Кіріспе
Инженерлік толеранттарды анықтау және бейнелеу жүйесі. Геометриялық өлшемдеме және толеранттылық (GD&T) – инженерлік сызбалар мен компьютерде жасалған 3D модельдердегі символдық тіл арқылы инженерлік толеранттарды анықтап, жеткізуге арналған жүйе. Бұл жүйе физикалық нысанның номиналды геометриясын және оның рұқсат етілген вариациясын сипаттайды. GD&T бөлшектер мен құрастырмалардың номиналды (теориялық тұрғыдан кемелді) геометриясын, жекелеген элементтердің мөлшері, пішіні, бағдары және орналасуы бойынша рұқсат етілген ауытқуларды, сондай-ақ элементтердің бір-біріне қатысты өзгеру мүмкіндіктерін анықтау үшін қолданылады, осылайша компонент өз мақсатына сәйкес деп есептеледі. Өлшемдік сипаттамалар номиналды, модельделген немесе көзделген геометрияны анықтайды, ал толеранттылық сипаттамалары бөлшектің немесе құрастырманың жекелеген элементтерінің рұқсат етілген физикалық вариациясын анықтайды. Әлемде GD&T-да қолданылатын символдарды сипаттайтын және ережелерді анықтайтын бірнеше стандарттар бар. Осындай стандарттардың бірі – Американдық механикалық инженерлер қоғамының (ASME) Y14.5 стандарты. Осы мақала сол стандартқа негізделген. Басқа стандарттар, мысалы, Халықаралық стандарттау ұйымының (ISO) стандарттары, оның интерпретациясы мен ережелерінде кейбір айырмашылықтары бар басқа жүйені сипаттайды (GPS&V қараңыз). Y14.5 стандарты GD&T ережелерінің толық жиынтығын бір құжатта ұсынады. ISO стандарттары, салыстырмалы түрде, әдетте бір уақытта тек бір тақырыпты қарастырады. Төмендегі негізгі символдар мен тақырыптардың әрқайсысы үшін (мысалы, орналасу, тегістік, профиль және т.б.) егжей-тегжейлі ақпарат беретін жеке стандарттар бар. BS 8888 көптеген GPS&V стандарттарын ескеретін жеке құжатты ұсынады.
Geometric dimensioning and tolerancing (GD&T) is a system for defining and communicating engineering tolerances via a symbolic language on engineering drawings and computer generated 3D models that describes a physical object's nominal geometry and the permissible variation thereof. GD&T is used to define the nominal (theoretically perfect) geometry of parts and assemblies, the allowable variation in size, form, orientation, and location of individual features, and how features may vary in relation to one another such that a component is considered satisfactory for its intended use. Dimensional specifications define the nominal, as modeled or as intended geometry, while tolerance specifications define the allowable physical variation of individual features of a part or assembly. There are several standards available worldwide that describe the symbols and define the rules used in GD&T. One such standard is American Society of Mechanical Engineers (ASME) Y14.5. This article is based on that standard. Other standards, such as those from the International Organization for Standardization (ISO) describe a different system which has some nuanced differences in its interpretation and rules (see GPS&V). The Y14.5 standard provides a fairly complete set of rules for GD&T in one document. The ISO standards, in comparison, typically only address a single topic at a time. There are separate standards that provide the details for each of the major symbols and topics below (e. g. position, flatness, profile, etc.). BS 8888 provides a self contained document taking into account a lot of GPS&V standards.
ASME стандарттары
ASME Y14.41 Цифрлық өнімнің анықтамалық деректері бойынша практикалар
ASME Y14.5 Өлшемдеу және толеранттылық
ASME Y14.5.1M Өлшемдеу және толеранттылық принциптерінің математикалық анықтамасы
ASME Y14.5 Dimensioning and Tolerancing
ASME Y14.5.1M Mathematical Definition of Dimensioning and Tolerancing Principles
ASME сонымен қатар ASME Y14.5 – Өлшемдеу және толеранттылық стандартын испан тіліне аудару бойынша жұмыс істеп жатыр.