Кіріспе

BAP Pacocha (SS 48) – Перу әскери-теңіз флотының (Marina de Guerra del Perú) 1877 жылғы Пакоча шайқасының құрметіне аталған суасты қайығы. Бұл шайқаста перулік «Уаскар» темір кемесі Ұлыбритания Корольдік әскери-теңіз флотымен қақтығысқан. Бұрын «Атуле» деп аталған, GUPPY IA жаңартуынан өткен ол Перуға сатылып, 1974 жылғы 28 мамырда қолданысқа енгізілді. 1988 жылғы 26 тамызда балық аулау траулерімен соқтығысып, батып кетті.

Суға бату және құтқару операциясы

1988 жылдың 26 тамызында кешкі сағат 18:50-де Пакоча алдыңғы торпедалық бөлімі мен көпірдің люктері, сондай-ақ негізгі индукциялық клапан ашық күйде су бетінде болды. Бортта 49 адам, оның ішінде эскадрон командирі жедел дайындық тексеруі үшін жүрді. Күн батқаннан кейін жарты сағаттан соң, Пакоча Каллао портына жеткенге он минут қалғанда, 412 тонналық жапон балық аулау траулері Kiowa Maru (сондай-ақ Kyowa Maru және Hyowa Maru деп те жазылады) оны артқы сол жақ бөлігіне соқты. Kiowa Maru мұзды үзіп, соқтығысқан нәрсені тесіп, бөліп тастауға арналған су астындағы кеңейтілген мұрынмен жабдықталған. Пакоча жылдам батып кетті. Соқтығысқанда және батқанда төрт адам бірден қаза болды: оның командирі, Капитан де Фрагата (Кеме капитаны) Даниэль Нива Родригес, көпірге кіретін люкті жабу кезінде қаза тапты; Тейнеенте Сегундо (Екінші лейтенант) Луис Рока Сара және екі сарбаз су басқан бөлімдерде тұтқындалып, суға батып кетті. 23 сарбаз кемеден қашуға үлкерді. Суға батқан су асты кемесінде лейтенант Роджер Котрина Альварадо алдыңғы торпедалық бөлімінің герметикалық есігін жабыстырып, бөлімге қысым жасауға тырысты. Содан кейін ол алдыңғы торпедалық бөлімінің люгін жабуға тырысты. Бірақ, керісінше, Пакоча батқанға дейін 40 градусқа көтерілгендіктен, люкке аяғы ілініп қалған сарбазды босату үшін люкті күшпен ашуға мәжбүр болды. Пакоча суға батқанда, су бөлімге ағып кіріп, лейтенант Котринаны баспалдақтан төмен қарай ағызды және сәтімен, жақын арада люк есігі жабылды. Соқтығысқаннан кейін бес минуттан соң Пакоча 9 градусқа көтеріліп, 43 метр тереңдікте су түбіне қонды. 20:02-де Пакоча бір сағат кешігіп, Перу Әскери-теңіз күштері төтенше жағдай жариялады. Пакочаның бағыты бойынша іздеу тобы жіберілді. "Дженнифер II" буксирі Kiowa Maru-мен кездесуге және жағдайды зерттеуге жіберілді. Шамамен жиырма минуттан кейін Су асты кемелер флотилиясының командирі, контральмираль Гильермо Тирадо Кальяо Әскери-теңіз базасына келді, басшылықты өз қолына алды және іздеу үшін BAP Dos de Mayo (SS 41) су асты кемесін жіберді. 20:30-да Пакочада тұтқындалып қалған аман қалғандар хабаршы буйын босатып, дыбыс арқылы жұмыс істейтін телефон арқылы артқы бөлімдерге хабарласуға тырысты. Жауап келмеді. 21:00-де "Дженнифер II" экипажы "Киова Мару" бір нәрсеге соқтығысқанын растады және базаға хабарлады. Бұл хабарлама келіп жатқанда, Пакочадан аман қалғандар қызыл сигнал шамын жіберді. Әскери-теңіз күштері дереу құтқару және су астында жұмыс жасайтын суға түсушілерді жұмысқа шақырды. Су бетіндегі аман қалғандарды құтқару бірден басталды, бір жарым сағаттың ішінде судан жиырма адам және үш дене табылды. Суда төрт сағат бойы болған үш сарбаз гипотермиядан қайтыс болды. Осы уақытта Пакочаның алдыңғы торпедалық бөлімінде 22 аман қалған адам жиналды: төрт офицер, төрт басшы және он төрт қатардағы сарбаз. Ең жоғары офицер Котрина екені белгілі болды. 21:20-да олар тағы бір сигнал шамын жіберді, ол іздеушілерді 21:31-де хабаршы буйға жеткізді. Балао класындағы су асты кемелерінің хабаршы буйында телефон жоқ, сондықтан байланыс орнатылмады, бірақ су бетіндегілер буй мен сигнал шамы әлі де біреудің тірі екенін білдіретінін түсінді. Аман қалғандар көпшілігі білмейтін "Штейнке" капотын қолдануды үйренді. (Перу Әскери-теңіз күштері, АҚШ Әскери-теңіз күштері сияқты, бірнеше жыл бұрын тереңдіктен судан қашу жаттығуларын тоқтатты.) 22:50-де басқару пунктінде хлор газының иісі кеме жағдайын қайта бағалауға себеп болды. Ауа клапаны тығыз жабылмаған және артқы аккумуляторлық бөлімге су ағып кеткен. Литий гидроксидінің барлық баллондары алға жылжытылды және аман қалғандар алдыңғы торпедалық бөліміне тығылып кірді. 23:30-да литий гидроксиді салынған екі баллон ашылып, таратылды. Экипаж ұйықтап қалды. 1988 жылдың 27 тамызында, сенбі күні түн ортасында, барлық жиырма аман қалған адам және үш дене жағаға шығарылды. Аман қалғандар жақын маңдағы Әскери-теңіз ауруханасына жеткізілді. Олардың барлығы гипотермиядан зардап шексе де, ешқайсысы ауыр жарақат алған жоқ. Оқиға орнында су асты кемесі, "Дос де Майо", торпеданы алып жүруші кеме, жүзетін кран және бірнеше шағын кемелер болды. Бірақ, көптеген үйлерінде телефон болмағандықтан, бос уақытында суға түсушілерді табу қиын болды, бірақ түн ортасына дейін сегіз адам SCUBA жабдықтарымен оқиға орнына келді. Кеменің палубасының тереңдігі артқы жағында 125 фут (38 м) және алдыңғы жағында 110 фут (34 м) болды, кеме тоғыздан он бес градусқа дейін көтерілгені туралы хабарламалар әртүрлі болды. Алғашқы суға түсушілер тобы хабаршы буйдың сызығын ұшқындады, ол үлкен қашықтыққа созылған. Пакочаның үстінде орналасқандықтан, екінші сызық тікелей қанатына түсірілді. Суға түсушілер корпустың қабырғасын соғып, кеменің алдыңғы бөлімінен жауап алды. Бірақ, олар қолданылған кодты білмегендіктен, соғылғанды түсіндіре алмады. 00:40-та контральмираль Тирадо АҚШ Қорғаныс Атташесі, капитан Шиллингсбургқа АҚШ Әскери-теңіз күштерінен құтқару көмегін сұрады. 01:00-ге қарай аман қалғандар құтқарушыларға 48 сағатқа дейін шыдай алатындарын хабарлады. 02:00-ге қарай Пакочадағы үш еріктілікпен жұмыс істейтін үш адам оттегімен тыныс алу аппаратын киіп, басқару пунктіне дейін барған барлық бөлімдерді аралады. Артқы аккумуляторлық бөлімде су палубадан асып кеткендіктен, ол бөлімге кірмеді. Осы уақытта жағадағы персонал, оның ішінде бірнеше суға түсушілер BAP La Pedrera (бұрынғы Sea Poacher, сондай-ақ GUPPY IA Балао класындағы су асты кемесі) құтқару үшін ауа қосылыстарын зерттеді және тиісті құтқару үшін ауа шлангтары мен фитингтері жоқ екенін анықтады. Нәтижесінде, екі фрегатта түнгі уақытта жасалған фитингтермен Mark V суға түсу жүйесінің шлангтары қолданылды. (Mark V суға түсу шлангтары теріс жүзбелі, ішкі диаметрі ½ дюйм, 600 пси (4,2 МПа) қысымға арналған, MIL H 2815.) Екі сағаттық сәтсіз әрекеттен кейін Пакочамен байланыс 02:27-де жақсартылды, жазбаша хабарламаларды суға түсушілерге жіберу үшін сигнал шығару құрылымы қолданылды. 03:50-де хабарлама алынып, АҚШ Әскери-теңіз күштері құтқару жүйесін жіберіп жатқаны туралы аман қалғандарға жеткізілді. Бірақ, келесі бірнеше сағатта құтқару жүйесінің келу уақыты үнемі кейінге жылды. Бетте екі сағатқа жуық уақыттан бері ешқандай хабарлама алмаған және қазірде суға түсушілердің жоқ екенін білмей, Пакоча 04:20-да тағы бір сигнал шамын атты. Жаңа нәрселердің нашарлап кеткенін көрсетпеу үшін сары түс таңдалды, олар жай ғана бірнеше сағаттан бері ешнәрсе естімегендерін білдіргісі келді. Бірақ, 04:40-та басқару пунктінде шағын қысқа тұйықталған тізбек және өрт болды. Ол қысқа және өзін-өзі сөндірді, бірақ аман қалғандардың атмосферасы туралы алаңдаушылықты жаңартты. Өрт сөндіру үшін тек көмірқышқыш газдар қол жетімді болды. Шамамен 05:00-де жаңа суға түсушілер тобы La Pedrera-дағы құтқару қосылыстарын, эвакуациялық шахта конфигурациясын және басқа да егжей-тегжейлі мәліметтерді қарап шыққаннан кейін оқиға орнына келді. Суға түсушілер жұмысты бастағаннан кейін, олар Пакочаның командирі, Капитан де Фрагата Ниваның денесін палубаға кіретін есіктің жанынан тапты. 06:00-де аман қалғандар таңғы шақыруды өткізді және таңғы асты дайындады. Сигнал шығару құрылымын пайдаланып, экипажтың жағдайы жақсы екені және қол жетімді оттегі мен литий гидроксидінің есебіне негізделгенде, жеті жиырма сағатқа дейін шыдай алатыны туралы хабарлама берілді. Олардың да тамақ жеткілікті болды, бірақ таңғы астың қалдықтарын, соның ішінде тортты жегеннен кейін тамақ қалмады. Су асты кемені тексеріп қарағанда, аман қалғандар алдыңғы аккумуляторлық бөлімде палубаның астынан қараңғы қара бұлт көтеріліп жатқанын байқады. Ешкім бұл бөлімге енген жоқ. Литий гидроксидінің тағы екі баллоны ашылды...

Салдары

Перу әскери-теңіз күштерінің Пакочаны құтқару жұмыстары 1988 жылдың 30 тамызында, экипаж қашып кеткеннен кейін дереу басталды және он бір айға созылды. Жүз елу адам, оның ішінде құтқару қызметінен жетпіс су теруші, сегіз жүз сағат жұмыс істеді, оның екі жүзі алдын ала тексеруге, ал алты жүзі суға түсуге кетті. Суасты кемесі 1989 жылдың 23 шілдесінде, батып кеткеннен кейін он бір ай өткен соң қайтадан су бетіне шықты. Оның корпусы соқтығысу мен батудың салдарынан зерттелгеннен кейін, басқа перуандық суасты кемелеріне қосалқы бөлшектер ретінде пайдаланылды. Лейтенант Котрина алдыңғы торпедалық бөлімшенің люгін жабуға әкелген оқиғалар тізбегін сол кездегі құрметті Мария Петковичтің құдайылық көмегімен болған кереметке байланысты деп есептеді, ол өзінің және экипаж мүшесінің өмірін сақтап қалу үшін күресіп жатқанда оған дұға еткен. Ол: «Мен жарық көрдім және люкті жабуға мүмкіндік берген түсіндіруге келмейтін күшті сезіндім», - деп куәлік берді. Егер ол люк жабылмаған болса, суасты кемесінің ішіндегі ешкім аман қалмас еді. Перу әскері мен Ватикан жүргізген екі комиссия су қысымының күшімен осындай люкті жабудың техникалық тұрғыдан мүмкін емес екенін анықтады. Осылайша, Рим-католик шіркеуінің қасиеттілерді іздеу жөніндегі Конгрегацияы осы кереметті мойындады. Бұл ерекше жағдай, себебі әдетте қасиеттілердің өміріндегі кереметтер – шіркеудің сенуі бойынша, қасиеттінің тілегімен болған емделулер болып табылады. Бірақ осы жағдайда керемет деп жарияланғаны – апатты жағдайда бір адамның адамнан асып түсетін күшке ие болуы. 2003 жылдың 6 маусымында Папа Иоанн Павел II Хорватияның Дубровник портында Марияның киелілену рәсімін өткізді. Котрина Альварадо осы кезде Пападан қасиеттілік қабылдады, содан кейін Папаға естелік ретінде Пакочаның кішкентай көшірмесін сыйлады.