Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Емен түрі
Species of oak tree
Quercus montana, кәсте емені, Quercus секциясы Quercus тобындағы ақ емендерге жататын емен түрі. Ол АҚШ-тың шығысында өседі, Мэннің оңтүстік-батысынан Миссисипидің ортасына дейінгі жоталы жерлердегі ең маңызды ағаштардың бірі, сондай-ақ Мичиганның оңтүстігінде шалқасып жатқан солтүстік-батыс популяциясы бар. Таулы және басқа да тасты жерлерде өсетіндіктен, оны кейде тасты емен деп те атайды.
Quercus montana, the chestnut oak, is a species of oak in the white oak group, Quercus sect. Quercus. It is native to the eastern United States, where it is one of the most important ridgetop trees from southern Maine southwest to central Mississippi, with an outlying northwestern population in southern Michigan. It is also sometimes called rock oak because of its presence in montane and other rocky habitats.
Таксономия және номенклатура
Қаштанды емен (Quercus montana) мен батпақты қаштанды емен (Quercus michauxii) арасында кеңінен шатасу орын алды, және кейбір ботаниктер бұрын оларды бір түр деп есептеген. Көптеген ботаниктер мен орман шаруашылығы мамандары Quercus prinus атауын қаштанды емен немесе батпақты қаштанды емен үшін ұзақ жылдар бойы қолданды, біріншісін Q. montana, ал екіншісін Q. michauxii деп атады. Қазір қаштанды еменге Q. montana атауын қолдану қабылданды, себебі Q. prinus-тің нақты орны белгісіз, оны ешбір түрге жатқызу мүмкін емес. Латынша есімнің "montana" бөлігі тауларға немесе таудан шыққанға сілтеме жасайды, бұл ағаштың өсетін ортасына және тасты жерлерде өсу қабілетіне байланысты болуы мүмкін.
Extensive confusion between the chestnut oak (Quercus montana) and the swamp chestnut oak (Quercus michauxii) has occurred, and some botanists have considered them to be the same species in the past. The name Quercus prinus was long used by many botanists and foresters for either the chestnut oak or the swamp chestnut oak, with the former otherwise called Q. montana or the latter otherwise called Q. michauxii. The application of the name Q. montana to the chestnut oak is now accepted, since Q. prinus is of uncertain position, unassignable to either species. The Latin specific epithet montana refers to mountains or coming from mountains which probably refers to the tree's habitat and its ability to grow on rocks.
Экология
Бұл түр Солтүстік Американың шығыс жапырақты ормандарындағы қырлы жерлерде өсетін басты ағаш болып табылады. Жас емендер кесілген жағдайда, түбірден қайта өсуге қабілетті. Аппалачи тауларындағы емендердің көп бөлігі – орманды кескеннен кейін түбірден жаңадан өскен ағаштар. Бұл ұзақ өмір сүретін ағаш, дұрыс қалыптасқан болса, сапалы ағаш береді. Қаштан еменінің жемісі – жануарлар үшін құнды тағам. Q. montana ағаштары салқын жазға қарағанда, жылы жазда көбірек жеміс береді. "Жұқартқыш және күйдіру" әдісінің нәтижелері, жарық пен ресурстардың артуы жеміс өнімділігінің жоғарылауымен байланысты екенін көрсетті.
This species is a predominant ridge top tree in eastern North American hardwood forests. Young chestnut oaks are easily capable of reproducing from stump sprouts if cut. A significant amount of chestnut oaks in the Appalachians are trees that regrew from stump sprouts after being logged. It is a long lived tree, with high quality timber when well formed. The acorns of the chestnut oak are a valuable wildlife food. Q. montana trees mast or produce more acorns under warmer summer temperatures rather than cooler summer temperatures. The results of a "thin and burn treatment" proved that increased light and resources correlated with a greater acorn yield.
Қолданылуы
Қаштана емендері көбінесе ең жақсы ағаш ағаштары болып табылмайды, себебі олар әдетте төменден басталып, түзу өспейді. Бірақ жақсы жағдайда өскенде, олар "аралас ақ емен" деп сатылатын құнды ағаш материалына айналады. Қаштана еменінің қабығында танин көп мөлшерде болады және 20-шы ғасырға дейін былғары өңдеу өнеркәсібінде кеңінен қолданылды. Алайда, ағашы Q. alba-ға қарағанда нашар сапалы деп есептелгендіктен, көбінесе тасталатын. 19-шы ғасырдың соңында АҚШ-тың шығысында ересек ақ емендердің саны азайып кеткен кезде, орман шаруашылығымен айналысатындар қаштана еменін жиі пайдалана бастады. Ол ақ емен ағашының көптеген қолданыс салаларына жарамды, сонымен қатар шіруға төзімді болғандықтан, қоршау, теміржол тіректері және ағаш топыраққа жанасатын басқа да мақсаттар үшін қолданылады. Қаштана еменінің салыстырмалы түрде жоғары тығыздығы (бір куб. фут) оны тамаша отынға айналдырады. Оның жемісін адамдар жеуге болады, бірақ ащы болса, таниннен арылу қажет болуы мүмкін.
Chestnut oak trees are generally not the best timber trees because they are usually branched low and not very straight, but when they grow in better conditions, they are valuable for timber, which is marketed as 'mixed white oak'. The bark of chestnut oak has a high tannin content and prior to the 20th century was heavily used in the leather tanning industry, but the wood was usually discarded since it was considered inferior to that of Q. alba. By the late 19th century, as the population of mature white oaks in the eastern US was dwindling, loggers began exploiting chestnut oak wood more heavily. It serves many of the same applications as white oak wood and as it is fairly rot proof, has also been used for fencing, railroad ties, and other uses where the wood comes into contact with soil. Due to a relatively high density ( per cu. ft), chestnut oak makes excellent firewood. The acorns can be eaten by humans but, if bitter, may need to have the tannins leached.