Кіріспе

Болашақ пайыздық мөлшерлемені бағалау – қаржылық математикадан алынған теңдеу.

Қаржылық математика мен экономикада Фишер теңдеуі номиналды пайыздық мөлшерлемелер, нақты пайыздық мөлшерлемелер және инфляция арасындағы қатынасты көрсетеді. Американдық экономист Ирвинг Фишердің құрметіне аталған бұл теңдеуді былай жазуға болады: нақты пайыздық мөлшерлеме ≈ номиналды пайыздық мөлшерлеме – инфляция деңгейі. Көбінесе, егер нақты пайыздық мөлшерлеме , номиналды пайыздық мөлшерлеме және инфляция деңгейі болса, онда жуықтау формуласы қолданылады, себебі номиналды пайыздық мөлшерлеме, нақты пайыздық мөлшерлеме және инфляция деңгейі көбінесе нөлге жақын болады.

Қарыз алу, несие беру және ақшаның уақытқа қатысты құны

Қарыз берілген кезде, алынған сома мен қарыз берушіге тиіс төлемдер әдетте инфляция ескерілмей, номиналды түрде көрсетіледі. Бірақ, инфляция туғанда, болашақта қайтарылатын доллардың құны бүгін алынған доллардан төмен болады. Қарыздың нақты экономикалық тиімділігін анықтау үшін, болашақ инфляцияны ескере отырып, номиналды ақша ағындарын түзету қажет.

Шығындар мен пайдаларды талдау

Стив Хэнк, Филип Карвер және Пол Багг (1975) егжей-тегжейлі сипаттағандай, нақты Фишер теңдеуі қолданылмаса, шығын-пайда талдауы айтарлықтай бұрмалануы мүмкін. Бағалар мен пайыздық ставкалардың екеуі де нақты немесе номиналдық шарттарда болжануы керек.

Ақша-кредит саясаты

Фишер теңдеуі Фишер гипотезасында маңызды рөл атқарады, ол нақты пайыздық ставка ақша-кредиттік саясатқа және, демек, күтілетін инфляция деңгейіне әсер етпейді деп тұжырымдайды. Нақты пайыздық ставка белгілі болғанда, күтілетін инфляция деңгейінің берілген пайыздық өзгеруі, теңдеуге сәйкес, міндетті түрде сол бағытта номиналды пайыздық ставканың бірдей пайыздық өзгеруімен толықтырылады.