сығылып, жоғалып кетті. Кеменің алдыңғы бөлігі тығындай қалқып жүрді, сондықтан Атул жүк кемесін атыспен аяқтауға шықты. Жүк кемесі де соған жауап қайтарды, ал су асты кемесі тағы бір торпеда атып жіберді, ол нысананы жіберіп жіберді. Атул түнге дейін күтіп, қайтадан корпусты суға батыруға тырысты, бірақ сәттілік болмады. Ол тағы бір торпеда атып, кеменің ортасына тиді, ал жүк кемесі кеменің мұртымен суға батты. Атул бос корпусты тік күйде қалдырды, ортаңғы бөлігі жоғарыда тұрды. Соғыстан кейін оның құрбаны Тайман Мару No1 екені анықталды. Атул Сары теңіздің солтүстік бөлігінде патрульдеуге тағайындалды. Теңіздің суы қатты болды, қар мен желдің қосылуы қыраулық жағдайға әкелді. Төрт күннен кейін ол Корея мен Қытай арасындағы теңіздің оңтүстік-батыс бұрышына ауысты. 27 қаңтарда Помпон конвойды байқағанын хабарлады, ал Spadefish-пен бірге шабуыл жасады. Атул тым алыс болғандықтан, оған қосыла алмады, бірақ бірнеше жарылыстар естілді. Келесі күні ертерек ол алдыңғы күнгі шабуылдан қашып кетуге тырысқан орта көлікпен байланыс орнатып, оны қуа бастады, бірақ судың шалқақтығы мен жау күзетінің болуы оны жолдан бұруға мәжбүр етті. Суда қалқып жүзетін теңіз миналары Атулдің жаңа нысанасы болды. Патрульдеу кезінде ол 29 минаны байқады, оның 23-ін атыспен батырды, ал біреуі зиянсыз түрде су асты қайығының жанынан секіріп өтті. Атул 22 ақпанға дейін Қытай мен Корея жағалауларын және кеме жолдарын қарауылдады, содан кейін Сайпанға қарай бет алды, онда ол Фултонмен бірге тағы да кемеге отырды. 28 ақпанда ол Танапаг портынан Мидуэй аралына қарай кетіп, 7 наурызда кемеге отырды. Пелиаспен бірге жөндеуден өткеннен кейін Атул бірнеше рет торпедалық шабуылдар, атыс, дыбыстық жаттығулар және қашу жаттығуларын өткізді. 2 сәуірде ол Мидуэйден Гуамға қарай жөнелді. Апра портындағы Голландиямен бір күн өткізгеннен кейін 12 сәуірде Бунго Суидодан тыс жердегі патрульдік аймаққа кетті. Гато шығыс кіреберісін, ал Атул батыс кіреберісін бақылады. Патрульдің барлық бөлігі құтқарушылық қызмет пен миналарды жоюдан тұрды. 4 мамырда ол жаудың су асты кемесін байқады, бірақ ол Атул шабуылға жақындамас бұрын қашып кетті. 5 мамырда Атул мен B 29 Superfortress "Dumbo" ұшағы - әуедегі теңіздегі құтқару операциялары үшін әуедегі қайық тасымалдайтын ұшақ - екі жапондық ұшаққа бірлесіп шабуыл жасады. Атул "истребитель" директоры ретінде әрекет етіп, Superfortress ұшағын жапондық ұшақтарға бағыттады. Содан кейін ол суға батып, бір ұшақтың қашып кеткенін және екіншісінің өте ерекше әуе шайқасында атылып түсірілгенін көрді. Атул қирағаннан жақсы күйген жапондық ұшқышты құтқарып алды. Патрульдік сапар 30 мамырда Атулдің үш апталық жөндеуге Перл-Харборға келгенімен аяқталды. Бір апталық жаттығулардан кейін Атул 3 шілдеде Нанпо аралдарындағы күзеттік станцияға Перл-Харбордан кетіп қалды. Аз ғана әрекет болған тоғыз күннен кейін су асты кемесі Хонсюдің шығысындағы Империя суларындағы патрульдік аймағына бағытталды, бұл аймақта Гато және Арчер Фиш кемелері де болды. 12 тамызда Атул екі кемені байқады, кейіннен олар Кост Дефенс Вессел No6 және Кост Дефенс Вессел No16 екені анықталды. Судың шалқақтығы мен нашар көріну Атулді шабуыл жасаудың орнына Уракава Ко аймағында кесіп өтуге бағытталды. Нысаналар біріккенде Атул алты торпеда атып жіберді. Екеуінің жақынырақ болғаны - Кост Дефенс Вессел No6 - қызғылт жалынмен жарылып, көптеген қирандылармен ұшты. Екінші нысана радардан жоғалып кетті, бірақ оның батып кеткені немесе қашқандығы белгісіз. 15 тамызда Атул жапондық капитуляция туралы хабарды естіп, Перл-Харборға бет алды, онда 25 тамызда келді. 30 тамызда ол Панама каналы арқылы Перл-Харбордан Нью-Лондон, Коннектикутқа кетіп қалды. Нью-Лондонда Атул 2-ші су асты кеме эскадрильясына (SubRon 2) бекітілді және ондағы Су асты кеме мектебі мен болашақ командирлер мектебі үшін жаттығу операцияларына қатысты. Вашингтон, округ Колумбиядағы Navy Day мерекесінен кейін ол Мэн штатындағы Портсмут теңіз кеме жасау зауыдына жөндеуге жіберілді, ол 1946 жылғы 3 ақпанда аяқталды.

Соғыстан кейінгі кезең

1946 жылғы 4 шілдеде Атуле «Наноук» операциясының құрамында мұзды солтүстікке бет алды. Бұл миссияның мақсаты Арктика аймағындағы жетілдірілген метеорологиялық станциялардың құрылысына көмектесу және полярлық және субполярлық аймақтардағы кең ауқымды теңіз операцияларын жоспарлау мен іске асыруға жәрдемдесу болды. Атуле Нортон Саунд, Уайтвуд, Алкона, Белтрами және Нортвиндпен бірге жабдықтар мен жолаушыларды тасымалдауға, метеостанциялардың жоспарланған орындарын барлауға, қызметкерлерді оқытуға және Арктика жағдайы туралы деректер жинауға міндетті болды. Атуле 1946 жылғы 11 шілдеде Гренландияның оңтүстік-батыс жағалауында Нортвинд пен Уайтвудпен кездесіп, 20 шілдеде Баффин шығанағындағы Мелвилл шығанағына кірді, ал PBY Catalina Туле портын және оған жақындау жолдарын барлады. Қозғалтқыштағы ақаулықтан кейін «Каталина» шұғыл түрде қонуға мәжбүр болды, ал Атуле ұшақты құтқаруға жіберілді, ол операцияның алғашқы портына кірген кемесі болды. Содан кейін Атуле Уайтвудпен бірге Смит-Саут-Кейн бассейнінде сынақтар мен жаттығулар жүргізді. Мұндай жаттығулардың бірінде ол Кейн бассейнінде 79 градус 11 минут солтүстік еніне жетті, сол кезде бұл АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін рекорд болды. Атуледе мұздың қалыңдығын өлшеуге арналған алғашқы жоғары бағытталған фатмометр орнатылған. 29 шілдеде Атуле жоспарланған барлық жобаларын аяқтағаннан кейін Туледен кетіп, Жаңа Шотландияның Галифакста тоқтады және бұрынғы міндеттерін қайта орындау үшін тамыз айының соңында Жаңа Лондонға жетті. 1947 жылғы 27 ақпанда Атуле күрделі жөндеу және деактивация үшін Филадельфияға (Пенсильвания) келді. 1947 жылғы 8 қыркүйекте ол Атлант флотының резервтік тобының Нью-Лондон тобының резервінде болды. Үш жыл «консервацияда» болғаннан кейін Атуле қайта жандандыру және GUPPY IA типіндегі су асты кемесіне айналдыру үшін Мэн штатының Киттеридегі Портсмут кеме құрылыс орнына сүйретілді. Су астында қозғалтқыштарды пайдалануға мүмкіндік беретін шнорхельмен және жылдамдықты арттыратын тегіс ағынды конструкциямен жабдықталған Атуле қайтадан флотына қосылды. 1951 жылғы 8 наурызда су асты кемесі қайтадан іске қосылды. Нью-Лондондағы SubRon 8-ге тағайындалған Атуле Кариб теңізінде сынақ жүргізу үшін круиз жасады, содан кейін Атлант мұхиты мен Кариб теңізінде флоттың және НАТО-ның оқу-жаттығуларына қатысты. 1952 жылғы 9 ақпанда ол Нью-Лондоннан Жерорта теңізіндегі міндетін орындауға және НАТО-ның «Гранд Слем» жаттығуына қатысуға кетті. Қызмет барысында ол 29 наурызда АҚШ-қа қайтып келгенше, Гибралтар, Мальта және Марсельге барды. Бірнеше айлық жаттығулар мен дайындықтан кейін Атуле 15 қыркүйек пен 11 қазан аралығында LANTSUBEX I-ге қатысты. Осы операция кезінде ол ашық теңізде және «Чарли» дауылымен күресіп, бір сәтте оны 60 градустан астам бұрып, палубадағы офицерді және қарауылды көпірден шайып жіберді. Қауіпсіздік белбеулері арқылы олар кемеге аман-есен көтерілді. 19 қарашада Атуле Портсмут кеме құрылыс орнына күрделі жөндеуге кірді. Орналасқан жұмыстар аяқталғаннан кейін ол 1953 жылғы 4 сәуірде кеме жұмысын қайта бастады. Қазан айында LANTSUBEX II кезінде ол өртке ұшырап, қатты теңізде шамамен алты сағат бойы қозғалтқышын жоғалтты. Су асты кемесі 27 қазанда жөндеу, демалыс және күтім үшін Нью-Лондонға келді. 1954 жылғы қаңтар айының соңында ол жыл сайынғы «Спрингборд» операциясы үшін АҚШ Виргин аралдарының Сент-Томас қаласына жөнелді. Ақпан айының соңында Атуле Сент-Томас қаласынан кері қайтты. Бірақ Флорида штатының Форт-Лодердейл аймағына екі апталық сапармен барып, Теңіз қару-жарақ зертханасының сынақ орталығына қызмет көрсету үшін ол Нью-Лондонда бес ай болды. Нью-Лондонға оралған соң, Атуле жергілікті аймақта 1955 жылдың ақпанына дейін жұмыс істеді. Ол тамыз айында аяқталған күрделі жөндеу үшін Филадельфия кеме құрылыс орнына кірді. Содан кейін Нью-Лондон аймағында жаттығулар мен операцияларды жалғастырды. 1957 жылдың шілдесінде Атуле Жерорта теңізіне жүзіп, қазан айына дейін 6-шы флотпен жұмыс істеді. 1958 жылғы қаңтарда Филадельфия кеме құрылыс орнына кірді және шілдеде Флорида штатының Ки-Уэст қаласына жөнелтілді. 1958 жылдың күзінде Атуле жаңа операциялық аймақпен танысты, ол жаңа су асты техникасы мен жабдықтарын әзірлеуге және бағалауға көмектесетін Операциялық Даму күшімен жұмыс істеді. Сондай-ақ, ол су асты және әуеде су асты кемелеріне қарсы жаттығуларда нысана ретінде қызмет етті. Рождестволық демалыс кезеңінен кейін Атуле 1959 жылдың сәуір айына дейін жергілікті операцияларды жүргізді. Ол Атлант флотының жаттығуына қатысты, содан кейін жергілікті жаттығуларды жалғастырды. 1960 жылдың шілдесінде Атуле тағы да Жерорта теңізіне жүзіп, НАТО күштерімен су үсті және су асты жаттығуларын жасады, ол қазан айына дейін жалғасты, содан кейін ол АҚШ-қа оралды және алты айлық жөндеуге Чарльстон кеме құрылыс орнына кірді. Орналасқан жұмыстар аяқталғаннан кейін 1961 жылғы сәуірде Атуле 18 ай бойы Флорида штатының Ки-Уэст қаласындағы міндетін Гвантанамо шығанағындағы қызметпен ауыстырды, ол су асты кемеге қарсы соғыстағы эсминец күштерін оқытуға көмектесті. 1963 жылғы қазанда су асты кеме Норфолк кеме құрылыс орнына жөндеуге кірді, ол 1964 жылғы ақпанда аяқталды. Ол Флорида штатының Ки-Уэст қаласына оралды және шілдеге дейін өз портынан жұмыс істеді, содан кейін ол 6-шы флотпен жұмыс істеу үшін Жерорта теңізіне жүзді. Ол қарашада үй портына қалыпты операциялар үшін оралды. 1965 жылғы тамызда Атуле Тринидадтың Порт-оф-Спейн портынан басқа АҚШ кемелерімен бірге жақсы ниет сапарына шықты, оның барысында ол Оңтүстік Америка құрлығын айналып өтті. «Unitas VI» операциясы деп белгіленген бұл операция АҚШ пен қатысушы Оңтүстік Америка елдерінің теңіз күштері арасындағы ынтымақтастықты нығайтты. Атуле Панама арнасынан өтіп, жағалау бойымен оңтүстікке бағытталғанда Венесуэла, Колумбия, Эквадор, Перу және Чили теңіз күштерінің кемелерімен жаттығулар жасады. 16 қазанда су асты кеме Магеллан бұғазына кіріп, Оңтүстік Американың ең оңтүстік қаласы – Чилидің Пунта-Аренас қаласына жетті. Солтүстікке бет алғанда Атуле экипажы Порт-Белграно, Мар-дель-Плата, Рио-де-Жанейро және Сан-Сальвадор порттарындағы сапарларында жақсы ниет елшілері болды, содан кейін 1 желтоқсанда Тринидадта UNITAS VI міндеттік тобын таратып жіберді. Содан кейін су асты кеме үйге бет алды және 6 желтоқсанда демалыс пен күтім кезеңіне кірді, ол 1966 жылға дейін жалғасты. Ол 5 шілдеге дейін жақын суларда жаттығулар мен қалыпты операциялармен айналысты, содан кейін Чарльстон, Оңтүстік Каролинаға тағы бір жөндеуге барды. Атуле 1967 жылғы 26 қаңтарда кеме құрылыс орнынан шықты және жыл бойы Гвантанамодағы болашақ командирлер мектебі мен флоттық жаттығу тобындағы міндеттерге тағайындалды, сонымен қатар жергілікті жаттығуларды жалғастырды. 1968 жылғы ақпанда ол Мексика шығанағына және Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласына теңіз резервистерін оқытуға және Марди Грасты тойлауға барды. Су асты кеме Флорида штатының Сент-Петербург қаласы арқылы үй портына оралды, онда ол 1 қазанға дейін жалпы операцияларды жалғастырды, содан кейін ол соңғы Жерорта теңізі сапарына шықты. Шамамен төрт айлық 6-шы флотпен жаттығулардан кейін Атуле 1969 жылғы 3 ақпанда АҚШ-қа оралды және жергілікті аймақтағы міндеттерін жалғастырды. 29 тамызда Атуле Ки-Уэсттен Филадельфияға кетті, онда ол 15 қыркүйекте резервтік комиссияға қойылды. 1 қазан күні AGSS 403 корпустық белгісімен қайта белгіленген Атуле 1970 жылғы 6 сәуірде деактивацияланды және оның аты 1973 жылғы 15 тамызда Теңіз кеме тізілімінен шығарылды. Ол 1974 жылғы шілдеде Перуға сатылды.

Перу әскери-теңіз флоты

BAP Pacocha (SS 48) деп қайта аталған су асты кемесі 1988 жылдың 26 тамызына дейін Перу әскери-теңіз флотында (Marina de Guerra Peruana) қызмет етті, содан кейін жапондық балық аулау траулерімен соқтығысып, батып кетті. Пакочаның жоғалуы Мария Петковичтің қасиеттілікке ие болуына себеп болды, себебі аман қалғандардың бірі (Перу әскери-теңіз флотының лейтенанты) өзінің және бірнеше әріптестерінің өмірін сақтау үшін бірнеше мүмкін емес физикалық күш көрсетуден бұрын оған дұға еткенін айтты.