Кіріспе
Джон Варик Тунни (26 маусым 1934 – 12 қаңтар 2018) – 1960 және 1970 жылдары Калифорния штатынан АҚШ сенаторы және өкілі болып қызмет еткен американдық саясаткер. Демократ, Тунни монополияға қарсы және қоршаған ортаны қорғау заңнамасына, әсіресе 1972 жылғы Шу ластануын бақылау туралы заңға және монополияға қарсы Тунни заңына ерекше назар аударғанымен белгілі болды. Тунни сондай-ақ азаматтық құқықтарды ынталы түрде қолдады және 1975 жылы Дауыс беру құқығы туралы заңның кеңейтілуіне жетекшілік етті. Ол Коннектикут штатының Стэмфорд қаласындағы Star Meadow фермасында өсті және New Canaan Country School мен Westminster School мектептерінде білім алды. Тунни 1956 жылы Йель университетін антропология мамандығы бойынша бітірді, онда ол Сент-Энтони Холл студенттік қауымдастығының мүшесі болды. Ол Нидерландыдағы Гаага халықаралық құқық академиясында оқыды және 1959 жылы Вирджиния университетінің құқық мектебін бітірді, онда ол болашақ Массачусетс штатының сенаторы Тед Кеннедимен бірге тұрды, олар жақын дос болды. Тунни 1959 жылы Вирджиния және Нью-Йорк штаттарының адвокаттық алқасына қабылданды және Нью-Йорк қаласында заңгерлік тәжірибемен айналысты. Ол 1959 жылы Мике Спренгерсқа үйленді. 1969 жылдың шілдесінде конгрессмен болып қызмет етіп жүргенде, Тунниді сенатор Кеннеди, дос және бұрынғы колледждің бөлмедесі, Массачусетс штатының Хайаниспорт қаласына Чеппаквиддик оқиғасынан кейін Мэри Джо Копечненің қазасына байланысты көмек көрсету үшін шақырды. "Мемлекетке қызмет еткені үшін" Тунни 1970 жылы Phi Sigma Kappa студенттік қауымдастығының Cal State Northridge бөлімінде құрметті мүше болып сайланды.
John Varick Tunney (June 26, 1934 – January 12, 2018) was an American politician who served as a United States Senator and Representative from the state of California in the 1960s and 1970s. A Democrat, Tunney was known for his focus on anti trust and environmental legislation, especially the Noise Pollution Control Act of 1972 and the anti trust Tunney Act. Tunney also strongly supported civil rights and shepherded the 1975 expansion of the Voting Rights Act. and became one of his best friends. He grew up on the family's Star Meadow Farm in Stamford, Connecticut and attended New Canaan Country School and the Westminster School. Tunney graduated from Yale University in 1956 with a degree in anthropology, where he was a member of the St. Anthony Hall fraternity. He attended The Hague Academy of International Law in the Netherlands and graduated from the University of Virginia School of Law in 1959, where he was a roommate of future Massachusetts senator Ted Kennedy, who remained a close friend. Tunney was admitted to the Virginia and New York bars in 1959 and practiced law in New York City. He married his first wife, Mieke Sprengers, in 1959. In July 1969, while serving as a congressman, Tunney was called to Hyannisport, Massachusetts by Senator Kennedy, a friend and former college roommate, to assist in dealing with the death of Mary Jo Kopechne following the Chappaquiddick incident. Noting his "service to the state," Tunney was made an honorary member of Phi Sigma Kappa by the fraternity's Cal State Northridge chapter in 1970.
АҚШ сенаторы
1970 жылдың басында Тунни Сенатқа Демократиялық партиядан кандидат болу ниетін білдірді. Оның мәлімдемесінен кейін конгрессмен Джордж Браун да кандидаттығын жариялады. Олардың арасындағы шайқас Калифорния тарихындағы ең қатыгез сайлаулардың біріне айналды. Негізгі мәселелердің бірі әскери қызметке шақыру еді. Браун мен Тунни екеуі де АҚШ-тың Вьетнамдағы қатысуын кеңейтуге күмәнмен қараса, Браун әскери міндетті жалғастыруға қарсы болды, ал Тунни оны қолдады. Бұл қайшылық республикашыл Джордж Мерфиге ерте кезеңде үстемдік беруге мүмкіндік берді. Мерфидің Вьетнам соғысын қатты қолдауы оның науқанына кері әсер етті, ал жалпы сайлауға жақындағанда Тунни сауалнамаларда оны басып өтті. Мерфидің науқаны тағы бір соққыға ұшырады, ол тамақ ісігінен операция жасады, нәтижесінде дауысы шешілді. Туннидің науқаны оның жас келбеті мен жоғары энергиясын қартайған Мерфимен салыстыру үшін пайдаланды. Оның шашы мен мінез-құлқы Роберт Ф. Кеннедиге ұқсады; «Нью-Йорк Таймс» Тунниді «Кеннедилік, жүлделі жекпе-жектің сұлулығымен» және «Кеннедиге ұқсас акценті мен мінез-құлқымен» мақтады, оны «шашын тығыз, жүнді қақпақ сияқты етіп киетін жаңашыл» деп атады. 1970 жылғы аралық сайлауда калифорниялықтар бюллетеньді бөліп, республикашыл губернатор Рональд Рейганды қайта сайлап, демократ Тунниді Сенатқа сайлады. 1972 жылғы Демократиялық партияның президенттік праймеризінде «Нью-Йорк Таймс» Эдвард Кеннедидің жақын досы деп сипаттаған Джон Тунни Эдмунд Маскиді қолдады. Бұл қолдау Кеннедидің Маскиге көмектесуге бағытталған үлкен күш-жігерінің бір бөлігі болды. Кеннедидің Сенаттағы штабының бұрынғы мүшесі Массачусетстегі Маски ұйымына қосылуға келісті. Кеннедидің Маскиді қолдау туралы шешімі таңқаларлық болды, өйткені Джордж Макговерн идеологиялық тұрғыдан Тед Кеннедидің көзқарастарына Маскиден гөрі жақын деп саналды. Ақпарат құралдары Кеннедидің дауысы идеологиялық емес, жеке болуы мүмкін екенін айтты. «Нью-Йорк Таймс» «Тунни мырзаның қолдауы – Маски мырзаның президенттік науқаны басталғаннан бері алған ең маңызды қолдауларының бірі» деді. Тунни Сенатқа келген кезде Калифорнияға апталық радио хабарларын дайындап, басқа заң шығарушылармен сұхбаттасты. 1974 жылы ол «Тунни» заңымен белгілі монополияға қарсы заң жобасын жазды. Антимонополияға қарсы заңнама Тунни саясатының маңызды бөлігі болды, сонымен қатар оның қоршаған ортаны қорғау және азаматтық құқықтарға назар аударуы да бар еді. Туннидің ең маңызды заң жобалары – 1972 жылғы Шу ластануын бақылау туралы заң, сондай-ақ 1975 жылы Сайлау құқығы туралы заңның кеңейтілуі. 1975 жылдың желтоқсанында Тунни Анголадағы азамат соғысын шешуде американдық дипломатияны қолдануды ұсынды. АҚШ-тың АҚШ-қа қарсы көтерілісшілерге жасырын және әскери қолдау көрсетуі Вьетнам соғысына әкелген саясаттың қайталануын білдірді. Сенат жылдық қорғаныс бюджетін қабылдауды кейінге қалдырды, себебі заң жобасында кеңестік қолдаумен Анголадағы көтерілісшілерге қарсы жасырын операцияларға арналған қаражат бар екендігі туралы алаңдаушылық болды. ЦРУ сенаторлар үшін, соның ішінде Тунни үшін өте құпия брифингтер өткізді, ақшаның қайда жұмсалғаны туралы есеп берді. Алайда олар оны саясаттың пайдалылығына көндіре алмады. Осы кезде Тунни қорғаныс бюджетінен 33 миллион долларды қысқартып, оны АҚШ-қа қарсы көтерілісшілерге жасырын операцияларды жүргізуге бөліп беру туралы түзету енгізді. Бұл Анголаның қорғаныс бюджетінен жасырын қаржыландырылуын тоқтатты. Көмек көрсетушілер шектеуді бұзды, қарсы түзетулер ұсынды және түзетуді комитетте қалдыруға тырысты. Форд әкімшілігі жасырын операцияларды қатты қолдады, бұл түзету АҚШ-тың совет және АҚШ-тың Куба қатынастарына қауіп төндіреді деп мәлімдеді. Куба бір ай бұрын Анголаға әскери әскерлерін жіберген болатын. 1975 жылдың 20 желтоқсанында Туннидің түзетуі 54–22 есебімен, 16 республикашылдың қолдауымен қабылданды. Оның қабылдануы сыртқы істерде атқарушы биліктің есебінен Конгрестің билігін де арттырды. Калифорния штатының танымал демократ саясаткері ретінде Тунни «ұлттық көшбасшы» ретінде қарастырылды, бірақ «оның орнына ол мәселелерге және өзінің болашағына қатысты шешімсіз болып көрінді». Демократиялық саясаткерлер жиі жалдаған бұрынғы сөз жазушы Джереми Ларнер 1972 жылы «Кандидат» фильмінде Джон Тунни туралы ойдан шығарылған оқиға ұсынды. Онда Тунни жақсы ниетті, бірақ мақсаты жоқ жас демократ ретінде бейнеленді, оны өзімшіл әкесі пайдаланды. Шын өмірде Тунни әйеліне адал болмағаны үшін айыпталып, ажырасып, бұл 1976 жылғы қайта сайлау науқанын қиындатты. Фильм мен ажырасу Джон Туннидің Кеннедиге ұқсас бейнесін түсірді және оның 1970 жылғы сайлау науқанына кері әсер етті, оның жас, сергек және болашаққа үміткер саясаткер бейнесі есінде қалды. Бір жарнамада ол иығына костюм киімі ілген күйде жағажайда серуендеп бара жатқан көрінді. Тунни енді басқа әйелмен қарым-қатынаста болды және жас қыздармен кездесетіні туралы айыптамаларға ұшырады. Алайда, бұл мәлімдемелер расталмады, ал достары мен әріптестері Туннидің «playboy» имиджін толығымен жалған деп сипаттады. Дегенмен, Тунни сайлау күніне дейін сауалнамаларда көшбасшылықты сақтап тұрды, науқанға жақындаған сайын үстемдігі азайды. Демократ Джимми Картердің президенттік сайлауда жеңіске жеткеніне қарамастан, Тунни Хаякаваға күтпеген жеңіліске ұшырады, бірақ республикашыл Джеральд Форд президенттік сайлауда Калифорнияны жеңіп алды. Тунни 1977 жылдың 1 қаңтарында, мерзімі ресми аяқталар алдында Сенаттан кетіп, Хаякаваға басқа келіп жатқан сенаторлардан жоғары дәреже беруге мүмкіндік берді. Туннидің сенатор ретіндегі қызметі бойына ол Калифорнияның кіші сенаторы болып қызмет етті және Алан Кранстонмен бірге жұмыс істеді. 1976 жылғы Сенат сайлауында жеңілгеннен кейін Тунни заңгерлікпен айналысуын жалғастырды және Manatt, Phelps, Rothenberg & Tunney фирмасында серіктес болды (1976–1987). Ол сондай-ақ бірнеше корпоративтік кеңестерде қызмет етті.
Конституциялық құқықтар мен мемлекеттік қадағалауға қызығушылық
1975 жылдың басында Конституциялық құқықтар жөніндегі Сенат сот төрелігі кіші комитетінің төрағасы болғаннан кейін, Тунни кіші комитет қызметкерлеріне қадағалаудың технологиялық аспектілерін жан-жақты, ұзақ мерзімді зерттеуді бастауды тапсырды. 1976 жылғы қадағалау технологиясы жөніндегі баяндамада былай делінген: «Бұл қадағалауды зерттеу – көп көлемді деректерді толық және қолдануға ыңғайлы форматта ұйымдастыруға жасалған алғашқы тытыс болды, сондай-ақ болашақ талдаулар үшін және, әрі қарай, қадағалау технологиясының тудыратын қауіптерін азайтуға бағытталған институционалдық механизмдерді құруға негіз жасау мақсатында атқарылды». Баяндаманың кіріспесінде Тунни: «Білім – күш болса, онда адамның ойлары мен іс-әрекеттерінің ең жеке тұстарындағы ең толыққанды білімді құпия түрде және шексіз мөлшерде алу, осы ақпаратты иеленушіге сол адамның өмірі мен беделіне ерекше билік береді» деді. Тунни сонымен қатар Сауда кіші комитетінің Ғылым және технология жөніндегі төрағасы, және Бірлескен Атом энергиясы комитетінің мүшесі болды.
Жеке өмір
Ирланд-американдық отбасында дүниеге келген Тунни – рим-католик дінінің өкілі болды. Алғашқыда Туннидің ата-анасы оның дін қызметкері болуын қалаған, сол кездегі иммигрант ирландтық ата-аналардың көптегенінің мұндай тілегі болған. 1972 жылдың 22 мамырында Туннидің Нидерландта туған әйелі Мике 13 жылдық некелерін тарату туралы сотқа шағым түсірді, себебі араздасулар туындаған. Ол алимент, балаларға жәрдемақы және ортақ мүліктердің жартысын төлеуден бөлек, үш баласына қамқорлық беруді де сұрады. 1977 жылдың 23 сәуірінде Тунни 1964 жылғы Швеция Олимпиадасының шаңғы командасының мүшесі Катинка Осборнға үйленді, ал ұзақ жылдардан бергі досы сенатор Кеннеди куәгер болды. 2003 жылдың ақпан айында Тунни бұрынғы сенат әріптестері Джордж Макговерн мен Фред Харрисқа қосылып, Ирак соғысына қарсы шықты. Джон мен Катинка Тунни негізінен Айдахо штатының Сан-Вэлли қаласында тұрды (Нью-Йорк пен Лос-Анджелесте де үйлері болған). Ол UCLA-дағы Арманд Хаммер өнер және мәдениет мұражайының кеңесінің төрағасы болды және экологиялық мәселелермен айналысып тұрды. 2013 жылдың соңында Тунни Хаммер мұражайының кеңесінен кетті. 2015 жылдың ақпан айында архитектор Майкл Малтзан жобалаған мұражайдағы жаяу өткелге Туннидің есімі берілді. Жазушы Джереми Ларнер мен режиссер Майкл Ричи 1972 жылы Роберт Редфордтың басты рөлде ойнаған «Үміткер» фильмін 1970 жылы Туннидің Сенатқа сәтті сайлау науқанының негізінде жасады. 1976 жылы тартысты жеңіліске ұшырағаннан кейін Тунни саясаттан шеттеді және өзін қоршаған ортаны қорғауға арнады, соның ішінде «Қасқырлармен бірге өмір сүру» ұйымының кеңесінде жұмыс істеді, бұл ұйым жануарлардың маңыздылығын арттыруға бағытталған. Тунни 2018 жылдың 12 қаңтарында 83 жасында Лос-Анджелестің Брентвуд ауданында простата қатерлі ісігінен қайтыс болды.