Виртуоз итальянского театра и кино: Витторио Гассман

Кіріспе

Италиялық актер және режиссер (1922–2000)

Витторио Гассман (; туған Гассман; 1 қыркүйек 1922 – 29 маусым 2000), «Il Mattatore» деп кеңінен танымал, итальяндық актер, режиссер және сценарист. Ол Италияның ең ұлы актерлерінің қатарында саналады, оның мансабы маңызды туындыларды және ондаған көңіл көтерушілік өнер туындыларын қамтиды.

Ерте өмір

Гассман Генуя қаласында неміс әкесі Генрих Гассманнан (Карлсруэ қаласынан келген инженер) және Пиза қаласында туған итальяндық еврей анасы Луиза Амброннан дүниеге келген. Әлі өте кішкентай кезінде ол Римге көшіп, Сильвио Д'Амико атындағы драма өнерінің ұлттық академиясында білім алған.

Мансап

Гассманның дебюті 1942 жылы Миланда, Альда Бореллимен Никодемидің «Ла Немика» (театр) спектаклінде болды. Содан кейін ол Римге көшіп, Тино Карраро мен Эрнесто Калиндриге қосылған «Элисей» театрында өнер көрсетті. Олар бірге буржуазиялық комедиядан бастап интеллектуалдық театрға дейінгі әртүрлі пьесаларда ойнады, бұл команда біраз уақытқа дейін танымал болды. 1946 жылы ол «Прелюдио д’аморе» фильмінде кинода дебют жасады, ал бір жылдан кейін бес фильмде ойнады. 1948 жылы «Рисо Амаро» фильміне қатысты. Гассман Лучино Висконтидің труппасымен бірге, Паоло Стоппа, Рина Морелли және Паола Борбонимен бірге өзінің толыққанды жетістіктеріне қол жеткізді. Ол Теннесси Уильямстың «Тынысқа есімді трамвай» («Un tram che si chiama desiderio») пьесасында Стэнли Ковальски рөлін, сондай-ақ Шекспирдің «Сізге ұнағандай» («Come vi piace») және Витторио Альфиеридің «Оресте» рөлін ойнады. Ол Томмазо Сальвини, Массимо Жиротти, Арнольдо Фоамен бірге «Teatro Nazionale» театрына қосылып, Хенрик Ибсеннің «Peer Gynt» пьесасын сәтті қойды. 1952 жылы Луиджи Скварзинамен бірге «Teatro d’Arte Italiano» театрын құрып, оған жетекшілік етті, Италияда «Гамлеттің» толық нұсқасын қойды, содан кейін Сенеканың «Тиест» және Эсхилдің «Персиялықтар» сияқты сирек қойылымдар жасады. 1956 жылы Гассман «Отелло» спектаклінде басты рөлді ойнады. «Il Mattatore» (телевизиялық бағдарлама) атты телесериалдағы актерлік шеберлігі оны осылай танымал етті, ал «Il Mattatore» оның өмірінің соңына дейін оны сүйемелдеген лақап аты болды. Гассманның «commedia all'italiana» жанрындағы тұңғыш қадамы Марио Моничеллидің «I soliti ignoti» («Мадонна көшесіндегі келісім», 1958) фильмінде кездейсоқ болды. Гассманның танымал фильмдері: «Il sorpasso» (1962), «La Grande Guerra» (1962), «I mostri» (1963), «L'Armata Brancaleone» (1966), «Profumo di donna» (1974) және «C'eravamo tanto amati» (1974). Ол Алессандро Манцонидің аса танымал емес «Адельчи» шығармасын қойды. Гассман бұл қойылымды жарты миллион көрерменге жеткізді, Италияны өзінің «Teatro Popolare Itinerante» (танымал «Carro di Tespi»-дің жаңа басылымы) арқылы шарлады. Оның қойылымдарына ХХ ғасырдың көптеген атақты авторлары мен драматургтары енді, ал Шекспир, Достоевский және грек трагиктерінің классикалық шығармаларына жиі оралды. Сонымен қатар, Флоренцияда «Bottega Teatrale di Firenze» театр мектебін құрды, онда қазіргі итальяндық театр өнерінің көптеген талантты актерлері білім алды. Кинода ол Италияда да, шетелде де жиі жұмыс істеді. Ол американдық актриса Шелли Винтерспен танысып, оған ғашық болды, ол өзінің нике қонағы Фарли Грэйнджермен бірге Еуропаны гастрольдеп жүрген кезде. Винтерс келісімшарт бойынша міндеттемелерін орындау үшін Голливудқа оралуға мәжбүр болғанда, ол оны соңынан еріп, үйленді. Табиғи харизмасы мен ағылшын тілін жетік меңгергенінің арқасында ол Голливудта бірқатар рөлдерді ойнады, соның ішінде Элизабет Тейлормен бірге «Rhapsody» және «The Glass Wall» фильмдерінде. Кейін Италияға және театрға оралды. 1990 жылдары ол Италияның «Rai 3» телеарнасының танымал «Tunnel» бағдарламасына қатысты, онда ол өте ресми және «жөнсіз» түрде коммуналдық шоттар, сары беттер және ұқсас қарапайым мәтіндерді, мысалы, жүн свитерді жуу туралы нұсқауларды немесе печенье ингредиенттерін оқыды. Ол оларды Дантенің «Илаһи комедиясын» оқығандағыдай кәсіби шеберлікпен орындады. 1994 жылы Гассман «Арыстан патша» фильмінің итальяндық нұсқасында Муфасаның дауысын берді. Гассманның дауысын бірнеше фильмдерде тарихи итальяндық актерлер мен дублерлер қайта жазды, олардың қатарында Эмилио Циголи, Сандро Руффини, Гуальтьеро Де Ангелис, Стефано Сибалди, Энрико Мария Салерно және Пино Локчи болды.

Gassman's debut was in Milan, in 1942, with Alda Borelli in Niccodemi's La Nemica (theatre). He then moved to Rome and acted at the Teatro Eliseo joining Tino Carraro and Ernesto Calindri in a team that remained famous for some time; with them he acted in a range of plays from bourgeois comedy to sophisticated intellectual theatre. In 1946, he made his film debut in Preludio d'amore, while only one year later he appeared in five films. In 1948 he played in Riso amaro. It was with Luchino Visconti's company that Gassman achieved his mature successes, together with Paolo Stoppa, Rina Morelli and Paola Borboni. He played Stanley Kowalski in Tennessee Williams' Un tram che si chiama desiderio (A Streetcar Named Desire), as well as in Come vi piace (As You Like It) by Shakespeare and Oreste (by Vittorio Alfieri). He joined the Teatro Nazionale with Tommaso Salvini, Massimo Girotti, Arnoldo Foà to create a successful Peer Gynt (by Henrik Ibsen). With Luigi Squarzina in 1952 he co founded and co directed the Teatro d'Arte Italiano, producing the first complete version of Hamlet in Italy, followed by rare works such as Seneca's Thyestes and Aeschylus's The Persians. In 1956 Gassman played the title role in a production of Othello. He was so well received by his acting in the television series entitled Il Mattatore (programma televisivo) that "Il Mattatore" became the nickname that accompanied him for the rest of his life. Gassman's debut in the commedia all'italiana genre was rather accidental, in Mario Monicelli's I soliti ignoti (Big Deal on Madonna Street, 1958). Famous movies featuring Gassman include: Il sorpasso (1962), La Grande Guerra (1962), I mostri (1963), L'Armata Brancaleone (1966), Profumo di donna (1974) and C'eravamo tanto amati (1974). He directed Adelchi, a lesser known work by Alessandro Manzoni. Gassman brought this production to half a million spectators, crossing Italy with his Teatro Popolare Itinerante (a newer edition of the famous Carro di Tespi). His productions have included many of the famous authors and playwrights of the 20th century, with repeated returns to the classics of Shakespeare, Dostoyevsky and the Greek tragicians. He also founded a theatre school in Florence (Bottega Teatrale di Firenze), which educated many of the more talented actors of the current generation of Italian thespians. In cinema, he worked frequently both in Italy and abroad. He met and fell in love with American actress Shelley Winters while she was touring Europe with fiancé Farley Granger. When Winters was forced to return to Hollywood to fulfill contractual obligations, he followed her there and married her. With his natural charisma and his fluency in English he scored a number of roles in Hollywood, including Rhapsody with Elizabeth Taylor and The Glass Wall before returning to Italy and the theatre. In the 1990s he took part in the popular Italian Rai 3 TV show Tunnel in which he very formally and "seriously"' recited documents such as utility bills, yellow pages and similar trivial texts, such as washing instructions for a wool sweater or cookies ingredients. He rendered them with the same professional skill that made him famous while reciting Dante's Divine Comedy. In 1994, Gassman voiced Mufasa in the Italian dubbed version of The Lion King. Gassman's voice was redubbed in several of his films by historical Italian actors and dubbers which include Emilio Cigoli, Sandro Ruffini, Gualtiero De Angelis, Stefano Sibaldi, Enrico Maria Salerno and Pino Locchi.

Жеке өмір

Гассман үш рет үйленді, барлығы актрисаларға: Нора Риччи (онымен Паола, актриса және Уго Паглианың әйелі); Шелли Винтерс (қызы Витторияның анасы); және Дилетта Д'Андреа (ұлы Жакопоның анасы). «Гамлетті» репетициялау кезінде ол 16 жасар Офелиясы, Анна Мария Ферреромен махаббатқа түсті, бұл оның Винтерспен некесінің ажырасуына әкелді. Олардың некесі бұзылып бара жатқанда, Гассман мен Винтерс «Мамбо» фильмінде бірге жұмыс істеуге мәжбүр болды, бұл бүкіл әлемдегі таблоидтарға сенбеуге болатын материал ұсынды. 1964 жылдан 1968 жылға дейін ол француз актрисасы Джульетта Майниелмен (онымен ұлы Алессандроның анасы, ол да актер) бірге болды. Алессандро арқылы ол әнші-күйші Лео Гассманның әкесі.

Өлім

2000 жылғы 29 маусымда Гассман 77 жасында Римдегі үйінде ұйықтағанда жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол Кампо Веранода жерленді. Гассман екіполярлық диссоциациялық бұзылыстан (биполярлық бұзылыстан) зардап шекті.

Жазушы

Лука де Нумери. Роман, 1947 жылы Фогаццаро сыйлығын жеңіп алды, 1965 жылы жарық көрді (ред. Lerici). Артта үлкен болашақ. Милан (1981). Лонганези және К. Вокалицци. Милан (1988). Лонганези және К. Сілтеме баспалдағының естеліктері. Милан (1990). Лонганези және К.