Кіріспе

Американдық генерал, саясаткер және жазушы (1827–1905) Орегон штатының сенаторы.

Льюис Уоллес (10 сәуір 1827 – 15 ақпан 1905) – американдық заңгер, АҚШ Азамат соғысындағы Одақ генералы, Нью-Мексико территориясының губернаторы, саясаткер, дипломат, суретші және Индиана штатынан шыққан жазушы. Ол өзінің тарихи оқиғалы романы «Бен-Хур: Мәсіх туралы әңгіме» (1880) арқылы танымал, бұл роман «XIX ғасырдың ең ықпалды христиан кітабы» деп аталады. Уоллес әскери мансабында Мексика-Америка соғысы мен АҚШ Азамат соғысына қатысқан. Ол Индиана штатының генерал-адъютанты болып тағайындалды және 11-ші Индиана пехоталық полкіне қолбасшылық етті. Генерал-майор шеніне жеткен Уоллес Форт-Донельсон шайқасына, Шило шайқасына және Монокаси шайқасына қатысты. Сондай-ақ ол Линкольнге жасалған қастандыққа қатысқандардың соты үшін әскери комиссияда қызмет етті және Андерсонвилл тұтқын лагерінің басшысы Генри Вирцтің сотымен төрағалық етті. Уоллес 1865 жылдың қараша айында АҚШ армиясынан кетіп, АҚШ-қа оралғанға дейін қысқа мерзімге Мексика армиясында генерал-майор болып қызмет етті. Уоллес 1878–1881 жылдары Нью-Мексико территориясының губернаторы болып тағайындалды және 1881–1885 жылдары Осман империясының АҚШ елшісі болды. Уоллес Индиана штатының Кроуфордсвилл қаласындағы үйіне зейнетке шықты, онда 1905 жылы қайтыс болғанға дейін жазуын жалғастырды.

Ерте өмір және білім

Льюис "Лью" Уоллес 1827 жылғы 10 сәуірде Индиана штатының Бруквилл қаласында дүниеге келді. Ол Эстер Френч Уоллес (туған тегі Тест) және Дэвид Уоллестің төрт ұлының екіншісі болды. Льюдің әкесі, Нью-Йорк штатының Вест-Пойнт қаласындағы АҚШ Әскери академиясының түлегі, 1822 жылы әскери қызметтен кетіп, Бруквиллге көшіп келді, онда заңгерлік практика ашып, Индиана саясатына қатысты. Дэвид Индиана штатының Бас Ассамблеясында, кейін штаттың вице-губернаторы, губернаторы және Конгресс мүшесі болып қызмет етті. Лью Уоллестің анасының әкесі округ сотының судьясы және конгрессмен Джон Тест болды. 1832 жылы отбасы Индиана штатының Ковингтон қаласына көшіп келді. 1836 жылдың желтоқсанында Дэвид он тоғыз жасар Зерельда Грей Сандерс Уоллеске үйленді, ол кейіннен белгілі суфражист және тыйымшылықты қолдаушыға айналды. 1837 жылы Дэвид Индиананың губернаторы болып сайланғаннан кейін отбасы Индианаполиске көшіп келді. Лью алты жасында Ковингтондағы мемлекеттік мектепте білім алуын бастады, бірақ ол көбінесе табиғатта уақыт өткізуді ұнатты. Уоллес сурет салуға бейімділігі бар еді, оқуға құштар болды, бірақ мектепте тәртіп сақтау қиындық тудырды. 1836 жылы тоғыз жасында Лью ағасымен бірге Кроуфордсвилл, Индианаға келді, онда ол қысқа мерзімге Уабаш колледжінің дайындық мектеп бөліміне қатысты, бірақ көп ұзамай өзінің жасына сәйкес келетін басқа мектепке ауысты. 1840 жылы Уоллес он үш жасқа толғанда, әкесі оны Индиана штатының Центервилл қаласындағы жеке академияға жіберді, онда оның мұғалімі Льюдің жазуға деген табиғи қабілетін дамытуға көмектесті. Уоллес келесі жылы Индианаполиске оралды. Он алты жасар Лью 1842 жылы, әкесі оқуын жалғастыру үшін ақы төлеуден бас тартқаннан кейін, өзінің күнкөрісін табу үшін жұмысқа шықты. Уоллес Марион округі кеңсесінде жазбаларды көшіру жұмысын тауып, Индианаполистегі пансионатта тұрды. Ол сондай-ақ жергілікті милиция бөліміне қосылды және өзінің алғашқы романы "Әдемі Құдайды" жазуға кірісті, бірақ ол 1873 жылға дейін жарияланбады. Уоллес өзінің өмірбаяндық еңбегінде ешқашан ешқандай ұйымдасқан діннің мүшесі болмағанын, бірақ "Христиандық Құдай туралы түсінікке" сенеді дейді. 1846 жылы Мексика-Америка соғысы басталғанда, он тоғыз жасар Уоллес әкесінің заңгерлік кеңсесінде заңгерлік мамандықты оқыды, бірақ оны тастап, Индианаполисте Марион еріктілері үшін жұмылдыру кеңсесін құрды. Ол екінші лейтенант болып тағайындалды және 1846 жылғы 19 маусымда Марион еріктілерімен (H компаниясы, 1-ші Индиана ерікті жаяу әскері) әскери қызметке қабылданды. Уоллес Закари Тейлор армиясында қызмет еткенде полк адъютанты және бірінші лейтенант шеніне көтерілді, бірақ Уоллес жеке соғысқа қатыспады. Уоллес ерікті қызметтен 1847 жылғы 15 маусымда босатылды және Индианаға оралды, онда ол заңгерлікпен айналысуға ниеттенді. Соғыстан кейін Уоллес пен Уильям Б. Грир Индианаполисте "Азат топырақ" газетін, "Азат топырақ туы" газетін шығарды.

Неке және отбасы

1848 жылы Уоллес Генри С. Лейннің Кроуфордсвиллдегі үйінде Сьюзан Элстонмен танысты, Генри С. Лейн Мексика соғысы кезінде Уоллестің бұрынғы командирі болған. Сьюзан – Кроуфордсвиллдегі бай саудагер майор Исаак Комптон Элстон мен Нью-Йорк штатының солтүстігінен шыққан квакерлер отбасының мүшесі Мария Акин Элстонның қызы еді. Сьюзан 1849 жылы Уоллестің үйлену ұсынысын қабылдады, ал олар 1852 жылдың 6 мамырында Кроуфордсвиллде неке қиды. Уоллестердің бір ұлы болды, Генри Лэйн Уоллес, ол 1853 жылдың 17 ақпанында дүниеге келді.

Заңгерлік және әскери мансап

Уоллес 1849 жылғы ақпанда адвокаттық алқаға қабылданды және Индианаполистен Индиана штатының Ковингтонына көшіп, заңгерлік практикасын ашты. 1851 жылы Уоллес Индиана штатының 1-ші округінің прокуроры болып сайланды. 1849 жылдан 1853 жылға дейін оның кеңсесі Фонтейн округінің кеңсесінің ғимаратында орналасқан. Кроуфордсвиллде тұрғанда Уоллес Кроуфордсвилл гвардиясының тәуелсіз әскерін ұйымдастырды, кейін Монтгомери гвардиясы деп аталды. 1859-1860 жылдардың қысында Алжирдегі француз армиясының элиталық бөлімдері туралы оқығаннан кейін, Уоллес бұл топ үшін зуав формасын және олардың жаттығу жүйесін қабылдады. Монтгомери гвардиясы кейіннен Америка Азамат соғысы кезінде оның алғашқы әскери құрамасының, 11-ші Индиана ерікті жаяу әскерінің ядросын құрады.

Азамат соғысындағы қызмет

Уоллес, Одақтың жақтаушысы, Республикалық партияның мүшесі болды. Әскери басшылық іздеген Уоллес, өзі таңдаған полкке қолбасшылық ету шартымен штаттың генерал-адъютанты болуға келісті. Индиана штатының алты полктан тұратын квотасы бір апта ішінде толықты, және Уоллес 1861 жылдың 25 сәуірінде Одақ армиясына қосылған 11-ші Индиана ерікті жаяу әскер полкіне басшылық етті. Уоллес келесі күні Одақ армиясының полковнигі болып тағайындалды. 1861 жылдың 5 маусымында Уоллес 11-ші Индиана полкімен Мэриленд штатының Камберленд қаласына барды, ал 12 маусымда полк Вирджиния штатының Ромни қаласы (қазіргі Батыс Вирджиния) маңында шағын шайқаста жеңіске жетті. Бұл жеңіс Одақ әскерлерінің рухын көтеріп, 18 маусымда Конфедерацияның Харперс-Ферриден эвакуациялануына әкелді. 1861 жылдың 3 қыркүйегінде Уоллес АҚШ армиясының еріктілерінің бригада генералына көтеріліп, бригадаға қолбасшылық етті. Гранттың жоғары лауазымдағы бастығы, генерал-майор Генри В. Галлек, Одақ әскерлері Форт-Донельсонға қарай жылжығанда Конфедерация күштері екі бекініс қайтарып алуға тырысады деп алаңдады, сондықтан Уоллес Форт Генриде бекіністерді қорғау үшін қалды. Осында қалғанына наразы болған Уоллес әскерін кез келген сәтте жылжуға дайындады. Бұйрық 13 ақпан күні түнгі сағат 00:00-де келіп түсті. Уоллес келесі күні Форт-Донельсонға жетіп, жаңадан құрылған 3-ші дивизияның басшылығына тағайындалды. Дивизиядағы көптеген жауынгерлер әлі сынақтан өтпеген жаңа келгендер еді. Уоллестің үш бригадасы Одақ әскерлерінің шегіндегі орталық бөлімде, Форт-Донельсонға қарап орналасты. Конфедерация әскері шабуылды жалғастырып тұрғанда, Уоллес оң жаққа екінші бригаданы жетектеп, жаяу әскер мен артиллериямен олармен шайқасты. Уоллестің бұл шешімі олардың алға жылжуын тоқтатты және Одақ әскерлерінің қорғаныс шебін тұрақтандыруға көмектесті. Конфедерация шабуылы тоқтатылғаннан кейін, Уоллес қарсы шабуылға шығып, Одақ әскерлерінің оң жағындағы жоғалған аумақты қайтарып алды. 1862 жылдың 21 наурызында МакКлернанд, Смит және Уоллес олардың көрсеткен ерліктері үшін генерал-майор болып тағайындалды. Осы тағайындалған кезде 34 жаста болған Уоллес Одақ армиясының ең жас генерал-майоры атанды.

Шило

Уоллестің ең даулы командасы Шило шайқасында болды, онда ол генерал-майор Гранттың басшылығымен 3-дивизияның командирі болып қызмет етті. 6 сәуірдегі Уоллестің жазбаша бұйрықтарының мазмұны, 3-дивизияның ұрыстың алғашқы күніндегі қозғалысы және оның майданға кеш келгені төңірегінде ұзаққа созылған дау туды. Келесі күні Уоллес дивизиясының күшеюі және генерал-майор Дон Карлос Бьюэллдің Огайо армиясының бірігуі одақ әскерлеріне күн бойы жауды жеңу үшін кері итеруге мүмкіндік берді. Ұрысқа дейін Уоллес дивизиясы бөлініп, Крамп десантына жақын жерде, Питтсбург десантынан бес миль төмен және Грант армиясының басым бөлігі орналасқан. Уоллестің бұйрығы Одақтың артқы жағын күзету және батысқа қарай Бетел станциясына (Теннеси штаты) баратын жолды күзету болды, онда темір жол желілері 32 шақырым оңтүстікке қарай Миссисипи штатының Коринтке апаратын. Крамп десанты мен Бетел стансасынан жолды қорғау үшін Уоллес полковник Джон М. Тайердің 2-бригадын Крамп десантынан батысқа қарай 5 шақырым жердегі Стони Лонсомға және полковник Чарльз Уиттлсидің командалығымен 3-бригаданы Крамп десантынан батысқа қарай 9 шақырым жердегі Адамсвиллге жіберді. Полковник Морган Л. Смиттың 1-бригады Уоллеспен бірге Теннесси штатының Питтсбург десантынан солтүстікке қарай 8 шақырым жердегі Крамп десантында қалды. 1862 жылғы 6 сәуірде таңертеңгі сағат 5-те Шило шайқасы басталды, онда Грант армиясы Питтсбург десантында таңғалды және генерал Альберт Сидни Джонстонның басшылығымен Конфедерация армиясының кенеттен шабуылдауымен кері тартыла бастады. Грант таңертең артиллерия атысын естіді, Саваннадағы штаб-пәтерінен Теннесси штатына пароходпен көтерілді, қысқа уақытқа Крамп десантында тоқтады, онда ол Уоллеске күтуге бұйрық берді, бірақ кез-келген бағытта қозғалуға дайын болуын қалады. Грант Питтсбург десантына барды, ол сол жерде таңғы сағат 9:00 немесе 9:30 шамасында келді. Грант Уоллеске берген жаңа бұйрықтар, ол сағат 11:00 мен 11:30 аралығында келді, Гранттың квартирмейстеріне ауызша берілді, ол оларды жеткізуден бұрын көшіріп алды. Жазбаша бұйрықтар шайқас кезінде жоғалып кетті, сондықтан олардың нақты сөздері растала алмайды; дегенмен, көпшілік куәгерлер Грант Уоллеске Одақ әскерінің оң жағына қосылуға бұйрық бергені туралы келіседі, болжам бойынша Бриг. Генерал Уильям Текумсе Шерманның 5-дивизиясы, ол 6 сәуір күні таңертең Шило шіркеуінің жанында қоныстанды. 6 сәуірде Уоллес майданға сапарға шыққанда, оның сол аймақтың жолдарын білуі маңызды рөл атқарды. Наурыздың соңында қатты жаңбырлар Крамп десанты мен Питтсбург десанты арасындағы көлік қатынасын қиындатқаннан кейін, Уоллестің адамдары Шерман лагеріне жақын жолмен байланысты болған Шунпайк жолы арқылы Питтсбург десантына жол ашты. Питтсбург десантында генерал У. Л. Уоллестің адамдары өзен жолын (Гамбург саванна жолы деп те аталады) ашып, шығысқа қарай жол ашты. Уоллес өз адамдарын майданға жылжыту үшін пайдалана алатын екі негізгі жолдың ішінен Шунпайк жолын таңдады, бұл Шерманның Шило шіркеуінің маңындағы дивизиясының оң жағына жету үшін тура жол. Ұрыс алдындағы күні Уоллес өзінің офицері В. Х. Л. Уоллеске хат жазып, 3-дивизияны нығайту үшін осы бағытты ұсынды. Лью Уоллес және оның штабы ұрыс аяқталғаннан кейін Гранттың бұйрығында Питтсбург десанты олардың бағыты ретінде көрсетілмегенін және 3-дивизияның қай бағытты алуы керектігі көрсетілмегенін айтты. Алайда Грант өзінің естеліктерінде Уоллеске Питтсбург десантына жету үшін өзенге жақын бағытпен жүруге бұйрық бергенін мәлімдеді. Тарихшылар бір-біріне келіспей, Уоллес түсіндірмесін ең қисынды деп санайды. Гранттан екінші хабаршы түскі уақытта қозғалу туралы бұйрықпен келгеннен кейін, Уоллес дивизиясы шамамен 5800 адамнан тұратын майданға қарай жорығын бастады. Түскі сағат 2-ден 2:30-ға дейін, Грант жіберген полковник Уильям Р. Роули Уоллестің дивизиясы бірінші болған жерге барды; оқиға орнынан тек бір жүк вагоны ғана кетіп барады. Роули Уоллесті Шунпайк жолының бойында, Клер-Крикке жақын маңдағы бағананың басында, биік жерде орналасқан кезде кездестірді. Ол Уоллеске Шерманның Шило шіркеуінен кері қайтып, Питтсбург десантының жанында өзенге жақын жерде соғысып жатқанын айтты. Грант Роулиге "оған бірден көтеріліп келуін айтуды" және "егер ол сізден жазбаша бұйрық сұраса, оны бірден бересіз" деп бұйырған болатын. Роули Уоллесті бір жағына шығарып, алда тұрған қауіп туралы ескертіп: "Шерманның кері қайтарылғанын білмейсің бе? Не... әлде барлық армия өзеннен жарты миль қашықтықта ма, және біздің бәріміз оған сүрініп кететінімізді күдіктенесің бе?" деді. Жаңалыққа ошараңдай болған Уоллес жағдайды бағалау үшін алдымен кавалериясын жіберді, ол Роулидің айтқанын растады. Одақ әскері соншалықты кері қайтарылған еді, олар Конфедерация әскерлерінің алға жылжуының арт жағына қарай беттеп бара жатқан. Уоллес қысқа уақытқа Конфедерациялықтарға шабуыл жасауды ойлады, бірақ одан бас тартты. Оның орнына ол даулы шешім қабылдап, Шунпайк жолымен алғашқы екі бригадасын кері бұрып, жол торабына өтіп, содан кейін Оңтүстікке қарай Питтсбург десантына баруға шешім қабылдады. Өзінің әскерлерін қайта құрудың орнына, артқы күзет алға шығарды, Уоллес бағанасын бастапқы ретін сақтап, артиллериясын майдандағы Одақ жаяу әскерін қолдау үшін орналастырды. Уақытты қажет ететін маневр аяқталғаннан кейін, Уоллес әскері Шунпайк жолының ортасына қайтып оралды, өзен жолына шығу үшін шығысқа қарай жолмен өтті және Грант армиясына қосылу үшін Оңтүстікке қарай бағытталды. Жағдайдың нашарлығы мен кері бұру салдарынан жылдамдық баяу болды. Уоллес дивизиясы шамамен 14 шақырымды жеті сағатқа жуық уақытта, жақында болған жаңбырлар мен бұрынғы Одақ марштарынан нашарлаған жолдармен жүріп, Питтсбург десантына шамамен сағат 18:30-да келді. Олар күні аяқталар тұста, шамамен сағат 19:00-де майданға жиналды және Одақ желісінің оң жағында орналасты. Келесі күні, 7 сәуірде Уоллес дивизиясы Одақ желісінің ең оң жағында тұрды. Уоллестің екі батареясы, 1-ші Иллинойс жеңіл артиллериясының батареясының көмегімен, таңертеңгі сағат 5:30 шамасында шабуыл жасады. Шерман мен Уоллес әскері Конфедерациялықтарды кері шегінуге көмектесті, ал сағат 15:00-ге қарай Конфедерациялықтар Коринтке қарай Оңтүстік-батысқа қарай шегінді. Тарихшы Тимоти Б. Смит екінші күні Уоллес дивизиясы Бьюэллдің үш дивизиясынан кез келгеніне қарағанда әлдеқайда аз шығынға ұшырағанын (296) атап өтті. Шығын саны әскерлердің тиімділігін әрқашан көрсетпейді. Уоллес өзінің әскерлеріне атыс астында жатуды бұйырды, бұл шығынды азайтты. Ол сондай-ақ дивизиясын Конфедерациялықтардың сол қанатын қайта-қайта бұру үшін маневрледі. Уоллес дивизиясы сағат 6:30-да алға жылжыды, сағат 8:00-ге қарай Тилгман бұтағының оңтүстік жағына жетті және сағат 9:00-ға қарай қарсылықсыз биік қырлы жерді басып алды. Ол сол жағынан Одақ әскерлерінің пайда болуын күтіп, тоқтап тұрды. Осы сәтке дейін Уоллес қозғалысы баяу болды. Грант пен Бьюэлл әскерлері Конфедерациялықтардың негізгі қорғаныс желісіне жеткенде, олар ауыр шайқаста тоқтатылды. Конфедерациялықтардың сол қанаты Бурлық ағынына жетпегенін байқаған Уоллес дивизиясын дұрыс бағытта бұрып, жау желісін айналып өтті. Сол жақтағы Конфедерациялық бригада Уоллес әскерлерін өздерінің сол жағында және артында көріп, асығыс шегінді. Бұл бүкіл желіні бұзды және Конфедерациялық әскерлер жақын арада екінші позицияға шегінді. Сағат 13:00 шамасында Уоллес Конфедерациялықтардың сол қанатын айналып өтіп, үшінші позицияға шегінуге мәжбүр етті. Конфедерациялықтар майданды қалдырғаннан кейін, Уоллес дивизиясы Одақ күштерінің ең оңтүстігіне жетті, бірақ кешкі лагерьге орналасудан бұрын әскерлерін кері қайтарды.

Шилодағы дау

Алғашында Солтүстік бұл шайқасты жеңіс деп қарады, бірақ 23 сәуірде азаматтар күтпеген оқиға және оның нәтижесінде көптеген адамдардың қаза болуы туралы хабарды естігеннен кейін Линкольн әкімшілігі Одақ әскерінен толыққанды түсіндіру талап етті. Шилодағы нашар басшылыққа айыпталған Грант және оның жоғары лауазымды офицері Халлек, Уоллеске кінәні таңуға тырысты, ол бұйрықтарды орындамағаны және 6 сәуірде дивизиясын жылжуды кешіктіргенінің салдарынан Одақтың шайқаста жеңіліске ұшырауы мүмкін болғанын мәлімдеді. Уоллес тек жазбаша бұйрықтарды ғана орындайтынын естіген соң, ашуланған генерал Грант дивизия генералы «әскерін атыс жүріп жатқан жерге, тіпті бұйрықсыз да алып баруы керек» деді. 1862 жылдың 30 сәуірінде Халлек әскерін қайта ұйымдастырып, Уоллес пен Джон МакКлернандты жекпе-жек майданнан алып тастап, оларды екеуін де резервке орналастырды, ал МакКлернандқа командалық міндет жүктелді. Шилоға байланысты туған дау-дамайдан Уоллестің әскери басшы ретіндегі беделі мен мансабы ауыр зардап шекті. Грант көп жылдар бойы Уоллеске берілген бұйрықтардың бастапқы нұсқасын сақтап келді. 1884 жылы Грант «The Century Magazine» журналының 1885 жылғы ақпан санында жарияланған Шило туралы мақаласында Уоллес шайқастың алғашқы күнінде дұрыс бағытты таңдамағанын айтты. У.Х.Л. Уоллестің жесірі Грантка Лью Уоллес шайқастан бір күн бұрын күйеуіне жазған хатты тапсырғаннан кейін (ол Шило мен оның Крамптың қонысынан батысқа қарайғы орналасқан позициясы арасында өту үшін Шунпайк жолын пайдалану жоспарларын көрсеткен), Грант пікірін өзгертті. Грант «Century» журналының 1885 жылғы қыркүйек санында жарияланған редакцияға хат жазды және естеліктеріне қосымша түсіндірме жазды, онда Уоллестің хаты «мен және басқалардың генерал Лью Уоллестің Шило шайқасындағы әрекеттері туралы айтқандарын маңызды түрде өзгертеді» деді. Гранттың 1885 жылғы ақпандағы «Century» журналындағы мақаласы 1886 жылы жарық көрген естеліктеріндегі Шило тарауының негізі болды және шайқастың алғашқы күнінде Уоллестің іс-әрекеттері туралы көптеген кейінгі есептерге әсер етті. Уоллес «Бен-Хур» романының авторы ретінде кейінірек атаққа және байлыққа ие болғанына қарамастан, «Шило және оның жала жапқандары! Әлем мені олардан ақтауға бола ма? Егер мен кінәлі болсам, оларды осылай сезінуге қиналмаймын» деп ренжіп жүрді.

Кентукки кампаниясы және Цинциннатиді қорғау

Далалық командасын жоғалтқаннан кейін Уоллес Индианаға оралды және Канкаки өзеніндегі жеке меншігінде уақыт өткізді. Сол жерде ол губернатор Мортоннан телеграмма алды: Огайо департаментінде Индиана полкіне қолбасшылық ету үшін, Брэкстон Брэггтің Кентуккиге басып кіруі кезінде Кентуккиді қорғауға көмектесу және Луисвиллге есеп беру үшін. Жаңа полкімен Бриг. генерал Джермея Бойльге Луисвиллде келгенде, Бойль өзінің бағынышында жоғары офицердің болуына ыңғайсыздық сезінді. Бойл Уоллеске полкін Лексингтонға алып барып, Кентукки армиясының құрамын қабылдап, Камберленд ойығындағы әскерлерге көмек көрсету үшін шеруге бұйрық берді. Уоллес қорғаныс жоспарын жасады, ол өз армиясын Кентукки өзенінің солтүстік жағына, Бунесбородан шамамен 15 миль қашықтықта орналастыратын болды, генерал Эдмунд Керби Смит армиясының Камберленд ойығынан шабуылдауына қарсы тұру үшін. Ол аймақтағы өзендегі барлық шлюздерді ашып, фордтарды су басуға мәжбүр етті, аймақтағы барлық қайықтарды тәркілеп, солтүстік жағалауға көшірді, ал оның қанаттарында тік әк тас жартастармен позицияны қамтамасыз етті. Бірақ Уоллес көп ұзамай генерал-майор Уильям "Булл" Нельсонмен қызметтен босатылды, ол 24 тамызда Райттың бұйрығымен Кентукки армиясының қолбасшылығын қабылдады. Нельсон Уоллестің қорғаныс жоспарын өзгертті және 30 тамызда Ричмонд шайқасында Смиттың Конфедерация армиясымен шайқасты, жеңіліске ұшырады. Уоллес және оның штабы Цинциннатиге қайтып, жаңа бұйрықтарды күтті. Генерал-майор Хорацио Райт Уоллеске Кентукки армиясының қалдықтарына қолбасшылық ету үшін Лексингтонға оралуға бұйрық беретін телеграмма жіберді. Цинциннатиден пойызбен саяхаттап, Уоллес Парижге (Кентукки штаты) келгенде Райттен тағы бір телеграмма алды, онда оған Цинциннатиде қалуға бұйрық берілді. Ол дереу Цинциннатиге оралып, қаланы қорғауға белсенді кірісті. Қалаға келгеннен кейін Уоллес дереу Цинциннати, Огайо және Кентуккидің Цинциннатиден оңтүстікке орналасқан Ковингтон және Ньюпорт қалаларының қорғанысын ұйымдастыра бастады. Уоллес әскери жағдайды жариялады, қатаң коменданттық сағат белгіледі, барлық кәсіпорындарды жапты және ер азаматтарды мылтық орнында жұмыс істеуге, уақытша кедергілер үшін ағаштарды кесуге және отты ашық алаңдарды жасауға, сондай-ақ 1861 жылғы жер қорғанысын жақсартуға жіберді. Осы асығыс қорғаныс дайындығы кезінде Уоллестің бұйрығымен Цинциннатидің Қара бригадасы құрылды. Огайо штатының губернаторы Тодтың шақыруына жауап ретінде, шамамен 15 000 "Бұран аулаушылар" – ескірген жабдықтары бар, жаттығудан өтпеген еріктілер – Цинциннатиге келді. Сонымен қатар, Индиана мен Огайодан жаңадан құрылған полктер Цинциннатиге жедел жеткізілді, олардың көпшілігі оқуын аяқтамаған еді. Келіп жатқан полктарды Огайо өзенінен жеткілікті жылдам тасымалдау мүмкін болмағандықтан, Уоллес понтондық көпір салуды тапсырды, ол 48 сағаттан кем уақытта көмір баржаларын пайдаланып салынды. Лексингтонда генерал Смит бриг. генерал Генри Хетке Цинциннатиге "демонстрация" жасауға рұқсат берді, оған шамамен 8 000 әскер берді. Хетт Митчелл фортынан бірнеше шақырымға жақындап, 10-11 қыркүйекте 101-ші Огайо пехотасының, 103-ші Огайо пехотасының және 104-ші Огайо пехотасының әскерлерімен атысқа түсті, содан кейін 1862 жылдың 12 қыркүйегінде Лексингтонға оралды. Уоллестің Цинциннатиді қорғаудағы басшылығы үшін жергілікті газеттер оған "Цинциннати құтқарушысы" деген лақап ат берді. 12 қыркүйекте Уоллес Цинциннатиден Райтқа телеграмма жіберді: "Қашқындау толық; жеңіліс белгілері барлық жерде. Егер сіз бұйрық берсеңіз, мен 20 000 адамнан тұратын колоннаны құрып, түнде оларды қуалаймын". Бірақ Райт Уоллесті далалық командалықтан босатты.

Басқа әскери тапсырмалар

Уоллеске Колумбуста (Огайо штаты) орналасқан әскери тұтқын лагері – Чейс лагеріне басшылық етуге бұйрық берілді, ол 1862 жылдың 30 қазанына дейін сонда қалды. Оның міндеті – Сиу көтерілісіне көмектесу үшін конфедерациялық соғыс тұтқындарын АҚШ армиясының қатарына қабылдау және оқыту (бұл "Гальванизацияланған янкилер" деп те аталады). 23 қыркүйектегі Вуд-Лейк шайқасы көтерілісті тоқтатты, ал Уоллес тағы да командасыз қалды. Келесі айда Уоллес генерал-майор Дон Карлос Бьюэллдің Кентуккиге жасаған конфедерациялық шабуылға жауап ретіндегі әрекеттерін тергеу үшін құрылған Бьюэлл әскери комиссиясының бес мүшесіне жетекшілік етті. Комиссия Бьюэллдің шегінуін сынады, бірақ оны Одаққа адал емес деп таба алмады. 1863 жылдың 6 мамырында комиссияның жұмысы аяқталғаннан кейін Уоллес Индианаға жаңа тапсырма күтуге оралды. 1863 жылдың шілде айының ортасында, Уоллес үйде болғанда, ол Конфедерация генералы Джон Хант Морганның Оңтүстік Индианаға жасаған шабуылынан Индиана штатының Солтүстік Вернон қаласындағы теміржол торабын қорғауға көмектесті.

Бір қырлы

Уоллестің ең маңызды қызметі 1864 жылғы 9 шілдеде Монокаси шайқасында болды, ол 1864 жылғы Үңірлер науқанының бір бөлігі еді. Конфедерация генералы Джубал А. Эрли және шамамен 15 000 әскер Мэриленд штатындағы Монокаси қиылысында Уоллестің әскерлерін жеңіп, оларды Балтиморға шегінуге мәжбүр етті. Бірақ Эрлидің Вашингтон, округ Колумбияны басып алу мүмкіндігіне бұл күш тосқауыл болды. Уоллестің әскері Конфедерацияның Вашингтонға қарайғы шабуылын бір күндікке тоқтата алды, бұл қалаға қорғанысын ұйымдастыруға уақыт берді. Эрли 11 шілдеде Вашингтонға келді, бұл Уоллесті Монокасиде жеңгеннен кейін екі күн өткен соң болды. Бұл соғыстағы Конфедерацияның ең солтүстік жеңісі еді, бірақ Одақтың қосымша күштері Форт Стивенске жетіп, Конфедерация әскерлерін кері қайтарып, Вирджинияға шегінуге мәжбүр етті. 1864 жылғы 12 наурызда қайтадан әрекетке кіріскен Уоллес Балтиморда штаб-пәтері орналасқан VIII корпустың басшылығын қабылдады. 9 шілдеде Уоллестің басшылығымен шамамен 5 800 сарбаздан (көбінесе VIII корпустың жүз күндік сарбаздары) және Джеймс Б. Рикетс басқаратын VI корпустың дивизиясы Монокаси қиылысында Конфедерация әскерлерімен кездесті (сағат 9 мен 10 аралығында). Уоллес Балтимор немесе Вашингтон, округ Колумбия Конфедерацияның мақсаты екенін нақты білмесе де, өз әскерлерінің Одақтың күштері келгенше шабуылды тоқтату керектігін түсінді. Уоллестің әскері Балтиморға шегінгенге дейін алты сағаттан астам уақыт бойы Конфедерацияның шабуылдарын тойтарды. Шайқас аяқталғаннан кейін Уоллес Халлекке өз күштері кешкі сағат 5-ке дейін шайқасқанын, бірақ оның бағалауынша 20 000 сарбаз болған Конфедерация әскерлері оларды басып алғанын хабарлады. Грант жеңіліс туралы естігеннен кейін, VIII корпустың басшылығына генерал-майор Э.О.К. Ордты тағайындады. 28 шілдеде, шенеуніктер Уоллестің Монокасидегі күш-жігерінің Вашингтонды басып алудан құтқаруға қалай көмектескенін білгеннен кейін, ол VIII корпустың басшысы болып қайта тағайындалды. Грант өзінің естеліктерінде Уоллестің Монокасидегі кешіктіру тактикасын жоғары бағалады:

Егер Эрли бір күн бұрын келгенде, мен жіберген күштер келгенге дейін ол астанаға кірген болар еді. Генерал Уоллес осы жағдайда өзінің басшылығындағы әскерлерді жеңіске ұшырату арқылы, әдетте тең күштің командиріне жеңіс арқылы қызмет көрсетуге берілетін пайдадан гөрі, іске үлкен пайда әкелді.

Кейінгі әскери қызмет

1865 жылғы 22 қаңтарда Грант Уоллеске Техастың оңтүстігіндегі Рио-Грандеге Конфедерацияның сол аймақтағы әскери операцияларын зерттеуге бұйрық берді. Уоллес ресми түрде шарттар ұсынуға уәкілетті болмаса да, Транс-Миссисипи департаментіндегі Конфедерация әскерлерінің тапсыру туралы ұсыныстарын талқылады. Уоллес Грантка өз ұсыныстарының көшірмелерін жіберді және келіссөздер туралы есеп берді, бірақ келісімге қол жеткізілмеді. Балтиморға қайтқанға дейін Уоллес мексикалық әскери басшылармен кездесіп, Максимилианның француз оккупациялық күштерін Мексикадан қууға АҚШ үкіметінің ресми емес күш-жігерін талқылады. 1865 жылғы 15 сәуірде президент Линкольн қайтыс болғаннан кейін Уоллес Линкольнге жасалған қастандыққа қатысқандарды тергеуге тағайындалған әскери комиссияға мүше болды. Комиссия мамыр айында басталды және барлық сегіз кінәлі танылғаннан кейін 1865 жылғы 30 маусымда таратылды. 1865 жылғы тамыздың ортасында Уоллес Оңтүстіктің Андерсонвилл түрме лагерінің басқарушысы, Конфедерация коменданты Генри Вирздің әрекеттерін тергеген сегіз мүшеден тұратын әскери комиссияның төрағасы болып тағайындалды. Шамамен екі айға созылған әскери сот 1865 жылғы 21 тамызда ашылды. Соттың қорытындысы бойынша Вирц кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесілді. 1865 жылғы 30 сәуірде Уоллес мексика армиясында генерал-майор болып қызмет ету туралы ұсынысты қабылдады, бірақ келісім, ол АҚШ армиясынан кеткеніне байланысты болды, Уоллес екі әскери комиссиядағы қызметіне байланысты кейінге шегерілді. Уоллес 1865 жылғы 4 қарашада АҚШ армиясынан кетіп, 30 қарашада Мексикаға мексика армиясына көмектесу үшін оралды. Хуарез үкіметі Уоллеске қызметі үшін 100 000 доллар төлеймін деп уәде бергенімен, ол 1867 жылы көп қарызбен АҚШ-қа қайтып келді. Соғыстан кейін Уоллес АҚШ-тың адал легионының әскери орденінің Индиана бөлімінің мүшесі болды.

Саяси және дипломатиялық мансап

Уоллес 1867 жылы Индианаға заңгерлікпен айналысу үшін оралды, бірақ бұл мамандық оған ұнаған жоқ, сондықтан ол саясатқа қатысты. Уоллес Конгресске депутат болуға екі рет (1868 және 1870 жылдары) тырысты, бірақ сәтті болмады, сондай-ақ 1876 жылғы сайлауда республикалық партияның президенттік үміткері Рутерфорд Б. Хейзді қолдады. Оның саяси қолдауының құрметі ретінде Хейс Уоллесті Нью-Мексико территориясының губернаторы етіп тағайындады, ол 1878 жылдың тамызынан 1881 жылдың наурызына дейін қызмет етті. 1881 жылдың наурызында республикалық президент Джеймс А. Гарфилд Уоллесті Константинопольдегі АҚШ-тың Османдық империясындағы елшісі қызметіне тағайындады. Уоллес 1885 жылға дейін осы қызметте болды.

Жаңа Мексиканың аумақтық губернаторы

Уоллес 1878 жылдың 29 қыркүйегінде Санта-Феге келді, ол заңсыздық пен зорлық-зомбылық, саяси жемқорлық кезінде Нью-Мексико территориясының губернаторы қызметін бастады. Уоллес Нью-Мексикодағы Линкольн округі соғысын, округ тұрғындары арасындағы қақтығысты және зорлық-зомбылықты шешуге тырысты, сондай-ақ аймақтық қоныс аударушыларға жасалған апачи шабуылдарын тоқтатуға күш салды. 1880 жылы Санта-Федегі Губернаторлар сарайында тұрып, Уоллес «Бен-Хур: Мәсіх туралы әңгіме» атты қолжазбасын аяқтады. 1879 жылдың 1 наурызында Линкольн округінде тәртіп орнатуға жасалған бұрынғы әрекеттер сәтсіз аяқталғаннан кейін, Уоллес жергілікті кісі өлтіруге жауаптыларды қамауға бұйрық берді. Күдіктілердің бірі – Уильям Генри Маккарти кіші (William Henry McCarty Jr.) (әрі қарай Уильям Х. Бонни), көбінесе «Билли Кид» деп танылған. 1879 жылдың 17 наурызында Уоллес Линкольн округінің адвокаты Хьюстон Чапманның өліміне куә болған Боннимен құпия кездесті. Уоллес оның Чапманның қылмыскерлеріне қарсы сотта куәлік беруін қалады, ал Бонни Уоллестен өзінің жауларынан қорғау және бұрынғы қылмыстары үшін кешірім сұрады. Кездесу кезінде екеуі Боннидің бұрынғы жасаған қылмыстары үшін толық кешірім алу үшін ақпарат беруші болуына келісті. Уоллес Кидке «барлық құқық бұзушылықтарың үшін кешірім алып, еркін шығасың» деген уәде берді. 20 наурызда Бонни Чапманның өліміне қатысқандарға қарсы үлкен қазылар алдында куәлік беруге келісті. Уоллес «жалған» тұтқындауды және Бонниді жергілікті түрмеде ұстауды ұйымдастырды, оның қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін. Бонни 14 сәуірде келісілгендей сотта куәлік берді. Алайда, жергілікті прокурор Уоллес жасаған келісімді бұзды және заңсызды босатудан бас тартты. 2010 жылдың 31 желтоқсанында, өкілінің соңғы күнінде, Нью-Мексиконың губернаторы Билл Ричардсон Боннидің жақтастарынан кешірім сұраудан бас тартты, себебі Уоллестің кешірім туралы уәдесіне байланысты «нақты дәлелдердің жетіспеуі және тарихи түсініксіздік» болды. Уоллес және Гарретттің ұрпақтары кешірімге қарсы болғандардың арасында болды.

Осман империясындағы АҚШ дипломаты

1881 жылғы 19 мамырда Уоллес Осман империясының Константинопольдегі (қазіргі Стамбул, Түркия) АҚШ министрі болып тағайындалды. Уоллес дипломатиялық қызметте 1885 жылға дейін қалды және Сұлтан Абдул Хамид II-нің сенімді досы атанды. Түрік және британ үкіметтері арасында Мысырды бақылау мәселесі бойынша дағдарыс туғанда, Уоллес сұлтан мен британ елшісі Лорд Дафферин арасында делдалдық қызмет атқарды. Уоллестің күш-жігері нәтиже бермесе де, ол өз еңбегі үшін құрмет пен АҚШ дипломатиялық қызметінде жоғарылауға қол жеткізді. 1883 жылы "Хаватзелет" газетінде Уоллеске арналған "Америкалық, бірақ зұлымдыққа ұшыраған" деген мақала жарияланды (XIII. № 6). Бұл мақала газеттің жабылуына және редакторы Израиль Дов Фрумкиннің Константинопольден Иерусалимнің Мутасаррифаты пашасына жіберілген бұйрық бойынша қырық бес күнге қамалуына себеп болды. Мақалаға себеп болған оқиға – Уоллестің өтінішімен Иерусалим пашасының еврей хатшысы және аудармашысы Джозеф Кригердің қызметтен босатылуы болды. Уоллес Кригердің оны лауазымына лайық құрметпен қабылдамағанын айтты және болған кемшілік үшін кешірім сұраудан бас тартты. "Хаватзелет" бұл істің бастамашысы Уоллес қолдаған миссионерлер екенін мәлімдеді. Дипломатиялық міндеттерімен қатар, АҚШ азаматтарын қорғау және аймақтағы АҚШ сауда құқықтарын сақтаумен айналысқан Уоллес, сонымен қатар саяхаттауға және тарихи зерттеулер жүргізуге уақыт тапты. Уоллес Иерусалимге және оның төңірегіне сапар шекті, бұл жерлер оның бұрынғы "Бен-Хур" романының оқиға орыны болды, сондай-ақ "Индияның принці" немесе "Константинополь неге құлдырады" романы үшін Константинопольде зерттеулер жүргізді, оның жазуын 1887 жылы бастады. Демократтық партиядан президенттікке кандидат болған Гровер Кливлендтің сайлануы Уоллестің саяси тағайындалуын аяқтады. Ол 1885 жылғы 4 наурызда АҚШ дипломатиялық қызметінен кетті. Сұлтан Уоллестің Осман империясында жұмысын жалғастыруын қалап, тіпті оған Англияда немесе Францияда Осман мүдделерін өкілдік етуді ұсынды, бірақ Уоллес бас тартты және Кроуфордсвиллге қайтып оралды.

Жазушылық мансап

Уоллес өзінің өмірбаянында заңгерлік оқудан ауытқу үшін жазумен айналысқанын мойындады. Бірнеше кітап жазғанымен, Уоллес ең белгілі туындысы – «Бен-Хур: Мәсіх туралы әңгіме» (1880) тарихи оқиғалық романы болды, ол оны автор ретінде танымал етті. 1843 жылы Уоллес өзінің алғашқы романы «Әділ Құдайды» жаза бастады, бірақ ол тек 1873 жылы жарияланды. Кортестің Мексиканы басып алуын орталық тақырып еткен бұл танымал тарихи роман Уильям Х. Прескотттың «Мексиканы басып алу тарихы» еңбегіне негізделген. Уоллестің кітабы алғашқы жылы жеті мың дана сатылды. Уоллес автор ретінде танымал болғаннан кейін, оның сатылымы келесі романдары жарық көргеннен кейін де арта түсті. Уоллес өзінің екінші және ең танымал романы «Бен-Хурдың» қолжазбасын Кроуфордсвиллде бос уақытында жазды және оны Санта-Феде, Нью-Мексико аумақтық губернаторы болып қызмет еткенде аяқтады. «Бен-Хур» – кек алу мен құтқарылу туралы оқиға, ол Яһуда Бен-Хур есімді еврей дворянының көзқарасынан баяндалады. Уоллес кітапты жазу алдында Киелі жерге бармағандықтан, 1873 жылы Вашингтондағы Конгресс кітапханасында аймақтың географиясымен және тарихымен танысу үшін зерттеулер жүргізді. «Бен-Хур» Уоллеске байлық әкеліп, оны танымал автор ретінде бекітті. Кітаптың сатылымы алғашында баяу болды – жарық көргеннен кейін алғашқы жеті айда бар болғаны 2800 дана сатылды, бірақ ол әлемдік оқырмандар арасында танымал болды. 1886 жылға қарай ол Уоллеске жылдық 11 000 доллар (2015 жылғы шамамен 290 000 доллар) авторлық төлем түсірді. 1889 жылы Harper and Brothers 400 000 данасын сатты және кітап бірнеше тілге аударылды. 1900 жылы «Бен-Хур» 19 ғасырдың ең көп сатылған американдық романы атанды, Гарриет Бичер Стоудың «Том ағаның қалыбы» романын басып өтті. «Адамзат тарихы» журналының редакторы Эми Лифсон оны 19 ғасырдың ең ықпалды христиан кітабы деп атады, сондай-ақ ол сахнаға қойылып, бірнеше фильмге түсірілді. Тарихшы Виктор Дэвис Хансон «Бен-Хур» Уоллестің өмірінен, әсіресе Шилодағы тәжірибесінен және оның беделіне тигізген зиянынан шабыт алғанын айтты. Кітаптың басты кейіпкері Яһуда Бен-Хур қазақстандық жоғары шенді римдік қолбасшыға екі жарақат келтіреді, осыдан кейін ол және оның отбасы қиындықтар мен жалақорлыққа ұшырайды. Уоллес келесі романдар мен өмірбаяндар жазды, бірақ «Бен-Хур» оның ең маңызды еңбегі болып қала берді. Уоллес «Индияның ханзадасы» немесе «Константинополь неге құлады» (1893) романын өзінің ең жақсы туындысы деп санады. Ол сондай-ақ президент Бенджамин Харрисонның өмірбаянын, оның әріптесі және Азамат соғысының генералы, сондай-ақ «Малькатунның құдайы» (1898) поэмасын жазды. Уоллес 1905 жылы қайтыс болғанда өзінің өмірбаянын жазып жатқан еді. Оның әйелі Сьюзан оны Кроуфордсвиллден келген тағы бір жазушы Мэри Ханна Кроуттың көмегімен аяқтады. Ол 1906 жылы қайтыс болғаннан кейін жарық көрді.

Кейінгі жылдар

Уоллес Осман империясынан оралғаннан кейін де жазуын жалғастырды. Ол сонымен қатар бірнеше өзінің өнертабыстарын патенттеді, Индианаполисте жеті қабатты пәтер үйін салды, ол «Блэчерн» деп аталды, және Кроуфордсвиллдегі үйінде жеке кабинет үшін жоспарлар жасады. Уоллес ардагерлер ұйымдарында белсенді болып қатысты, соның ішінде Чикамауга шайқасы алаңының ашылуына арналған сөз жазды. Уоллес «жан дүнием үшін ләззат үйі» деп сипаттаған, жазуға арналған кабинеті оның жеке тынығу орны болды. Бұл мүлік қазір музей ретінде жұмыс істейді және көпшілікке ашық. Уоллес кабинетінің екі жағына ор қазып, артқы жабдықтағы верандадан және қону алаңынан балық аулауға болатын етіп жасады. Қыс айларында ол кабинетінің жертөлесіндегі көмір пешін жағып, терезеден балық аулар еді. Балық аулауды өте жақсы көргендіктен, ол арнайы саяхатшыларға арналған балық аулау таяғын ойлап тауып, патенттеді. Бірнеше жылдан кейін ол орды құрғатып жіберді, себебі ол кабинеттің негізіне кері әсер ететінін байқады және немерелері мен көрші балалар суға түсіп кетпесін деп уайымдады. 1898 жылдың 5 сәуірінде, испан-американ соғысы басталғанда, жетпіс бір жастағы Уоллес әскер жинап, оған жетекшілік етуге ұсыныс жасады, бірақ соғыс басқармасы бас тартты. Одан кейін ол жергілікті жұмылдыру кеңсесіне барып, қарапайым солдат ретінде тіркелуге тырысты, бірақ оның жасының кесірінен қайтадан қабылданбады. Уоллес Шило шайқасындағы қызметі кейінгі өмірінде де оны мазалап келді. Бұл тақырып кітаптарда, журналдарда, памфлеттерде, сөздерде және жеке хаттарда талқыланды. Уоллес 1894 жылы Шилодағы ардагерлер кездесуіне қатысты, ол 1862 жылдан бері алғаш рет оралды және 3-ші дивизияның ардагерлерімен бірге шайқас алаңына саяхат жасады. Ол 1901 жылы Шилоға соңғы рет келді, ол Шило шайқасы комиссиясының тарихшысы Дэвид У. Рид және басқалармен бірге шайқас алаңын аралап көрді. Уоллес өзінің естеліктерінің қолжазбасын толық аяқтамай дүниеден озды, сондықтан ол шайқас туралы соңғы есебін қайта қарастыра ма, жоқ па, белгісіз.

Өлім

Уоллес 1905 жылдың 15 ақпанында Кроуфордсвиллдегі үйінде атрофиялық гастриттен қайтыс болды. Ол жетпіс жеті жасқа толыпты.

Мұра мен құрмет

Уоллес көптеген қызығушылықтары бар, өмір бойы оқиғалар іздеген, жанкешті, өзіне сенімді адам болған. Ол сондай-ақ шыдамсыздыққа бейім және жеке сынға, әсіресе Шило шайқасындағы басқару шешімдеріне қатысты сынға аса сезімтал болған. Заң және саясаттағы мансабымен қатар, әскери және дипломатиялық қызметте де болған Уоллес, ең ірі жетістігін романист ретінде жеткізді, әсіресе ең көп сатылған «Бен-Хур» библиялық романы арқылы танымал болды. Уоллес қайтыс болғаннан кейін Индиана штаты АҚШ Капитолийіндегі Ұлттық мүсіндер залы үшін әскери форма киген Уоллестің мәрмәр мүсінін жасауды мүсінші Эндрю О’Коннорға тапсырды. Мүсін ашу рәсімі 1910 жылдың 11 қаңтарында өтті. Уоллес – бұл залға орналастырылған жалғыз романист. Лью Уоллес атындағы орта мектеп 1926 жылы Индиана штатының Гэри қаласында, 45-ші даңғылдың 415-ші үйінде ашылды. 2014 жылдың 3 маусымында Гэри қалалық мектеп кеңесі 4-ке 2 дауыспен Лью Уоллес және тағы бес мектепті жабу туралы шешім қабылдады. Франклин қаласында, Индиана штатында, масондық үйінде «Генерал Льюис Уоллес» №2019 ложасы құрылды.

Танымал мәдениет

USL Индианаполистегі «Инди-Елвен» командасы Азамат соғысы кезінде Одақ армиясы үшін күрескен Индиана штатының 11-ші еріктілер полкіне құрмет көрсетеді. Команданың атын табу идеясы Индиана соғыс мұражайының коллекция менеджері Донна Шминкке тиесілі. Команда шенеуніктері Индиана тарихымен байланысты команда атын сұрағанда, ол полковник Лью Уоллес бастауымен батырлықпен соғысқан полк құрметіне «Он бірінші» деген атауды ұсынды.

Кино және теледидар

Франк Райхер (тітсіз) – «Билли Кид» (1930) фильміндегі генерал Лью Уоллес рөлінде. Бертон Черчилль – «Үлкен шабуыл» (1932) фильміндегі губернатор Уоллес рөлінде. Джо Кинг (актер) (тітсіз) – «Заңнан тыс жер» (1937) фильміндегі губернатор Лью Уоллес рөлінде. Роберт Х. Баррат – «Техастан келген бала» (1950) фильміндегі генерал Лью Уоллес рөлінде. Клод Страуд – «Мен Билли Кидті аттым» (1950) фильміндегі генерал Лью Уоллес – Нью-Мексико губернаторы рөлінде. Отис Гарт (тітсіз) – «Заң және Билли Кид» (1954) фильміндегі губернатор Лью Уоллес рөлінде. Ралф Муди – «Қаладағы таңғажайып әйел» (1955) фильміндегі генерал Лью Уоллес рөлінде. Роберт Уорвик – «Law of the Plainsman» (телесериал) сериалының «Амнестия» эпизодында (1960 жылдың 7 сәуірінде көрсетілді) губернатор Уоллес рөлінде. Камерон Митчелл – «Андерсонвилл соты» (ТВ) телефильміндегі генерал Лью Уоллес рөлінде, 1970 жылдың 17 мамырында көрсетілді; сол аттас 1959 жылғы Бродвей пьесасының бейімделуі. Джейсон Робардс – «Пат Гаррет және Билли Кид» (1973) фильміндегі губернатор Уоллес рөлінде. Рене Обержонуа – «Longarm» (телефильм, 1988) фильміндегі губернатор Лью Уоллес рөлінде. Вилфорд Бримли – «Билли Кид» (TNT фильмі, 1989) фильміндегі губернатор Лью Уоллес рөлінде. Скотт Уилсон – «Жас қарулар II» (1990) фильміндегі губернатор Льюис Уоллес рөлінде. Брайан Меррик – «Тағдырдан шегіну жоқ: Вашингтонды құтқарған шайқас» (2006 жылғы бейнежазба) фильміндегі генерал Лью Уоллес рөлінде.

Романдар

Әділ Құдай; немесе, "Цзиннің соңғысы: Мексиканы жаулап алу туралы әңгіме" (Бостон: Джеймс Р. Осгуд және компания, 1873). Бен-Хур: Мәсіх туралы әңгіме (Нью-Йорк: Харпер және Бауырлар, 1880). Бен-Хурдан "Бірінші Рождество" (Нью-Йорк: Харпер және Бауырлар, 1899). Мәсіхтің бала кезі (Нью-Йорк: Харпер және Бауырлар, 1888). Үндістанның ханзадасы; немесе, Константинополь неге құлады (Нью-Йорк: Харпер және Бауырлар, 1893). Екі томдық.

Өлең

14 әннен тұратын Малкатунға жасалған құдалық (Нью-Йорк: Харпер және Бауырлар, 1898.)

Ойнаңыз

Коммод: Тарихи пьеса (Кроуфордсвилл, Индиана: автордың жеке басылымы, 1876 ж.). Сол жылы қайта қаралып, қайта жарияланды.

Шығармашылық емес

Генерал Бен Харрисонның өмірі (Филадельфия: Хаббард ағайындылары, 1888.) АҚШ Президенті Бенджамин Харрисонның өмірі мен мемлекеттік қызметі. Франциядағы бұрынғы елші Уайтлоу Ридтің қысқаша өмірбаяны [Мурат Халстадтың] (Филадельфия: Edgewood Publishing Co., 1892). Лью Уоллес: Автобиография (Нью-Йорк: Харпер және Братерс, 1906). Екі томдық.

Басқа жұмыстар

Лайти, Шон Чендлер. "Лью Уоллестің құлдырауы мен өрлеуі: Халық мәдениеті арқылы беделділікке қол жеткізу". Магистрлік диссертациясы, Маями университеті, 2005. ohiolink.edu сайтында қолжетімді. Свансбург, Джон. "Лью Уоллестің керемет өмірі: Азамат соғысының батыры және «Бен-Хур» романының авторы", 26 наурыз, 2013, Slate (онлайн журнал). Свансбург, Джон. "Лью Уоллес: Артефакттардағы өмір", 26 наурыз, 2013, Slate (онлайн журнал).