Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шайен ұлысының әскери қоғамы
Шайен жауынгерлер қоғамы
Military society of the Cheyenne nation
the Cheyenne warrior society
Ит сарбаздары немесе Ит ерлер (шайен тілінде: Hotamétaneo'o) – тарихи тұрғыдан алты шайен әскери қоғамының бірі. 1830 жылдардың соңынан бастап, бұл қоғам жеке, әскериленген топқа айналып, Шайендердің 19-шы ғасырдың басында қоныстанған қазіргі Канзас, Небраска, Колорадо және Вайоминг аймақтарында АҚШ-тың батысқа қарай кеңеюіне қарсы тұруда маңызды рөл атқарды. 1849 жылы Оңтүстік Шайендердің жартысына жуығы холера эпидемиясынан қайтыс болғаннан кейін, қалған Масикота тобының көп бөлігі Ит сарбаздарына қосылды. Олар Солтүстік және Оңтүстік Шайендердің арасындағы аумақты алып, тиімді түрде жеке топқа айналды. Олардың мүшелері көбінесе Black Kettle сияқты бейбітшілік саясатын ұстанатын басшыларға қарсы болды. 1869 жылы АҚШ армиясы Колорадо аймағындағы Саммит-Спрингс шайқасында осы топтың көп бөлігін жойды. Шайендердің қалған қоғамдары өз қызметтерінде кішірейіп, құпиялырақ болды. 21-шы ғасырда Монтана штатындағы Солтүстік Шайен үнді резервациясы және Оклахома штатындағы Шайен және Арапахо тайпалары сияқты аймақтарда Ит сарбаздары қоғамы қайта жанданды.
The Dog Soldiers or Dog Men (Cheyenne: Hotamétaneo'o) are historically one of six Cheyenne military societies. Beginning in the late 1830s, this society evolved into a separate, militaristic band that played a dominant role in Cheyenne resistance to the westward expansion of the United States in the area of present day Kansas, Nebraska, Colorado, and Wyoming, where the Cheyenne had settled in the early nineteenth century. After nearly half the Southern Cheyenne died in the cholera epidemic of 1849, many of the remaining Masikota band joined the Dog Soldiers. It effectively became a separate band, occupying territory between the Northern and Southern Cheyenne. Its members often opposed policies of peace chiefs such as Black Kettle. In 1869 United States Army forces killed most of the band in the Battle of Summit Springs in Colorado Territory. The surviving Cheyenne societies became much smaller and more secretive in their operations. The twenty first century has seen a revival of the Dog Soldiers society in such areas as the Northern Cheyenne Indian Reservation in Montana and among the Cheyenne and Arapaho Tribes in Oklahoma.
Шайен тайпасының басқаруы
Шеендердің дәстүрлі тайпалық басқаруының екі орталық институты – Қырық Төрт Кеңесі және әскери қоғамдар, Ит Сарбаздары. Қырық Төрт Кеңесі – бұл әрбір он шайен тобынан төрт басшыдан тұратын бас басшылар кеңесі, сонымен қатар кеңесте бұрын ерекше көзге түскен төрт басты немесе "Қарт Адам" басшыларынан құралған. "Ит жасағының" басшысы – Көбелек Аю шайендердің соғыс құбырын қолға алды. Ол оны шайендер мен арапахолардың әртүрлі лагерьлеріне алып барып, киоваларға қарсы кек алу үшін қолдау іздеді. Ол Форт Ларамиде американдық тері компаниясынан арақ сатып алғаннан кейін Оңтүстік Плат өзенінің бойында орналасқан Солтүстік Шайен лагеріне жетті. Көбелек Аю да ішімдікке қосылды. Ол Ит Сарбазы әуендерін айтып отырды. Оның екі туысы, Кішкентай Крик пен Айнала, мас күйінде төбелес шығарды. Кішкентай Крик Айналаның үстіне шығып, пышақ ұстады, Айналаны сауғалауға дайын болды; сол сәтте, Айналаның көмекке шақыруынан қозғалған Көбелек Аю пышақты Кішкентай Криктен тартып алып, оны бірнеше рет қанады. Ол Айналаға Кішкентай Крикті өлтіруді бұйырды. Әскери қоғамдарды басқаратын ережелерге сәйкес, өз руының бір мүшесін өлтірген немесе кездейсоқ өлтірген адамның қолы қанға батқан және оған қоғамға қосылуға тыйым салынған. Мұндай қылмыс жасаған қоғамның мүшесі қуылған және заңнан тыс деп жарияланған. Көбелек Аю Ит Сарбаздарынан қуылды, ол туыстарымен бірге шайендердің қалған бөлігінен бөлек қоныстанды. "Ит жасақшылары" Көбелек Аюдың әрекетінен ұятқа қалды. Басқа басшылар оларға киоваларға қарсы соғыс жүргізуді тыйым салды. Ол Киовамен болған шайқаста жойылған Bowstring Society-ті қайта құруға кірісті. Ол киоваларға қарсы соғыс жүргізуді қолға алды. Шейендердің негізгі тобы тыйым салғандығына қарамастан, Көбелек Аю Ит Сарбаздарын Вольф-Крикте киовалар мен команчтерге қарсы шайқасқа бастап кетті. Ол және оның жауынгерлері жауға бірінші соққы берген, бұл құрмет саналды, бірақ олардың заңнан тыс мәртебесіне байланысты олардың ерлігі тойланбады. 1849 жылы холера эпидемиясынан кейін, бұл Шайеннің Масикота тобын қатты қысқартты, қалған Масикота Ит Сарбаздарына қосылды. Басқа топтардың көрнекті немесе амбициялық жауынгерлері де біртіндеп Ит Сарбазы тобына қосылды. Уақыт өте келе Ит Сарбаздары ақтарға қарсы соғыста жетекші рөлге ие болды. Қалған ру оларды енді заңнан тыс деп санамай, құрметпен қарады. Бұл әсіресе Масикота тайпасын қиратты және Октогунаны жойып жіберуге жақындады. Ит Сарбаздары тобы өз аумағы ретінде оңтүстік Небраска, солтүстік Канзас және Колорадо аумағының солтүстік-шығысындағы Республика және Смоки Хилл өзендерінің бас сағасын алды. Олар Сиу тілінде сөйлейтін Лакота мен Бруле Лакотаның одақтастары болды, олар да сол аймақты жиі аралады. Шейендер сол аймақтағы Лакоталармен аралас некелесе бастады. Көптеген Ит Сарбаздары жартылай Лакоталық, соның ішінде олардың басшысы – Биік Бұқа. Олар Шейен халқының үшінші бөлімін құрады, ол Платт өзенінің солтүстігінде орналасқан Солтүстік Шейендер мен Арканзас өзенінің солтүстігіндегі аймақты алып жатқан Оңтүстік Шейендер арасындағы орталық топ болды. 100-ге жуық киіз үйден тұратын Ит Сарбаздары, енші алған ақтарға қарсы болды. 1860 жылдары жергілікті халықтар мен ақтар арасындағы қақтығыстар күшейген сайын, әскери Ит Сарбаздары басқа шайен тайпаларының жауынгерлік қоғамдарымен бірге ықпалын арттырды. Соғысшылар ақтармен бейбітшілік орнатуды қолдайтын дәстүрлі Қырық Төрт басшысының кеңесіне қарсы күшті әсер етті.
The two central institutions of traditional Cheyenne tribal governance are the Council of Forty Four and the military societies, the Dog Soldiers. The Council of Forty Four is the council of chiefs, comprising four chiefs from each of the ten Cheyenne bands, plus four principal or "Old Man" chiefs, known to have had previously served with distinction on the council. Porcupine Bear, chief of the Dog Soldiers, took up the war pipe of the Cheyenne. He carried it to the various Cheyenne and Arapaho camps in order to gain support for revenge against the Kiowa. He reached a Northern Cheyenne camp along the South Platte River just after it had traded for liquor from American Fur Company at Fort Laramie. Porcupine Bear joined in the drinking. He sat and sang Dog Soldier war songs. Two of his cousins, Little Creek and Around, became caught up in a drunken fight. Little Creek got on top of Around and held up a knife, ready to stab Around; at that point, Porcupine Bear, aroused by Around's calls for help, tore the knife away from Little Creek, and stabbed him with it several times. He forced Around to finish off Little Creek. By the rules governing military societies, a man who murdered or accidentally killed another member of his tribe had blood on his hands and was prohibited from joining a society. A society's member who committed such a crime was expelled and outlawed. Porcupine Bear was expelled from the Dog Soldiers, and he and his relatives had to camp apart from the rest of the Cheyenne. The Dog Soldiers were disgraced by Porcupine Bear's act. The other chiefs forbade them from leading war against the Kiowa. Wolf reformed the Bowstring Society, which had been nearly annihilated in the fight with the Kiowa. It took over leading warfare against the Kiowa. Although outlawed by the main body of the Cheyenne, Porcupine Bear led the Dog Soldiers into battle against the Kiowa and Comanche at Wolf Creek. He and his warriors were reportedly the first to strike the enemy, considered an honor, but due to their status as outlaws, their feat was not celebrated. In the wake of the cholera epidemic in 1849, which greatly reduced the Masikota band of Cheyenne, the remaining Masikota joined the Dog Soldiers. Prominent or ambitious warriors from other bands also gradually joined the Dog Soldier band. Over time, the Dog Soldiers took a prominent leadership role in the wars against the whites. The rest of the tribe began to regard them with respect and no longer as outlaws. particularly devastating the Masikota band and nearly wiping out the Oktoguna. The Dog Soldiers band took as its territory the headwaters country of the Republican and Smoky Hill rivers in southern Nebraska, northern Kansas, and the northeast of Colorado Territory. They were allies of the Sioux speaking Lakota and Brulé Lakota, who also frequented that area. The Cheyenne began to intermarry with the Lakota in that territory. Many Dog Soldiers were half Lakota, including their leader Tall Bull. They effectively became a third division of the Cheyenne people, between the Northern Cheyenne, who ranged north of the Platte River, and the Southern Cheyenne, who occupied the area north of the Arkansas River. A strong band numbering perhaps 100 lodges, the Dog Soldiers were hostile to the encroaching whites. By the 1860s, as conflict between Indigenous people and whites intensified, the militaristic Dog Soldiers increased their influence, together with that of the warrior societies of other Cheyenne bands. The warriors became a significant counter influence to the leadership of the traditional Council of Forty Four chiefs, who were likely to favor working for peace with the whites.
Үнді соғыстары
1860 жылдардың аяғында Ит-солдаттар шайендердің өз жерлеріне енуге жасаған қарсылығында шешуші роль атқарды. Ит-солдаттар аң аулау алқаптарын шектейтін және оларды Арканзас өзенінің оңтүстігіндегі қорыққа қамауға тырысатын келісімдерге қол қоюдан бас тартты. Олар Смоки-Хиллдегі дәстүрлі жерлерін сақтап қалуға ұмтылды, бірақ генерал Филип Шериданның жорықтары осы әрекеттерге тосқауыл қойды. Бичер аралы шайқасынан кейін көптеген Ит-солдаттар Арканзас өзенінің оңтүстігіне қайта шегінуге мәжбүр болды. 1867 жылдың көктемінде олар Солтүстікке қайтып, Қызыл Бұлт пен оның Оглала тайпасымен Powder River-де қосылу ниетінде болды. Генерал Юджин Каррдың шабуылынан кейін Ит-солдаттар Смоки-Хилл өзені бойындағы елді мекендерге кек алу үшін шабуыл жасауға кірісті. Соңында, басшы Биік Бұқа оларды батысқа, Колорадоға жетектеді. Канзастағы бірнеше мақсатқа шабуыл жасағаннан кейін, майор Фрэнк Норт басқарған пауни скауттары мен АҚШ кавалериясынан құралған күш оларға шабуыл жасады. Саммит Спрингс шайқасында (1869 жылдың маусымы) шамамен 450 шайен жауынгерінің 23-і (5%), соның ішінде Биік Бұқа қаза тапты.
In the late 1860s, the Dog Soldiers were crucial in Cheyenne resistance to the expansion into their territory. Dog Soldiers refused to sign treaties that limited their hunting grounds and restricted them to a reservation south of the Arkansas River. They attempted to hold their traditional lands at Smoky Hill, but the campaigns of General Philip Sheridan foiled these efforts. After the Battle of Beecher's Island, many Dog Soldiers were forced to retreat south of the Arkansas River. In the spring of 1867 they returned north with the intention of joining Red Cloud and his Oglala band in Powder River. Attacked by General Eugene Carr, the Dog Soldiers began raiding settlements on Smoky Hill River in revenge. Eventually, Chief Tall Bull led them west into Colorado. After raiding sites in Kansas, they were attacked by a force composed of Pawnee Scouts led by Major Frank North, and United States cavalry, who killed 23 of an estimated 450 Cheyenne warriors (5%), including Tall Bull, in the Battle of Summit Springs in June 1869.