Кіріспе

Тайваньдық жазушы Лин Хаййин (; туған аты Линь Ханин; 18 наурыз 1918 – 1 желтоқсан 2001) – Тайваньның Миаоли округінен шыққан тайваньдық жазушы және редактор. Ол Жапонияның Осака қаласында дүниеге келген, төрт жасқа дейін Жаңа Тайбэй қаласының Панчьяо ауданында тұрған, содан кейін Пекинге көшіп кеткен. Лин 1948 жылы отбасымен Тайваньға қайтып келгенге дейін Пекинде «World Journal» (世界日報) газетінде журналист және редактор болып жұмыс істеді. Тайваньда ол «Mandarin Daily News» (國語日報) газетінің редакторы және «United Daily News» (聯合報) газетінің қосымшасының редакторы қызметін атқарды. Ол ең көп танылғаны – 1960 жылы жарық көрген «Пекиннің естеліктері: Оңтүстік жақтағы оқиғалар» (城南舊事) кітабы, бұл Пекиндегі балалық шағының естеліктеріне арналған көркем туынды.

Ерте өмір және білім

Лин Жапонияның Осака қаласында дүниеге келді, оның әкесі (Мяоли уезінің Туфэнь ауылынан шыққан) саудагер болып жұмыс істеген. Линнің ата-анасы қысқа уақытқа Тайваньға оралды, содан кейін ол бес жасында Пекинге қоныстанды. Ол келесі 25 жылын сол жерде өткізді. Пекинде Лин Жаңалықтар мен хабар тарату институтын бітіріп, «Шицзе Рибао» («Дүниежүзілік жаңалықтар күнделігі») газетінде журналист болып жұмыс істеді. 1948 жылы Лин күйеуі мен отбасымен Тайваньға көшіп келді, онда ол бірнеше маңызды әдеби журналдар мен газеттердің редакторы болды, соның ішінде «United Daily News» және «The Literary Monthly» журналдарының әдеби бөлімдері. Соңында ол өзінің баспа үйін құрды. Ол өмірінің соңына дейін Тайваньда тұрды. Барлығы ол 18 кітап жариялады, оның ішінде романдар, әңгімелер жинағы, радиоспектакльдер және балалар әдебиеті бар, олардың көптегені әйелдердің өміріне арналған. Оның ең танымал кітабы – «Пекиннің естеліктері: Оңтүстік жақтан оқиғалар» (1960). Онда Лин өзінің балалық шағының естеліктерін, әкесінің өлімімен аяқталатын, жас қыздың көзімен, көркем, әсерлі, бірінші тұлғадағы прозада суреттейді. 1967 жылы Лин Хай Ин «Belles Lettres Monthly» (純文學) әдеби журналын құрды, ал келесі жылы Тайваньның алғашқы кәсіби әдеби баспасы саналған «Belles Lettres Publishing House» баспасын іске қосты. Он жылдар бойы Лин және оның күйеуі, жазушы Ся Чэн Ин (夏承楹, псевдоним Хэ Фань [何凡]) Тайвань әдебиетін дамытуға үлкен үлес қосып, редакциялау, жазу және басылыммен айналысты.

Мансап

Лин Хаййин өзінің "Пекиннің естеліктері: Оңтүстік жақтағы оқиғалар" (城南舊事) романымен танымал. Оның әдеби шығармалары кең ауқымды, оның ішінде роман, эссе, радио хабарламалар, балалар әдебиеті, очерктер және әдеби сын бар. Оның кейіпкерлері көбінесе феодалдық ескі заманның бақылаған тұлғаларын, әсіресе әйелдерді бейнелейді, ал оның әңгімелері, көбінесе қайғылы болса да, қоғамның шынайы бейнесін және адам табиғатының күрделілігін көрсетеді. Лин Хаййин талантты жазушыларды табуда және оларды қолдауға үлкен үлес қосты. Чи Тенг Шен (七等生) "Жұмыссыздық, покер, қуырылған кальмар" (失業、撲克、炸魷魚), Ченг Чинг Вэн (鄭清文) "Жалғыз жүрек" (寂寞的心), Хуан Чун Мин (黃春明) "Ченгцуда түсу" (城仔下車), және Лин Хваймин (林懷民) "Балалар әні" (兒歌) сияқты көптеген авторлардың алғашқы туындылары "Бірлестірілген күнделікті жаңалықтар" газетінің қосымшасында оның редакторлығымен жарияланды. Лин Хаййин жапон үкімдігі мен соғыстан кейінгі кезеңде жазған және көп жылдар бойы жазуын тоқтатқан тайваньдық жазушыларды да жұмыстарын қайта бастауға шақырды. Ол қолдаған көрнекті тұлғалар: Чун Ли хо (鍾理和), Чун Чао Ченг (鍾肇政), Ляо Чинг Хсю (廖清秀), Чен Хуо Чуан (陳火泉), Ши Цуй Фэн (施翠峰) және тағы да басқалар. Ол тілдік ерекшеліктерге байланысты мәтіндерді жетілдіруге оларға шыдамдылықпен көмектесті, осыдан кейін олар жарияланды.

Фильмге бейімделу

1982 жылы Қытайдың материктік режиссері Ву Игун оның романы негізінде "Ескі Пекиннің естеліктері" фильмін түсірді. Фильм 3-ші "Алтын әтеш" кинофестивалінде "Үздік режиссер" сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ 1983 жылы Манила халықаралық кинофестивалінде "Алтын бүркіт" сыйлығын ("Үздік толық метражды фильм") иеленді. 1999 жылы Asia Weekly журналы оны XX ғасырдың ең үздік 100 қытай тіліндегі фильмінің бірі деп атады.

Сурет

Лин Хайин. Конг Кай Миннің суреті, Қытай жазушыларының портрет галереясы (Гонконг баптистік университетінің кітапханасы).