Кіріспе

Бур емені (Quercus macrocarpa) – Солтүстік Американың шығыс бөлігіне тән емен түрі. Ол ақ емен секциясы, Quercus секциясы, Quercus бөлігіне жатады және мохша бас емені, мохша бас ақ емені, көк емен немесе бұталы емен деп те аталады. Оның жемістері (алқапаралары) Солтүстік Америкадағы кез келген еменнің ең ірісі болып табылады (сондықтан түрдің атауы macrocarpa, ежелгі грекше μακρός "үлкен" және καρπός "жеміс" сөздерінен алынған) және жабайы жануарлар үшін маңызды тағам болып саналады.

Сипаттама

Quercus macrocarpa – биіктігі шамамен, сирек жағдайда, дейін жететін ірі жапырақты ағаш. Ол диаметрі 3,05 метрге жететін ең ірі емен түрлерінің бірі. Бұл емендер өте баяу өседі, жас кезінде жылына шамамен өседі. Алайда, бір деректе жақсы қалыптасқан ағаш бір жылда дейін өсе алады делінген. Сенімсіз дереккөз: датасы=2022 жылдың желтоқсаны. Толық күн сәулесінде өскен 20 жылдық ағаштың биіктігі шамамен 18,29 метр болады. Орманның табиғи өскіндері әдетте ескі болады. Бұталық емендер әдетте 200-300 жыл өмір сүреді, ал кейде 400 жылға дейін де өмір сүре алады. Қабығы сұр түсті, тік бойында анық көзге көрінетін жоталары бар. Ол көбінесе тығыз орманнан алыс, ашық жерлерде өседі. Осы себепті ол шығыс далаларында маңызды ағаш болып табылады, көбінесе орманды аймақтардағы су арналарының жанында, орман қапталының ашық жерлерінде кездеседі. Ол құрғақшылыққа төзімді, бұл мүмкін оның ұзын тамырының нәтижесі болуы мүмкін. Өсу маусымының соңында бір жылдық көшеттің тамыры шамамен тереңке дейін жетеді, ал бүйірлік тамырлар таралуы құрайды. Батыс Вирджиния штатының ең ірі бұталық еменінің түбір диаметрі шамамен құрайды. 12 жылдан асқан ірі бұталық емендер қалың қабығының арқасында отқа төзімді. Бұталық еменнің ең көп кездесетін ортасы, әсіресе АҚШ-тың орталық бөлігінде, еменді саванна, онда өрт көбінесе көктемнің басында немесе күздің соңында болады. Өрт болмаған жағдайда, бұталық еменнің орнына көлеңкеге төзімді басқа да ағаш және бұта түрлері өседі. Ескі бұталық емендер тығыз орманды жерлерде 80 жылға дейін өмір сүре алады, бірақ көлеңкеден өлген төменгі бұтақтарындағы ағаш шіріуі саңырауқұлақтарынан әлсірейді, ал 100-110 жылға келгенде, олар көбінесе жел дауылдарынан сынды.

Қолданылуы

Quercus macrocarpa ағашының коммерциялық құндылығы бар; ол берік, еден төсеуге, қоршау бағаналарына, шкафтарға және шарап шелектеріне қолданылады. Жемістерін қайнатып та, шикі күйінде де жеуге болады. Американың жергілікті халықтары қызыл жараларды, тері безгегін, бөртпелерді және іш кешуді емдеу үшін оның қабығын пайдаланған.

Мәдениет

Көптеген жерлер бұршақ еменге байланысты аталған, мысалы, Огайо штатындағы Бёрр Ок мемлекеттік паркі, Айова штатының Бёрр Ок және Канзас штатының Бёрр Ок қалалары, сондай-ақ Мичиган штатының Бёрр Ок ауылы. "Бёрр Оукс" (1947) - Ричард Эберхарттың өлеңдер жинағы.