Кіріспе

Экспоненциалдық функция қолданылып құрылған шекті сома. Математикада экспоненциалдық сома – шекті Фурье қатары (яғни тригонометриялық көпмүше) немесе экспоненциалдық функция қолданылып құрылған басқа да шекті сома болуы мүмкін, әдетте функция арқылы беріледі. Сондықтан, әдеттегі экспоненциалдық сома нақты сандардың шекті тізбегі xn бойынша есептелуі мүмкін.

Экспоненциалдық жиынтық түрлері

Көптеген сома түрлері нақты проблемаларды формулирлеуде қолданылады; қолданбалар көбінесе тапқыр манипуляциялар арқылы белгілі бір типке келтіруді қажет етеді. Көп жағдайда коэффициенттерді жою үшін ішінара қосындылау қолданылуы мүмкін. Негізгі айырмашылық – толық экспоненциалдық сома мен толық емес экспоненциалдық сома арасында. Толық экспоненциалдық сома әдетте модуль бойынша кейбір бүтін сан N (немесе жалпы шекті сақина) бойынша барлық қалдық кластарының жиынтығын білдіреді, ал толық емес экспоненциалдық сомада жиынтықтау диапазоны қандай да бір теңсіздікпен шектеледі. Толық экспоненциалдық сомалардың мысалдары – Гаусс сомалары және Клостерман сомалары; олар белгілі бір мағынада гамма функциясының және Бессель функциясының шекті өріс немесе шекті сақинадағы аналогтары болып табылады және көптеген «құрылымдық» қасиеттерге ие. Толық емес соманың мысалы – квадраттық Гаусс сомасының ішінара сомасы (әсіресе, Гаусс зерттеген жағдай). Қалдық кластарының толық жиынтығынан қарағанда қысқа диапазон үшін жақсы бағалаулар бар, себебі геометриялық тұрғыдан алғанда, ішінара сомалар Корну спираліне жуықталады; бұл үлкен өшіруді білдіреді. Теорияда таңба сомалары сияқты қосымша сома түрлері де кездеседі; бұл мәселе Гарольд Давенпорттың диссертациясына дейін жетеді. Вейльдің болжамдары полиномдық шарттармен шектелген домендегі толық сомаларға маңызды қолданыс тапты (яғни, шекті өріс үстіндегі алгебралық сан алуандығы бойынша).

Статистикалық модель

Экспоненталардың қосындысы фармакокинетикада (жалпы химиялық кинетикада) уақыт өте келе заттың концентрациясын сипаттауға арналған пайдалы модель болып табылады. Экспоненталық мүшелер бірінші реттік реакцияларға сәйкес келеді, ал фармакологияда бұл модельделген диффузиялық бөлімшелердің санына байланысты.