Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кең экранды суретті 4:3 форматқа сығымдайтын техника – фильм форматы.
Technique that compresses a widescreen image onto a 4:3 frame
the film format
Анаморфтық кең экран (сондай-ақ толық биіктіктегі анаморфтық немесе FHA деп аталады) – салыстырмалы түрде кең экранды суретті сақтау ортасына (мысалы, фотопленка немесе MPEG 2 стандартты ажыратымдылықтағы кадр) көлденең бағытта сығымдау арқылы орналастыру процесі. Бұл суреттің көлденең ажыратымдылығын төмендетіп, тік ажыратымдылығын бастапқы күйінде сақтайды. Сәйкес келетін ойнату құрылғылары (модификацияланған линзасы бар проектор, цифрлық бейнеойнатқыш немесе приставка) көлденең өлшемді кеңейтіп, бастапқы кең экранды суретті көрсетуге мүмкіндік береді. Бұл әдетте тар қатынасқа арналған ортада кең экранды суреттерді сақтау үшін қолданылады, сонымен бірге кадрдың максималды бөлігін пайдаланып, мүмкіндігінше көп мәліметті жазуға болады. Бұл техника кинодан келген, онда фильм кең экран ретінде түсіріліп, сурет арнайы қисық линза арқылы 1.37:1 форматтық пленкаға сығымдалады. Бұл пленканы кез келген басқа 1.37:1 пленка сияқты өңдеуге болады, бірақ оның суреттері көлденеңнен қысылған (немесе тік бойдан созылған) сияқты көрінеді. Кинотеатрдағы проектордағы анаморфтық линза (дөңес линза) суреттің бұрмалануын түзетіп, оны бастапқы еніне және кең экран қатынасына қайтарады. Линзаның оптикалық масштабын пленкалық ортаға ауыстыру, цифрлық аналогқа қарағанда артықшылықты болып саналады, себебі сурет еніне пропорционалды емес пикселдерді масштабтау қолданылады, бұл (дәл емес) «төртбұрышты» пикселді кең экранды сурет алуға мүмкіндік береді. ITU-R Rec. 601 4:3 сурет мөлшері SMPTE 259M сериялық цифрлық интерфейсінің белгілі бір сағаттық жиілігін қолданатын кәсіби бейне құрылғылары үшін қол жетімді болған бастапқы бейне енімен үйлесімділігі үшін қолданылады. Жоғары сапалы 16:9 кең экранды сурет алу үшін 1:1 SD прогрессивті 640×360 піксельдік мөлшер немесе ITU-R Rec. 601 және SMPTE 259M стандартымен үйлесімді 480i немесе 576i кадр өлшемі қолданылады. Ұқсас операциялар электрондық түрде жүзеге асырылып, кең экранды материалды кең экран емес форматтарда сақтауға немесе DVD немесе стандартты ажыратымдылықтағы цифрлық теледидар арналарында таратуға мүмкіндік береді.
Anamorphic widescreen (also called full height anamorphic or FHA) is a process by which a comparatively wide widescreen image is horizontally compressed to fit into a storage medium (photographic film or MPEG 2 standard definition frame, for example) with a narrower aspect ratio, reducing the horizontal resolution of the image while keeping its full original vertical resolution. Compatible play back equipment (a projector with modified lens, or a digital video player or set top box) can then expand the horizontal dimension to show the original widescreen image. This is typically used to allow one to store widescreen images on a medium that was originally intended for a narrower ratio, while using as much of the frame – and therefore recording as much detail – as possible. The technique comes from cinema, when a film would be framed and recorded as widescreen but the picture would be "squashed together" using a special concave lens to fit into non widescreen 1.37:1 aspect ratio film. This film can then be printed and manipulated like any other 1.37:1 film stock, although the images on it will appear to be squashed horizontally (or elongated vertically). An anamorphic lens on the projector in the cinema (a convex lens) corrects the picture by performing the opposite distortion, returning it to its original width and its widescreen aspect ratio. The optical scaling of the lens to a film medium is considered more desirable than the digital counterpart, due to the amount of non proportional pixel decimated scaling that is applied to the width of an image to achieve (something of a misnomer) a so called "rectangular" pixel widescreen image. The legacy ITU R Rec. 601 4:3 image size is used for its compatibility with the original video bandwidth that was available for professional video devices that used fixed clock rates of a SMPTE 259M serial digital interface. One would produce a higher quality upscaled 16:9 widescreen image by using either a 1:1 SD progressive frame size of 640×360 or for ITU R Rec. 601 and SMPTE 259M compatibility a letterboxed frame size of 480i or 576i. Similar operations are performed electronically to allow widescreen material to be stored on formats or broadcast on systems that assume a non widescreen aspect ratio, such as DVD or standard definition digital television broadcasting.
Фильм
Көптеген коммерциялық фильмдер (әсіресе эпикалық фильмдер, көбінесе CinemaScope 2.35:1 оптикалық дыбысымен немесе ескі 4 тректік магниттік дыбысы 2.55:1 форматта) стандартты 35 мм ~4:3 форматты фильмге түсіріледі, барлық кадрларды көлденең қысу үшін анаморфты линза қолданылады. Кинотеатр проекторындағы тағы бір анаморфты линза суретті түзетеді (оптикалық түрде декомпрессиялайды) (толық мәліметтер үшін анаморфты форматқа қараңыз). Басқа фильмдер (көбінесе АҚШ-та 1.85:1 немесе Еуропада 1.66:1 форматта) қарапайым маттау техникасын пайдаланады, ол түсіру және көрсету үшін қымбат арнайы линзаларды қажет етпейді. Фильм 1.375 форматта жасалады, содан кейін алынған сурет постпродакшнде (немесе кинотеатр проекторында) 1.85:1 немесе 1.66:1 немесе қажетті форматқа сәйкес келу үшін кесіледі. Қымбатқа түспеуден басқа, маттау техникасының басты артықшылығы – студияда "шынайы" кадрлардың (театрлық көрсетілім үшін кесілген бөліктер) қалуы, оларды мысалы, 4:3 DVD шығару кезінде панорамалау мен сканирлеуден гөрі пайдалануға болады. DVD-дегі анаморфты кодтау, анаморфты түсіру техникасымен (CinemaScope сияқты) тек атаумен ғана байланысты. Мысалы, "Жұлдыздар соғысы" (1977) 2.39:1 форматта анаморфты камера линзасын қолдана отырып түсірілді және кинотеатрларда сәйкес проектор линзасымен көрсетілді. Бұл кең экранды фильм болғандықтан, кең экранды DVD форматында кодталғанда студия, әдетте анаморфты кодтау процесін қолданады. "Монти Пайтон және Киелі Грааль" 1.85:1 форматта камерада анаморфты линзасыз түсірілді, сондай-ақ кинотеатрларда декомпрессия линзасынсыз көрсетілді. Алайда, бұл да кең экранды фильм болғандықтан, кең экранды DVD форматында кодталғанда студия анаморфты кодтау процесін қолдануы мүмкін. Түсіру анаморфты линза техникасымен жасалған-жасалмағаны маңызды емес: егер бастапқы кадр кең экранды болса, DVD шығару үшін цифрлық анаморфты кодтау процедурасы қолайлы. Егер аналогты анаморфты "Жұлдыздар соғысының" таяз экранды нұсқасы DVD-де шығарылса, онда қолданылатын опциялар – панорамалау және сканирлеу немесе 4:3 форматта кодталған қара жолақтар (қара жолақтар DVD деректерінің бөлігі ретінде кодталған).
Many commercial films (especially epics – usually with the CinemaScope 2.35:1 optical sound or the older 4 track mag sound 2.55:1 aspect ratio) are recorded on standard 35 mm ~4:3 aspect ratio film, using an anamorphic lens to horizontally compress all footage into a ~4:3 frame. Another anamorphic lens on the movie theatre projector corrects (optically decompresses) the picture (see anamorphic format for details). Other movies (often with aspect ratios of 1.85:1 in the USA or 1.66:1 in Europe) are made using the simpler matte technique, which involves both filming and projecting without any expensive special lenses. The movie is produced in 1.375 format, and then the resulting image is simply cropped in post production (or perhaps in the theater's projector) to fit the desired aspect ratio of 1.85:1 or 1.66:1 or whatever is desired. Besides costing less, the main advantage of the matte technique is that it leaves the studio with "real" footage (the areas that are cropped for the theatrical release) which can be used in preference to pan and scan when producing 4:3 DVD releases, for example. The anamorphic encoding on DVD is related to the anamorphic filming technique (like CinemaScope) only by name. For instance, Star Wars (1977) was filmed in 2.39:1 ratio using an anamorphic camera lens, and shown in theaters using the corresponding projector lens. Since it is a widescreen film, when encoded on a widescreen format DVD the studio would almost certainly use the anamorphic encoding process. Monty Python and the Holy Grail was filmed in 1.85:1 ratio without using an anamorphic lens on the camera, and similarly was shown in theaters without the need for the decompression lens. However, since it is also a widescreen film, when encoded on a widescreen format DVD the studio would probably use the anamorphic encoding process. It does not matter whether the filming was done using the anamorphic lens technique: as long as the source footage is intended to be widescreen, the digital anamorphic encoding procedure is appropriate for the DVD release. As a sidenote, if a purely non widescreen version of the analog anamorphic Star Wars were to be released on DVD, the only options would be pan and scan or hardcoded 4:3 letterboxing (with the black letterboxes actually encoded as part of the DVD data).
Лазерлік диск
Лазерлік дискілерде анаморфты кең экран болмаса да, көптеген алғашқы лазерлік дискілер сол кездегі үйге арналған шығарылымдардағы әдеттегі кесуден бас тартты, оның орнына мастерлеушілер фильмнің бастапқы қатынасын 4:3-ке дейін қысып тастауды жөн көрді. Бұл стандартты теледидарларда суреттің тым қысылған түріне әкелсе, кейінірек шыққан көптеген HDTV-лер бұл суретті созып, дұрыс қатынасын қалпына келтіре алады. Кейін 1990-шы жылдары бірқатар лазерлік дискілер дұрыс анаморфтық көшірмелермен шығарылды. Видео лазерлік дискінің 4:3 экранын толтыру үшін тік бойынан созылды (және жоғары және төменгі жағындағы қара жолақтардың орнына қосымша ақпарат қосылды), содан кейін 16:9 теледидарда немесе 4:3 видеопроектордағы анаморфты линза арқылы көлденеңнен созылды.
While not anamorphic widescreen per se, many of the earliest Laserdisc offerings forwent the pan and scan cropping typical of home releases at the time, the mastering technicians opting instead to simply squeeze the film's original aspect ratio down to 4:3. While this resulted in an image that was overly compressed on standard televisions, many later HDTVs can stretch out this picture, thus restoring the correct aspect ratio. Later during the 1990s, a handful of Laserdiscs were released with proper anamorphic transfers. Video was stretched vertically to fill the whole 4:3 picture of a Laserdisc (and add more information where black bars would be at the top and bottom) then either un squeezed horizontally on a 16:9 TV set or using an anamorphic lens on a 4:3 video projector.
DVD бейне
"Анаморфты кең экран" деп белгіленген DVD-де дәстүрлі толық экранды бейнеге ұқсас пиксельдердегі кадр мөлшері бірдей, бірақ оның пиксельдері кеңейтілген. Пиксельдердің пішіні пиксельдің қатынасы деп аталады және бейненің пропорцияларын дұрыс көрсету үшін DVD ойнатқышы бейне ағынында оны кодтайды. Егер анаморфты DVD бейнесі стандартты 4:3 телевизорында түзетілмей ойнатылса, сурет көлденеңге қарай қысылған сияқты көрінеді. Менюлер де анаморфты болып келеді.
A DVD labeled as "Anamorphic Widescreen" contains video that has the same frame size in pixels as traditional fullscreen video, but uses wider pixels. The shape of the pixels is called pixel aspect ratio and is encoded in the video stream for a DVD player to correctly identify the proportions of the video. If an anamorphic DVD video is played on standard 4:3 television without adjustment, the image will look horizontally squeezed. The menus are also anamorphic.
Қаптама
Қазіргі уақытта белгілеу стандарты болмаса да, бастапқыда 1.33:1-ден кең экранды форматта түсірілген мазмұны бар DVD-дискілер әдетте "Анаморфты кең экран", "16:9 телевизорларға арналған", "Кең экранды телевизорларға арналған" немесе осы сияқты атаулармен белгіленеді. Егер мұндай белгі болмаса, DVD 4:3 дисплейі үшін ("толық экран") арналған болып есептеледі және экранның шеттерінде қара жолақтар болады немесе кадр қиылып көрсетіледі. Анаморфты кең экранды DVD-дискілерді жарнамалау бойынша компанияларға бағытталған нақты стандарт әзірленбеген. Мысалы, Universal және Disney сияқты кейбір компаниялар фильмнің қатынасын көрсетеді.
Although currently there is no labeling standard, DVDs with content originally produced in an aspect ratio wider than 1.33:1 are typically labeled "Anamorphic Widescreen", "Enhanced for 16:9 televisions", "Enhanced for widescreen televisions", or similar. If not so labeled, the DVD is intended for a 4:3 display ("fullscreen"), and will be letterboxed or panned and scanned. There has been no clear standardization for companies to follow regarding the advertisement of anamorphically enhanced widescreen DVDs. Some companies, such as Universal and Disney, include the aspect ratio of the movie.
Blu-ray бейнесі
DVD-ден өзгеше, Blu-ray SMPTE HD ажыратымдарының 720p және 1080i/p түрлерін, 16:9 дисплей қатынасын және 1:1 пиксел қатынасын қолдайды, сондықтан кең экранды бейне анаморфтық емес (яғни "төртбұрышты" пикселдер) масштабталады. Blu-ray сонымен қатар анаморфты кең экранды, 720×480 (NTSC) және 720×576 (PAL) DVD Video / D 1 ажыратымдарында, сондай-ақ 1440×1080 жоғары ажыратымда қолдайды (бастапқы көрініс қатынасы 4:3, демек анаморфты 16:9 ретінде қолданғанда пиксел қатынасы 4:3 = 16:9 / 4:3 болады). Толық мәліметтер үшін "Blu-ray Disc: Техникалық сипаттамалар" бетіне қараңыз.
Unlike DVD, Blu ray supports SMPTE HD resolutions of 720p and 1080i/p with a display aspect ratio of 16:9 and a pixel aspect ratio of 1:1, so widescreen video is scaled non anamorphically (this is referred to as "square" pixels). Blu ray also supports anamorphic wide screen, both at the DVD Video/D 1 resolutions of 720×480 (NTSC) and 720×576 (PAL), and at the higher resolution of 1440×1080 (source aspect ratio of 4:3, hence a pixel aspect ratio of 4:3 = 16:9 / 4:3 when used as anamorphic 16:9). See Blu ray Disc: Technical specifications for details.
Теледидар
Еуропадағы ірі цифрлық телеарналар (мысалы, Ұлыбританияның бес ірі телеарнасы – BBC One, BBC Two, ITV, Channel 4 және Channel 5), сондай-ақ Австралия стандартты сапада анаморфты кең экранды бағдарламаларды көрсетеді. Көбінесе 4:3 форматындағы бағдарламалар да сол арнада трансляцияланады. Теледидарға қандай форматта (4:3 немесе анаморфты) бағдарлама келіп тұрғанын хабарлау үшін SCART сигналдарын қолдануға болады, сонда телевизор тиісті режимге ауысады. Егер пайдаланушыда кең экранды телевизор болмаса, ол панорамалық және сканерлеудің орнына, 4:3 форматында «қара тіреулермен» (letterbox) кең экранды бағдарламаны көрсетуге таңдау жасай алады. Телеарналар мен тележелілер DVD-лердегідей, белсенді формат сипаттамасын (AFD) қоса алады. Көптеген ATSC тюнерлерін (салынған немесе сыртқы қораптар) осы сигналға жауап беруге немесе пайдаланушының параметрлерін қолдануға баптауға болады. Мұны әдетте арна бойынша, кейде кіріс бойынша орнатуға болады және көбінесе пульттің бір батырмасымен оңай жасауға болады. Дегенмен, тюнерлер SDTV (480i режимінде) арналарында мұндай мүмкіндікті бермейді, сондықтан көрермендер қажетсіз бөліктерді кесіп тастаудың орнына кішкентай суретті көруге мәжбүр болады, немесе «терезе қорабын» (windowboxing) жою үшін суретті үлкейтуге, немесе форматтау қателіктерін болдырмау үшін суретті созуға немесе қысқаруға мәжбүр болады. Кішкентай экранды телевизорларда мұндай кішкентай суреттер көбінесе ыңғайсыздық тудырады. Көптеген заманауи HDTV телевизорлары бейнесигналдағы қара аймақтарды анықтап, суретті көлденең және тік бағытта дербес түрде өзгерте алады, осылайша экранды толықтырады. Бірақ кейбір телевизорлар, компьютер мониторлары сияқты, 16:10 (1.6:1) пропорциясында болады және суреттің сол және оң жақ шеттерін кеспейді, сондықтан барлық бағдарламалар сәл (бірақ көбінесе байқаусыз) биік және тар көрінеді. ATSC екі анаморфты кең экранды SDTV форматын (жолмен өрілу және прогрессивті сканерлеу) қолдайды, олардың ажыратымдылығы 704×480 (640×480-ден 10% кеңірек) болады; бұл DVD-нің 720×480 ажыратымдылығынан кіші, себебі overscan (номиналды аналогтық бос орын) 16 пикселді пайдаланады – overscan туралы және аналогтан цифрлық ажыратымдылық мәселелеріне қараңыз. Бұл формат толық экранды бағдарламалар үшін де қолданылуы мүмкін, және бұл жағдайда пикселдері енінен сәл биік (10:11, немесе 0.91:1) болады.
Major digital television channels in Europe (for example, the five major UK terrestrial TV channels of BBC One, BBC Two, ITV, Channel 4 and Channel 5), as well as Australia, carry anamorphic widescreen programming in standard definition. In almost all cases, 4:3 programming is also transmitted on the same channel. The SCART switching signal can be used by a set top box to signal the television which kind of programming (4:3 or anamorphic) is currently being received, so that the television can change modes appropriately. The user can often elect to display widescreen programming in a 4:3 letterbox format instead of pan and scan if they do not have a widescreen television. TV stations and TV networks can also include Active Format Description (AFD) just as DVDs can. Many ATSC tuners (integrated or set top box) can be set to respond to this, or to apply a user setting. This can sometimes be set on a per channel basis, and often on a per input basis, and usually easily with a button on the remote control. However, tuners often fail to allow this on SDTV (480i mode) channels, so that viewers are forced to view a small picture instead of cropping the unnecessary sides (which are outside of the safe area), or zooming to eliminate the windowboxing that may be causing a small picture, or stretching/compressing to eliminate other format conversion errors. The shrunken pictures are especially troublesome for smaller TV sets. Many modern HDTV sets have the capability to detect black areas in any video signal, and to smoothly re scale the picture independently in both directions (horizontal and vertical) so that it fills the screen. However, some sets are 16:10 (1.6:1) like some computer monitors, and will not crop the left and right edges of the picture, meaning that all programming looks slightly (though usually imperceptibly) tall and thin. ATSC allows two anamorphic widescreen SDTV formats (interlaced and progressive scan) which are 704×480 (10% wider than 640×480); this is narrower than the 720×480 of DVD due to 16 pixels being consumed by overscan (nominal analogue blanking) – see overscan: analog to digital resolution issues. The format can also be used for fullscreen programming, and in this case it is anamorphic with pixels slightly taller (10:11, or 0.91:1) than their width.